Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық швед институты (ASI) – АҚШ-тың Миннесота штатындағы Миннеаполис қаласында орналасқан музей және мәдени орталық. Бұл ұйым Швецияның және швед-американдықтардың АҚШ мәдениеті мен тарихындағы тарихи рөлін сақтау мен зерттеуге арналған. Мұражай кешеніне 1908 жылы салынған Swan Turnblad сарайы және 2012 жылы аяқталған Нельсон мәдени орталығы кіреді. Бүгінде ASI – мәдениет, көші-қон, қоршаған орта және өнер тақырыптары бойынша тәжірибе алмасу үшін, Швециямен тығыз байланысы бар барлық адамдар жиналатын орын. Музей Швеция мен Солтүстік елдерінен келген көрмелерді, жастар мен отбасыларға арналған бағдарламаларды ұсынады және соңғы жылдары сахналық өнер саласын дамытты. Музейдегі FIKA рестораны 2013 жылы Star Tribune газетімен «Миннесота штатындағы ең жақсы түскі ас» деп танылды, оның себебі – жаңа скандинавиялық асханасы.
Swedish American institute in Minneapolis, Minnesota, USA
The American Swedish Institute (ASI) is a museum and cultural center in the Phillips West neighborhood of Minneapolis, Minnesota, United States. The organization is dedicated to the preservation and study of the historic role Sweden and Swedish Americans have played in US culture and history. The museum complex includes the Swan Turnblad Mansion, completed in 1908, and the adjoining Nelson Cultural Center, completed in 2012. Today, ASI serves as a gathering place for all people to share experiences around themes of culture, migration, the environment and the arts, informed by enduring links to Sweden. The museum offers exhibitions from Sweden and the Nordic region, programming for youth and family, and in recent years, has expanded its performing arts offerings. The museum's restaurant, FIKA, was named "Best Lunch In Minnesota" by the Star Tribune in 2013 for its New Nordic cuisine.
Тарих
Америкалық швед институты 20 ғасырдың басында швед иммигранттары Сван мен Кристина Тернблад үшін салынған сарайда орналасқан. Сван Тернблад 1868 жылы сегіз жасында отбасымен бірге АҚШ-қа көшіп келді. Оның ата-анасы Швецияның Смоланд аймағындағы аштықтан зардап шеккен шаруашылықтан кетуге шешім қабылдады. Отбасы Миннесотаның оңтүстігіндегі Васа деген швед қауымына қоныстанды, онда бұрын қоныстанған туыстарымен қосылды. Сван Тернблад отбасылық шаруашылық дәстүрін жалғастыруға құштар болмады. 1879 жылы Тернблад Вазадан Миннеаполиске кетіп, американдық табысқа жетудің классикалық мысалын көрсетті. Миннеаполиске келгеннен кейін Тернблад бірнеше швед тіліндегі газеттерде наборшы болып жұмыс істеді. Оның баспа ісіне деген қызығушылығы швед тіліндегі Svenska Amerikanska Posten газетінің баспагері болуына әкелді. Он жыл ішінде ол газеттің жалғыз иесі болды. Оның басшылығымен апталық газеттің таралымы 40 000-нан асты, бұл бастапқыда 1400 деп хабарланған көрсеткіштен едәуір жоғары. Бұл басылым Тернбладтың байлығының негізгі көзі болды. Газеттің сәттілігі Тернбладтың белсенді басқару стилімен, сондай-ақ оны қолдаған көптеген швед иммигранттарымен байланысты болды. Ол ең жақсы баспа жабдықтарын пайдаланып, техникалық жағынан дамыған газет жасады. Ол Америкадағы алғашқы швед баспагері болды, ол газетін линотип машинасымен жинады. 1903 жылы Svenska Amerikanska Posten түсті иллюстрациялар жасауға мүмкіндік беретін дуплексті ротациондық түсті баспа машинасына қолданып, швед тіліндегі алғашқы газет болды. Миннеаполисте Сван Кристина Нильссонмен танысып, үйленді. Ол да, Тернблад сияқты, отбасымен бірге Швециядан Америкаға келген. Оның отбасы 1876 жылы Кристина 15 жаста болғанда Миннесота штатының Уортингтон қаласына қоныстанды. Америкадағы алғашқы жұмысы үшін жалақы алмады, бірақ жұмыс тәжірибесі мен ағылшын тілін үйренуге мүмкіндік алды. Кейін ол бір жыл бойы официант болып жұмыс істеді. 1882 жылы Кристина Миннеаполиске көшіп келді, онда ол жас газетшімен «Жақсы ғибраткерлер» қоғамының жиналысында кездесті. Олар 1883 жылы үйленді және олардың жалғыз баласы Лилиан Зенобия бір жылдан кейін дүниеге келді. 20 ғасырдың басында Тернбладтар сарай салмаққа кірісті. Олардың Еуропаға жасаған көптеген саяхаттары сарайдың сәнді архитектуралық стиліне және интерьерінің әсем дизайнына әсер етті. Парк-авенюдегі жер 1903 жылы сатып алынды және жоспарларын Минеаполис архитектуралық фирмасы Кристофер А. Боем мен Виктор Корделла жасады. Құрылысқа бес жылға жуық уақыт кетті. Тернбладтар құрылыс кезінде бұл мүлікке ипотека алмады. Шоттар мерзімінде төленді және құрылыс бағасы туралы ешқандай жазба қалмаған. Музей 1929 жылы құрылғанда «Минеаполис Трибьюн» газеті «шығын шамамен 1 миллион долларға жуық болған деп есептеледі, бірақ бұл туралы құрылысшы ештеңе айтпайды» деп хабарлады. Жеке тұрғын үйден музейге айналу 1929 жылы отбасы үйді және газетті швед өнері, әдебиеті және ғылымының американдық институтын құруға (кейіннен Американдық швед институты деп өзгертілді) сыйға тартқанда болды. Тернблад үйді швед-американдық институт етуді ұзақ уақыттан бері жоспарлап отырғанын айтты. Ол: «Біздің сияқты шағын отбасы, үлкен әлеуметтік амбициялары жоқ отбасы, осындай үлкен үйге не үшін керек болды деп көп адам ойлаған шығар. Бәлкім, енді біледі» деді. Сарай тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген. Ол архитектура, өнер және білім саласындағы жергілікті маңызы үшін тізімге алынды. Сарайдың екінші қабаты 1995 жылы жақсырақ жағдайға келтірілді, зақымдалған гипстің ою-өрнектерін қайта жасау және зақымдалмаған бөліктерімен сәйкес ғимаратын бояу және алтын жалату жұмыстары жүргізілді. Бұл жұмыс мұраны сақтау сыйлығымен марапатталды. 2012 жылы ASI Миннеаполистің HGA Architects фирмасы жобалаған қосымшаны ашты. Қосымшаға жаңа көрме залдары, қолөнер шеберханасы, шынымен қоршалған қабылдау бөлмесі, сыйлық дүкені, мейрамхана (FIKA) және концерттер, лекциялар және қоғамдық жиналыстар сияқты іс-шараларға арналған кеңістік кіреді. Қосымшаны Швеция королі Карл XVI Густав және королева Сильвия ашты.
The American Swedish Institute is housed in a turn of the 20th century mansion that was built for Swedish immigrants Swan and Christina Turnblad. Swan Turnblad immigrated with his family to the United States in 1868 at the age of eight. His parents made the decision to leave their farm in the famine ridden area of Småland, Sweden. The family settled in a Swedish community called Vasa in southern Minnesota where they joined relatives who had settled in the area earlier. Swan Turnblad was not content to continue in the family farming tradition. In 1879, Turnblad left Vasa for Minneapolis where he lived the quintessential rags to riches American success story. After he moved to Minneapolis, Turnblad worked at several Swedish language newspapers as a typesetter. His interest in the printing industry eventually led to his success as publisher of the Swedish language newspaper Svenska Amerikanska Posten. Within ten years he was the sole owner. Under his management, circulation of the weekly paper soared to over 40,000, a substantial increase from the 1,400 it initially claimed. This publication was likely the principal source of Turnblad's wealth. The success of the paper was a result of Turnblad's aggressive management style, as well as the large numbers of Swedish immigrants who supported it. He created a technically advanced newspaper by using the best printing equipment available. He was the first Swedish publisher in America to set his paper by Linotype machine. In 1903, Svenska Amerikanska Posten became the first Swedish language paper to use a duplex rotary color printing press, enabling the creation of color illustrations. In Minneapolis, Swan met and married Christina Nilsson. She, like Turnblad, had come to America from Sweden with her family. Her family settled in Worthington, Minnesota, in 1876 when Christina was 15. Her first job in America paid no wages, but gave her work experience and English language training. Later she worked as a waitress for one year. In 1882, Christina moved to Minneapolis where she met the young newspaperman at a Good Templar meeting. They were married in 1883 and their only child, Lillian Zenobia, was born a year later. In the early 20th century, the Turnblads started to plan the building of their palatial estate. Their many trips to Europe certainly influenced their decision on the stately chateau style of the mansion and the ornate designs of the interior. The property on Park Avenue was purchased in 1903 and plans were drawn up by the Minneapolis architectural firm of Christopher A. Boehme and Victor Cordella. The structure took nearly five years to build. The Turnblads did not take out a mortgage on this property during construction. Bills were paid as they came due and there are no records of construction costs. When the museum was founded in 1929, the Minneapolis Tribune reported, "the cost is believed to have been close to $1 million although this is a matter the builder does not discuss." The transition from private residence to museum happened in 1929 when the family donated the house and the newspaper to establish the American Institute for Swedish Arts, Literature and Science (later changed to the American Swedish Institute). Turnblad stated that he had long planned for the home to be a Swedish American institute. He was quoted as saying, "many persons may have wondered what a small family like ours, a family which had not great social ambitions, wanted with so big a house. Perhaps they can guess now." The mansion is on the National Register of Historic Places. It was listed for its local significance in architecture, art, and education. The second floor of the mansion underwent restoration in 1995 to rebuild damaged plaster moldings, and restore their gold leaf and paint to match undamaged regions. The work received a Heritage Preservation Award. In 2012, ASI opened a addition designed by HGA Architects of Minneapolis. The addition includes new gallery space, craft workshop, glass enclosed reception area, gift shop, restaurant (FIKA), and spaces for events such as concerts, lectures, and community gatherings. The addition was dedicated by King Carl XVI Gustaf and Queen Silvia of Sweden.
Жыл сайынғы Рождестволық көрме
1950 жылдары ASI әр түрлі скандинавия елдерінде Рождество қалай тойланатынын көрсететін көрмелер ұйымдастырды. Бұл жыл сайынғы дәстүрлі көрмеге айналды, онда сарайдың әр бөлмесі әртүрлі елдерді – Швецияны, Норвегияны, Финляндияны, Исландияны және Данияны – бейнелейтіндей етіп безендіріледі. Соңғы жылдары мұражай көрмеге "қонақ елдерді" қосып, 2014 жылы Мексиканың Navidad бөлмесін, ал 2015 жылы Ресейдің Рождество бөлмесін қосты.
In the 1950s, ASI began displays that showed how Christmas is celebrated in different Scandinavian countries. This has evolved into an annual display where each room in the mansion is decorated to represent a different country: Sweden, Norway, Finland, Iceland, and Denmark. Recently, the museum has added a "guest country" to the display with a Navidad room from Mexico in 2014 and a Russian Christmas room in 2015.