Кіріспе

Енгізу эффектісі экологиялық экономикада және зерттеушілер белгілі бір қоғамдық игіліктің құнын контингенттік бағалау немесе төлеуге дайындық (WTP) әдісін қолдана отырып анықтағысы келетін экономиканың басқа салаларында мәселе болып табылады. Мәселе қоғамдық игіліктердің қоғамға тиесілі екендігіне байланысты, олар нарықта саудаға шығарылмайды. Базар бағасы оларды бағалау үшін қолданылмайтындықтан, зерттеушілер адамдардың үлгісінен қоғамдық игілік үшін, мысалы, жануарлар дүниесін сақтау үшін қанша төлеуге дайын екендерін сұрайды. Нәтижелер қоғамның жекелеген мүшелері үшін ұқсас заттардың жиынтығына енген бір нақты нәрсеге (мысалы, бүкіл әлемде маңызды тарихи ескерткіштер жиынтығында Лондон мұнарасы немесе барлық Уэльстің жоспарланған ескерткіштер жиынтығында Кернарвон қамалы) қосылған ерекше құндылықты анықтау қиындығынан туындап, адастыруы мүмкін. Осындай проблема қоғамдық игіліктердің кеңінен таңдауында да кездеседі (мысалы, салық төлеушілердің ақшасын пайдалана отырып, келесі екі жыл ішінде белгілі бір адамның өмірін сақтаудан гөрі белгілі бір батпақты жерді сақтауға жұмсалған қаражат маңызды ма). Енгізілген әсер шартты бағалау әдісі экологиялық және басқа да мемлекеттік саясаттың шығындар мен пайдаларды талдау үшін саясаттың әсерін өлшеу үшін бейтарап тәсіл емес екенін көрсетеді.

Саясаттық әсері

Үкіметтің басқа да саясатынан тәуелсіз саясаты аз. Саясаттың көпшілігі үкіметтер арасындағы бірдей немесе басқа деңгейдегі басқалармен алмастырушы немесе толықтыратын қарым-қатынастарды қамтиды. Мысалы, АҚШ-та жағалаудағы судың сапасын қорғау мемлекеттік және бірнеше федералдық агенттіктердің мақсаты болып табылады. Таза су туралы заң, ылғалды жерлерді қорғау бағдарламалары мен балық шаруашылығын басқару жоспарлары жағалау суларының сапасына қатысты. Бұл саясаттар бірін-бірі алмастыра немесе толықтыра алады. Бұл қатынастар шартты бағалау әдісін қолдануды қиындатады. Осыдан туындайтын кездесетін проблемалар бөлік тұтастығы мен реттілік және ұялылық деп аталады (төменде қараңыз). Бұл мәселені шешудің бір жолы - екі сұрақ қою: 1) Сақтауға тиісті заттардың барлығы үшін сіз қандай мөлшерде салық салуға дайынсыз? (мысалы, Австралияның батысындағы барлық Коралл теңіз аймақтары) содан кейін (2) Осылардың қаншасын нақты аталған заттың сақталуына беруге дайынсыз? (мысалы, Ұлы Барьерлі риф). Бұл сұрақтар, сондай-ақ, баламалардың тиісті маңыздылығы туралы сұрақтармен толықтырылуы мүмкін, мысалы, Ұлы Барьерлі Рифті сақтау басқа қоғамдық игіліктерден, мысалы, кедейлерге көмек, денсаулық сақтау, білім беру және т.б.

Бөлшек-толық бейімділік

Егер шартты бағалау әдісі екі мемлекеттік саясатты (бөліктерді) төлеуге дайындықты тәуелсіз түрде анықтау үшін қолданылса, тәуелсіз түрде бағаланған төлеуге дайындық сомасының сомасы екі жоба үшін де (жалпы) алынған төлеуге дайындықтан өзгеше болуы мүмкін. Бұл нәтиже егер жобалар географиялық жағынан байланысты болса, мысалы, әртүрлі жабайы табиғат аймақтары (McFadden, 1994). Бұл нәтиже тұтынушы теориясының қанықпау аксиомасын бұзбайды, егер жобалар толықтай алмастырушы болса (Carson and Mitchell, 1995). Шартты бағалау әдісін қолдану кезінде толықтай бөліктердің ауытқуының жоқтығы анықталды (мысалы, Whitehead, Haab, and Huang, 1998).

Тізбектеу және ұя салу

Жобаларды кезекті бағалауда осыған ұқсас мәселе туындайды. Екі түрлі кезекпен бағаланатын екі бөлімді саясатты қарастырайық. Жобаны бірінші бағалаған кезде, сұрақты екінші орынға қойған кездегіден гөрі, жоба үшін төлеуге дайындық көбірек болады. Тәуелсіз бағалау, іс жүзінде әрбір жобаны кезекшіліктің басында бағалау, әрқашан бағаны төлеуге дайындықтың ең үлкеніне әкеледі. Бұл нәтиже алмастыру және табыс әсерінен байланысты шартты бағалау әдісімен бағаланған қоғамдық игіліктердің құны үшін күтіледі (Hoehn and Randall, 1989; Carson, Flores, and Hanemann, 1998).