Олимпиа Зейісінің ежелгі ғибадатханасы (Olimpia Zeısi̇ni̇ŋ ejelege ǵıbadatxanasy)
Temple of Olympian Zeus, Athens
Афинадағы Олимпия Зевсінің ғибадатханасы: ежегі грек архитектурасы, тарихы, құрылысы, рим императоры Адриан, колонналар, және бұрынғы мәртебесі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Афинадағы ежелгі грек ғибадатханасы
Ancient Greek temple in Athens
Олимпия Зевсінің ғибадатханасы (Naós tou Olympíou Diós), сондай-ақ Олимпиейон немесе Олимпия Зевсінің бағаналары деп белгілі, Грекия астанасы Афинаның орталығында орналасқан бұрынғы алып ғибадатхана. Ол Олимпиялық Зевске арналған, оның аты Олимпия құдайларының басшысы болғандықтан шыққан. Құрылысы б.з.д. 6 ғасырда афиналық тирандардың билігі кезінде басталды, олар ежелгі әлемдегі ең үлкен ғибадатхананы салуды жоспарлады, бірақ ол б.з. 2 ғасырында Рим императоры Адрианның билігі кезінде ғана аяқталды, жоба басталғаннан кейін 638 жыл өткен соң. Рим дәуірінде 104 алып бағанадан тұратын бұл ғибадатхана Грециядағы ең үлкен ғибадатхана ретінде танымал болды және ежелгі әлемдегі ең ірі культ мүсіндерінің бірін сақтады. Ғибадатхананың даңқы ұзаққа солмады, өйткені ол 267 жылы варварлардың шабуылы кезінде тоналғаннан кейін пайдаланылмай қалды, аяқталуынан бір ғасыр өткен соң. Ол, басып айтуға болады, ешқашан жөнделмеді және содан бері қирап қалды. Рим империясы құлағаннан кейінгі ғасырларда қаланың басқа жерлеріндегі құрылыс жобаларына құрылыс материалдарын қамтамасыз ету үшін ғибадатхана кеңінен бұзылды. Дегенмен, ғибадатхананың маңызды бөлігі, атап айтқанда, бастапқы 16 алып бағана әлі күнге дейін сақталған және Грециядағы өте маңызды археологиялық орынның бір бөлігі болып табылады.
The Temple of Olympian Zeus (, Naós tou Olympíou Diós), also known as the Olympieion or Columns of the Olympian Zeus, is a former colossal temple at the centre of the Greek capital, Athens. It was dedicated to "Olympian" Zeus, a name originating from his position as head of the Olympian gods. Construction began in the 6th century BC during the rule of the Athenian tyrants, who envisaged building the greatest temple in the ancient world, but it was not completed until the reign of Roman Emperor Hadrian in the 2nd century AD, some 638 years after the project had begun. During the Roman period, the temple, which included 104 colossal columns, was renowned as the largest temple in Greece and housed one of the largest cult statues in the ancient world. The temple's glory was short lived, as it fell into disuse after being pillaged during a barbarian invasion in 267 AD, just about a century after its completion. It was probably never repaired and was reduced to ruins thereafter. In the centuries after the fall of the Roman Empire, it was extensively quarried for building materials to supply building projects elsewhere in the city. However a substantial part of the temple remains today, notably 16 of the original gigantic columns, and it continues to be part of a very important archaeological site in Greece.
Классикалық және эллиндік кезеңдер
Ғибадатхана Акропольден оңтүстік-шығысқа қарай, ал Афинаның орталығы Синтагма алаңынан оңтүстікке қарай орналасқан. Оның іргетасы ежелгі Зевске арналған ашық қасиетті орынның орнында салынған. Бұл жерде б.з.д. 550 жылы тиран Пеизистрат салған бұрынғы ғибадатхана тұрған. Ғимарат Пеизистраттың қайтысынан кейін бұзылып, оның ұлдары Гиппиас пен Гиппарх б.з.д. 520 жылы Олимпиялық Зевс ғибадатханасының жаңа құрылысын бастады. Олар сол кездегі екі танымал ғибадатхананы – Самос қаласындағы Герайон мен Эфестегі Артемиданың екінші ғибадатханасын басып өтуге тырысты. Антистат, Каллаешр, Антимахид және Формос сәулетшілері жобалаған Олимпиялық Зевс ғибадатханасы жергілікті әктастан дорикалық стильде, 18 метрлік алаңда салынуы тиіс болған. Оның екі жағына екі қатарлы колоннада орнатылып, алдыңғы және артқы жағынан сегіз, ал екі жағынан жиырма бір бағанадан тұруы жоспарланған. Жұмыс тирания құлатылғанда және 510 жылы Гиппиас қуылғанда тоқтатылды. Осы уақытқа дейін ғибадатхананың тек тұғыры мен бағаналарының бір бөлігі ғана аяқталды және 336 жыл бойы сол күйінде қалды. Афина демократиясының жылдарында ғибадатхана аяқталмады, себебі гректер мұндай масштабта салуды мақтаншылық деп санады. Аристотель өзінің «Саясат» трактатында ғибадатхананы тиранияның халықты мемлекет үшін үлкен жұмыстарға (ақ пил сияқты) қалай тартып, оларға бүлікке шығуға уақыт, күш немесе мүмкіндік қалдырмағанының мысалы ретінде келтірді. Б.з.д. 174 жылы Селевкид патшасы Антиох IV Эпифан, өзін Зевстің жердегі бейнесі ретінде көрсеткен, жобаны қайта жаңғыртты және римдік сәулетші Децимус Коссуцийді басшылыққа қойды. Ғибадатхананың дизайны өзгертіліп, алдыңғы және артқы жағынан сегіз бағанадан тұратын үш қатар, ал бүйірлерінде жиырма бағанадан тұратын екі қатар, барлығы 104 бағана болды. Бағаналардың биіктігі 17 метр, диаметрі 2 метр болуы тиіс еді. Құрылыс материалы қымбат, бірақ сапасы жоғары пентелик мраморымен ауыстырылды және стиль дорикалықтан коринфтікке өзгертілді, бұл осы стильдің ірі ғибадатхананың сыртында алғаш рет қолданылғанын білдірді. Алайда, Антиохтың қайтысымен 164 жылы жұмыс қайтадан тоқтатылды. Осы кезде ғибадатхананың жартысы ғана аяқталған еді. 86 жылы Луций Корнелий Сулланың Афинаны тонауы салдарынан жартылай салынған ғибадатханаға ауыр зиян келтірілді. Қаланы тонаған кезде Сулла аяқталмаған бағаналардың бір бөлігін Римге алып барып, Капитолий төбесіндегі Юпитер ғибадатханасында пайдаланды. Августтың Римнің бірінші императоры ретінде билік құрған кезінде ғибадатхананы аяқтауға жартылай әрекет жасалды, бірақ жоба басталғаннан кейін 638 жыл өткенде, 2-ші ғасырда император Адриан билікке келгенде ғибадатхана толық аяқталды.
The temple is about south east of the Acropolis, and about south of the center of Athens, Syntagma Square. Its foundations were laid on the site of an ancient outdoor sanctuary dedicated to Zeus. An earlier temple had stood there, constructed by the tyrant Peisistratus around 550 BC. The building was demolished after the death of Peisistratus and the construction of a colossal new Temple of Olympian Zeus was begun around 520 BC by his sons, Hippias and Hipparchos. They sought to surpass two famous contemporary temples, the Heraion of Samos and the second Temple of Artemis at Ephesus. Designed by the architects Antistates, Callaeschrus, Antimachides and Phormos, the Temple of Olympian Zeus was intended to be built of local limestone in the Doric style on a colossal platform measuring by It was to be flanked by a double colonnade of eight columns across the front and back and twenty one on the flanks, surrounding the cella. The work was abandoned when the tyranny was overthrown and Hippias was expelled in 510 BC. Only the platform and some elements of the columns had been completed by that point, and the temple remained in that state for 336 years. The temple was left unfinished during the years of Athenian democracy, apparently because the Greeks thought it was hubris to build on such a scale. In his treatise Politics, Aristotle cited the temple as an example of how tyrannies engaged the populace in great works for the state (like a white elephant) and left them no time, energy or means to rebel. It was not until 174 BC that the Seleucid king Antiochus IV Epiphanes, who presented himself as the earthly embodiment of Zeus, revived the project and placed the Roman architect Decimus Cossutius in charge. The design was changed to have three rows of eight columns across the front and back of the temple and a double row of twenty on the flanks, for a total of 104 columns. The columns would stand high and in diameter. The building material was changed to the expensive but high quality Pentelic marble and the order was changed from Doric to Corinthian, marking the first time that this order had been used on the exterior of a major temple. However, the project ground to a halt again in 164 BC with the death of Antiochus. The temple was still only half finished by that stage. Serious damage was inflicted on the partly built temple by Lucius Cornelius Sulla's sack of Athens in 86 BC. While looting the city, Sulla seized some of the incomplete columns and transported them to Rome, where they were re used in the Temple of Jupiter on the Capitoline Hill. A half hearted attempt was made to complete the temple during Augustus' reign as the first Roman emperor, but it was not until the accession of Hadrian in the 2nd century AD that the project was finally completed, around 638 years after it had begun.
Орта ғасырлар мен жаңа кезеңдер
Келесі ғасырларда ғибадатхана жүйелі түрде тас қазылып, ортағасырлық Афинаның үйлері мен шіркеулері үшін құрылыс материалдарымен қамтамасыз етілді. Византия кезеңінің соңына қарай ол дерлік толығымен қиратылды; 1436 жылы Афинаға келген Чириако де’ Пицциколли (Анконалық Чириако) бастапқы 104 бағананың бар болғаны 21-ін тік тұрған күйінде тапты. Бір бағананың тағдыры сақталған бағаналардың біріндегі грек жазуында көрсетілген: «1759 жылдың 27 сәуірінде ол бағананы құлатты». Бұл Афинаның түрік әкімі Мустафа Аға Цистаракиске қатысты, ол қаладағы Монастираки ауданында салған Цистаракис мешіті үшін мәрмәрді әк жасауға қайта пайдалану мақсатымен «Адрианның бағаналарының бірін ұнтақпен жойған» деген жазба деректерде бар. Осман кезеңінде гректер бұл ғибадатхананы Адриан сарайы деп білген, ал түріктер оны Белкис сарайы деп атаған, түрік аңызы бойынша бұл ғибадатхана Сүлейменнің әйелінің мекені болған. Бүгінде он бес бағана тік тұр, ал он алтыншы бағана 1852 жылы болған дауыл кезінде құлаған жерде жатыр. Ішкі бөлмеде болған ұлы мүсіннен де ештеңе қалған жоқ.
Over the following centuries, the temple was systematically quarried to provide building materials and material for the houses and churches of medieval Athens. By the end of the Byzantine period, it had been almost totally destroyed; when Ciriaco de' Pizzicolli (Cyriacus of Ancona) visited Athens in 1436 he found only 21 of the original 104 columns still standing. The fate of one of the columns is recorded by a Greek inscription on one of the surviving columns, which states that "on 27 April 1759 he pulled down the column". This refers to the Turkish governor of Athens, Mustapha Agha Tzistarakis, who is recorded by a chronicler as having "destroyed one of Hadrian's columns with gunpowder" in order to re use the marble to make plaster for the Tzistarakis Mosque that he was building in the Monastiraki district of the city. During the Ottoman period the temple was known to the Greeks as the Palace of Hadrian, while the Turks called it the Palace of Belkis, from a Turkish legend that the temple had been the residence of Solomon's wife. Fifteen columns remain standing today and a sixteenth column lies on the ground where it fell during a storm in 1852. Nothing remains of the cella or the great statue that it once housed.
Қазба жұмыстары
Ғибадатхана 1889–1896 жылдары Афинадағы британ мектебінің Фрэнсис Пенроузы (Парфенонның қалпына келтірілуінде де маңызды рөл атқарған), 1922 жылы неміс археологы Габриэль Велтер және 1960 жылдары Иоанн Травлос жетекшілік еткен грек археологтарымен қазылып зерттелді. Ғибадатхана, оны қоршаған басқа да көне құрылыстардың қираған қалдықтарымен бірге, Грекия Ішкі істер министрлігінің Ежелгі ескерткіштерді сақтау басқармасы басқаратын тарихи аудан болып табылады.
The temple was excavated in 1889–1896 by Francis Penrose of the British School in Athens (who also played a leading role in the restoration of the Parthenon), in 1922 by the German archaeologist Gabriel Welter and in the 1960s by Greek archaeologists led by Ioannes Travlos. The temple, along with the surrounding ruins of other ancient structures, is a historical precinct administered by Ephorate of Antiquities of the Greek Interior Ministry.
Қазіргі
Қазіргі таңда ғибадатхана Афинаның археологиялық ескерткіштерінің біріктірілген кешенінің бөлігі – ашық аспан астындағы мұражай. Тарихи орын ретінде ол Ежелгі Ескерткіштерді сақтау басқармасының қорғауында және бақылауында.
Today, the temple is an open air museum, part of the unification of the archaeological sites of Athens. As a historical site it is protected and supervised by the Ephorate of Antiquities.
Митодея 2001
2001 жылы 28 маусымда Вангелис NASA-ның Марс миссиясы аясында Олимпий Зевс ғибадатханасында Мифодея хорын ұйымдастырды. Сопранолар Джесси Норман мен Кэтлин Батл қатысқан концертті Америка, Австралия, Канада, Жапония және Еуропа елдерінің 20 телеарнасы ирланд кинорежиссері Деклан Лоунидің режиссерлігімен көрсетті. Хорлық қойылым мыңдаған адамды Олимпиада кешеніне, ғибадатхана сыртына және Афинаның бос көшелеріне жинады. Норман мен Батлға Лондон Метрополитен оркестрі мен Грекия Ұлттық опера театры, сондай-ақ ежелгі грек киімін киген жүзден астам адам қосылды. Олимпиадаға орнатылған экранда ежелгі грек өнерінің – вазалардың, фрескалардың және мүсіндердің бейнелері көрсетілді, бұл музыканы Марс планетасының суреттерімен байланыстырды.
On June 28, 2001, Vangelis organized the Mythodea Chorus at the Temple of Olympian Zeus in the context of NASA's Mars mission. Sopranos Jessye Norman and Kathleen Battle participated in the concert which was covered by 20 television networks from America, Australia, Canada, Japan and European countries, under the direction of Irish filmmaker Declan Lowney. The chorus arrangement brought thousands of people inside the Olympic venues, and outside the temple, into the empty streets of Athens. Joining Norman and Battle were the London Metropolitan Orchestra and the Greek National Opera, as well as over a hundred people dressed in ancient Greek clothing. The screen mounted at the Olympia connected visual images of ancient Greek performances — vases, frescoes and statues — that invested music with images of the planet Mars.
Эллинаис 2007 жыл
2007 жылдың 21 қаңтарында грек мүшріктерінің бір тобы ғибадатхана аумағында Зевс құдайына құрмет көрсету рәсімі өткізді. Шараны 2006 жылдың күзінде ежелгі грек дінінің амалдарын мойындату үшін сотта жеңіске жеткен Ellinais ұйымы ұйымдастырды.
On 21 January 2007, a group of Greek pagans held a ceremony honoring Zeus on the grounds of the temple. The event was organized by Ellinais, an organization which won a court battle to obtain recognition for Ancient Greek religious practices in the fall of 2006.