Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кенедугу патшалығы (Cebaara Senufo: Fǎngi Kenedugu), (шамамен 1650–1898) – қазіргі Малидің оңтүстік-шығыс бөлігінде, сондай-ақ Кот-д'Ивуардың солтүстік және Буркина-Фасоның батыс бөліктерінде құрылған, еуропалық колониялық үстемдікке дейінгі Батыс Африка мемлекеті.
The Kénédougou Kingdom, (Cebaara Senufo: Fǎngi Kenedugu), (c. 1650–1898) was a pre colonial West African state established in the southeastern portion of present day Mali, as well as parts of northern Cote d'Ivoire and western Burkina Faso.
Ертедегі тарихы
Кенедугу, яғни "жазықтың елі" деген мағынаны білдіреді, ол 17 ғасырда Диула Траоре руымен құрылған.
Kénédougou, meaning 'country of the plain', was first established in the 17th century by the Dioula Traore clan.
Конг тұсында
Нанка Траор Кенедугудың алғашқы билеушісі болды және 19-шы ғасырдың соңына дейін жалғасатын Траор әулетін құрды. Патшалықтың алғашқы жылдары туралы мәлімет аз, және әулеттің негізі қаланғаннан бастап Фама Дуала Ба билікке дейін шамамен бес-жеті фама билік еткен. Кенедугудың өмір сүруі сол дәуірдегі көрші мемлекеттермен салыстырғанда салыстырмалы бейбітшілікпен сипатталды. 18-шы ғасырда Кенедугу Конг империясының шалқарына жатқан бір бөлігі болды. 1825 жылға қарай Конгтың билігі аймақта әлсіреп, Доула Ба Траордың басшылығымен патшалық тәуелсіздікке ие болды.
Nanka Traoré became Kénédougou's first ruler and began the Traoré dynasty, which would last into the late 19th century. There is little information about the kingdom's formative years, and approximately five to seven famas ruled between the foundation of the dynasty and Fama Douala Ba. Kénédougou's existence was marked by relative peace compared to neighboring states of the period. In the 18th century, Kénédougou was a far flung extension of the Kong Empire. By 1825, Kong power had declined in the region and the kingdom, under the rule of Doaula Ba Traoré, was able to establish independence.
XIX ғасыр
19 ғасырдың көп бөлігінде Кенедюгу Бобо-Диулассо және Конгтағы бұрынғы үстемдіктерімен соғыста болды. Фама Даула Траоре (1840-1877 жылдары билік еткен) олардың есебінен иелігін кеңейтіп, әкімшілік басқаруды консолидациялады. Ол 1877 жылы қайтыс болды, ал оның орнын ұлы Тиеба басты.
During much of the 19th century, Kenedougou was a war with Bobo Dioulasso and their former overlords in Kong. Faama Daoula Traore (r. 1840 1877) expanded his holdings at their expense and consolidated administrative control. He died in 1877, and was succeeded by his son Tieba.
Тиба
Осы кезеңде Кенедюгу француз отаршылдық күштерінің және Самори Туренің оңтүстік, батыс және шығыстағы саудалас серіктерін басып алу қаупіне тап болды. Фама Тиеба 1877 жылы патшалық астанасын Бугуладан анасының туған қаласы Сикассоға көшірді. Ол Мамелон аталған стратегиялық төбеде жаңа сарай салып, бүгінгі күнге дейін туристерді қызықтыратын Сикассоның Татасы деп аталатын алып қала қабырғасын тұрғызды. Кенедюгу мен Турдің Васулу империясы арасындағы қақтығыс 1884 жылы Тиеба бауыры Сиаканы Багое өзеніндегі екі патшалықтың шекарасын нығайтуға жіберген кезде басталды. Аймақ көп ұзамай халықсыз майданға айналды. Тиеба сондай-ақ Минянка аймағын да жаулап алды. Самори 1887 жылғы сәуір айында 12 000 сарбаздық әскермен Сикассоға шабуыл жасап, қаланы 15 ай бойы қоршады, бірақ француз жасағы келмей, қаланы ала алмады. Одан кейін Тиеба француздармен одақтастық шартына қол қойды. Ол шығысқа жорықтар жасауын жалғастырды, бірақ 1893 жылғы қаңтарда Бама маңында уланып қайтыс болды.
During this period, Kenedougou faced a double threat as French colonial forces and Samori Toure began swallowing up commercial partners in the south, west and east. Faama Tieba moved the capital of the kingdom from Bougoula to his mother's home city of Sikasso in 1877. There he built a new palace on a strategic hill called the Mamelon and a massive city wall, the Tata of Sikasso, which remains a tourist attraction today. Kenedougou's conflict with Toure's Wassoulou Empire began in 1884 when Tieba sent his brother Siaka to reinforce the frontier between the two kingdoms at the Bagoe River. The region soon became a depopulated battleground. Tieba also conquered the Minianka region. Samori attacked Sikasso with an army of 12,000 men in April 1887, and laid siege to the city for 15 months, but failed to take it before a French column rescued the city. In the aftermath, Tieba signed a treaty of alliance with the French. He continued to campaign to the east, but was poisoned and died near Bama in January 1893.
Бабемба
Тиебаның қайтысынан кейін оның інісі Бабемба Траоре таққа отырды, кейін Кенедюгу аумағын қазіргі Буркина-Фасо және Кот-д’Ивуарға дейін кеңейтті. Ол Франциямен қарым-қатынасты сақтап тұрды, бірақ 1898 жылы жылдық салық төлеуді тоқтатты және француз елшісін қуды да, оған шабуыл жасады. Француздар 1898 жылдың 15 сәуірінде Сикассоның татасына артиллериялық шабуыл жасады, ал қала 1 мамырда түсті. Француздар қаласын басып алуын қаламай, Фама Бабемба өз күзетшілеріне өзін өлтіруді бұйырды.
Following Tieba's death, his brother Babemba Traoré assumed the throne, later expanding Kenedougou territory into modern day Burkina Faso and Ivory Coast. He maintained the relationship with France, but in 1898 stopped sending the annual tribute and expelled and attacked the French ambassador. The French launched an artillery assault against Sikasso's tata on April 15th 1898, and the city fell on May 1. Rather than see the French take control of his city, Faama Babemba ordered his guards to kill him.
Мұра
Кенедугу Батыс Африкада француздықтардың ықпалына қарсы соңғы маңызды ошақтардың бірі болды. Патшалықтың территориясы Француз Суданының колониясына, содан кейін Мали мемлекетіне енгізілді. Тиеба мен Бабембаның естелігі Малиде бүгінге дейін француз басқыншылығына қарсы африкалық қарсылықтың символы ретінде қастерленеді.
Kénédougou was one of the last major hold outs against French ambitions in West Africa. The territory of the kingdom was assimilated into the colony of French Sudan, and later into the country of Mali. The memory of Tieba and Babemba are still revered to this day in Mali as symbols of African resistance to the French.