Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
бұрандалы мылтық
the bolt action rifle
Bolt action rifle
Vz. 24 мылтығы – 1924 жылдан 1942 жылға дейін Чехословакияда жасалған және өндірілген бұрандалы карабин. Ол неміс Mauser Gewehr 98 мылтығының негізінде жасалған және ұқсас бұрандалы конструкцияға ие. Мылтық Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Чехословакияда Vz. 98/22 мылтығының орнына жасалды, ол да Gewehr 98-дің чех үлгісі еді. Vz. 24 мылтығының ұзындығы Gewehr 98 мылтығынан қысқарақ және басқаруға ыңғайлырақ деп есептелді. Vz. 24 мылтығы 7.92×57 мм Mauser патронымен зарядталатын болды, бұл оның алдыңғы үлгілеріне де тән еді. 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдары Чехословакия жүздеген мыңдаған Vz. 24 мылтықтарын әлемнің әртүрлі елдеріне экспорттады, олардың түрлері түпнұсқа 7.92×57 мм Mauser, 7×57 мм Mauser және 7.65×53 мм Аргентина патрондарымен зарядталатын. Бұл келісімдерге бірнеше Оңтүстік Америка елдері кірді, олардың көпшілігі 7 мм немесе 7.65 мм патрондарын қолданды. Испания азамат соғысы кезінде испан республикалық күштеріне шамамен 40 000 мылтық жіберілді. Қытай екінші қытай-жапон соғысы мен Екінші дүниежүзілік соғыста қолданылған 200 000-ға жуық мылтық сатып алды. Иран 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдары Vz. 24 мылтықтарын, сондай-ақ тағы екі түрін сатып алды және кейін 1940 жылдардың соңында олардың көшірмелерін өндірді. Германия 1939 жылы Чехословакияны басып алған кезде жүздеген мыңдаған мылтықтарды сатып алып, оларды "Gewehr 24(t)" деген белгімен пайдалануға берді. Оккупация кезінде мылтықтарды өндіру 1942 жылға дейін жалғасты, содан кейін зауыттар неміс Karabiner 98k мылтығын шығаруға ауыстырылды. Осы кезеңде Румыния армиясы үшін бірнеше жүз мың мылтықтар жасалды. Vz. 24 мылтықтары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көптеген майдандарда, негізінен Германия және Румыния армияларында, Шығыс майданында кеңінен қолданылды. 1941 жылы неміс басқыншылығы кезінде тұтқындалған литвалық Vz. 24 мылтықтары кейіннен Кеңес әскерлері тарапынан басып алынды, олар өз кезегінде оларды 1960 жылдардағы Вьетнам соғысында Вьетконгты қаруландыру үшін пайдаланды.
The vz. 24 rifle is a bolt action carbine designed and produced in Czechoslovakia from 1924 to 1942. It was developed from the German Mauser Gewehr 98 line, and features a similar bolt design. The rifle was designed in Czechoslovakia shortly after World War I, to replace the Vz. 98/22, also a Czech derivative of the Gewehr 98. The vz. 24 featured a barrel which was shorter and considered more manageable than the Gewehr 98 barrel. The vz. 24 was chambered in 7.92×57mm Mauser like its predecessors. Throughout the late 1920s and into the 1930s, Czechoslovakia exported hundreds of thousands of vz. 24 rifles to various countries across the globe, with variants chambered in the original 7.92×57mm Mauser, 7×57mm Mauser, and 7.65×53mm Argentine. These included contracts for several South American countries, most of which were 7 mm or 7.65 mm guns. Around 40,000 rifles were sent to Spanish Republican forces during the Spanish Civil War. Nearly 200,000 rifles were purchased by China, seeing action in the Second Sino Japanese War and World War II. Iran purchased vz. 24 rifles, along with two other variants, through the late 1920s and 1930s, and later produced their own copies in the late 1940s. Germany acquired hundreds of thousands of the rifles in 1939 when they occupied Czechoslovakia and pressed them into service under the designation "Gewehr 24(t)"; during the occupation, production of the rifles continued until 1942, when the factories were converted to the German Karabiner 98k. During this period, several hundred thousand rifles were also built for the Romanian Army. Vz. 24 rifles saw extensive service during World War II in multiple theaters, predominantly with the German and Romanian armies on the Eastern Front. Lithuanian vz. 24s, which had been captured during the German invasion in 1941, were later seized by Soviet forces, who in turn used them to arm the Viet Cong during the Vietnam War in the 1960s.
Чехословакия армиясының дамуы мен қызметі
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Австро-Венгрия империясы таратылды; Габсбург монархиясының қираған қалдықтарынан пайда болған жаңа мемлекеттердің бірі Чехословакия болды. Жаңа мемлекет 1918 жылдың қараша айында Брнодағы Skoda зауытын басқару құқығын алды, ол Брно қару-жарақ зауыты деп аталды. Келесі жылы зауыт Gewehr 98 үлгісіне негізделген алғашқы қысқа мылтықтарды – Mauser Jelená-ны шығара бастады. Кем дегенде 150 мылтық 7 мм Маузер патронымен, ал кем дегенде сондай көп саны 7,92×57 мм Маузер патронымен жабдықталды. Дегенмен, Брно 1922 жылы Gewehr 98 негізгі дизайнынан ұзын стволды vz. 98/22 және vz. 98/22 қысқа мылтық нұсқасын жасады, бірақ олар кең көлемде өндірілмеді. 1923 жылдан бастап Брно немецтік Karabiner 98AZ негізінде мылтық жасауды шешті, ол Gewehr 98-дің қысқартылған нұсқасы болып табылады. Бұл нәтижесінде vz. 23 мылтығы пайда болды, ол бастапқыда басқа мылтықтардың бөлшектерінен құрастырылған, ұзын стволды болды. Дизайн одан әрі жетілдіріліп, vz. 23A үлгісіне дейін жеткізілді, ол жаңадан жасалған компоненттерден тұрды. Келесі жетілдірулер нәтижесінде vz. 24 мылтығы 1924 жылы өндіріске енгізілді. Сол жылы Чехословакия үкіметі бақылауында болған Брно қару-жарақ зауыты экспорттық сатуды ынталандыру мақсатында жекешелендірілді. 1924 және 1938 жылдар аралығында Чехословакия 775 600-ден астам мылтық өндірді, ал алғашқы мылтықтар 1926 жылы қарулануға түсті. 1938 жылдың шілдесінде соңғы тапсырыс берілді, себебі Судет немiстерi мәселесі бойынша нацистік Германиямен шиеленіс күшейді. Германия Чехословакияны басып алғаннан кейін Словакия Республикасы үшін (нацистік клиенттік мемлекет) өндіріс жалғасты. 1938 және 1939 жылдар аралығында өндірілген мылтықтардың нақты саны белгісіз, бірақ сақталған мылтықтардың серийлік нөмірлеріне сүйене отырып, 10 000-нан аспауы мүмкін.
After World War I, the Austro Hungarian Empire was dismantled; one of the new states to emerge from the ruins of the Habsburg Monarchy was Czechoslovakia. The new state received control of the Skoda factory in Brno, which was renamed the Brno Arms Works in November 1918. The following year, the factory began producing the first short rifles based on the German Gewehr 98 design, the Mauser Jelená. At least 150 of the rifles were chambered in 7mm Mauser, with at least as many also chambered in 7.92×57mm Mauser. Nevertheless, Brno developed the long vz. 98/22 in 1922 from the basic Gewehr 98 design, with a long barrel, along with a vz. 98/22 Short Rifle variant, though it did not see significant production. Starting in 1923, Brno decided to develop a rifle based on the German Karabiner 98AZ, a shortened version of the Gewehr 98 with a barrel. This resulted in the vz. 23, a rifle with a long barrel that was initially produced with parts cannibalized from other rifles. The design was further refined into the vz. 23A, which consisted of newly manufactured components. Further refinements produced the vz. 24, which entered production in 1924. That year, Brno Arms Works, which had been controlled by the Czechoslovak government, was privatized to encourage export sales. Between 1924 and 1938, Czechoslovakia manufactured more than 775,600 rifles, with the first rifles entering service in 1926. The final order was placed in July 1938, as tensions escalated with Nazi Germany over the Sudeten Germans. Following the German occupation of Czechoslovakia, production continued for the Slovak Republic (a Nazi client state). The exact number of rifles manufactured between 1938 and 1939 is unknown, but may be less than 10,000, based on serial numbers of surviving rifles.
Сипаттама
Вз. 24 – Маузер құрылысына негізделген, тік тұтқалы бұрандалы мылтық. Ұзын ұңғысы оң жаққа бұрылатын төрт ойықтан тұрады. Жалпы, мылтықтың ұзындығы шамалы, ал салмағы ауыр. Негізгі патроны 7,92×57 мм Маузер, бірақ экспорттық үлгілері 7×57 мм Маузер және 7,65×53 мм Аргентина патрондарына да арналған. Оқтар бесінен тұратын, бекітілген, ішкі дүңгішке салынады, ол қордың астыңғы бөлігімен тегіс келеді және стриптер арқылы зарядталады. Мылтықтарға градуировкаланған, максималды ұзындығы бар жанама артқы көзделгілер орнатылған, ал алдыңғы көзделгінің қорғағышы зақымданудан сақтау үшін орнатылған. Олардың көп бөлігі Парагвай армиясымен қолға түсіріліп, Боливияға қарсы қолданылды. Колумбия 1929 және 1937 жылдар аралығында 10 000 мылтыққа тапсырыс берді, ал Венесуэла 1930 жылы белгісіз мөлшерде мылтық сатып алды; екі елдің де мылтықтары 7 мм калибрлі болды. 1932 жылы Бразилия революционерлері 15 000 мылтыққа тапсырыс берді, олар иілген тұтқалы жасалған. 1934 жылы Перу 7 мм калибрлі 5 000 мылтыққа тапсырыс берді, ал Эквадор 1936 жылы 7,92 мм калибрлі 30 000 мылтық сатып алды. 1937 жылы Гватемала мен Сальвадор сәйкесінше 4 000 және 300 7,92 мм мылтыққа тапсырыс берді, ал Никарагуа сол жылы 1 000 7 мм мылтық сатып алды. 1937 жылы Уругвай 7 мм калибрлі 6 000 мылтыққа тапсырыс берді, оның 2 000-ы vz. 32/Modelo 1932 үлгісі, ол негізінен жеңілдетілген vz. 24 болды. Бірнеше еуропалық елдер де 7,92 мм калибрлі мылтықтарды сатып алды. Литва армиясы 1930 жылдары vz. 24 мылтығын сатып алды, олардың көпшілігі Барбаросса операциясы кезінде неміс әскерлерімен қолға түсіріліп, соғыс соңында Кеңес армиясының қолына өтті. Кейбір мылтықтар Вьетнамға Вьетконгты қаруландыру үшін жіберілді, ал кейбіреулері Вьетнам соғысы кезінде американдықтармен үшінші рет қолға түсірілді. Югославия 1926 жылы 40 000 мылтық сатып алды, олардың барлығы Чехословакия армиясының қорынан алынған, ал 1928 және 1930 жылдар аралығында тағы 10 000-нан астам мылтық сатып алынды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде латвиялық қарсыласушылар неміс оккупациялық күштеріне қарсы латвиялық армияның тапсырысы бойынша алынған vz. 24 мылтығын қолданды. Вз. 24 Испания азаматтық соғысында каталондық республикалық әскерлерімен де қолданылды. Шамамен 40 000 vz. 24 мылтығы Совет Одағы Чехословакиядан Испания азаматтық соғысына жіберу үшін сатып алды. Вз. 24 мылтықтары 1938 жылдың 1 наурызында Мурманск қаласынан басқа материалдармен (Т-26 танктері және 76 мм француздық далалық артиллериясы) бірге жіберілді. Барлық материалды тасымалдаған француз жүк кемесі оларды Бордоға жеткізіп, содан кейін Каталонияға жер арқылы жіберді. Соғысқа кеш келгеніне қарамастан, vz. 24 Каталонияда және Иберия түбегінің Жерорта теңізі жағалауында қолданылды және Эбро шайқасында қатысты, онда франкист ұлтшылдарының жеңісіне қарамастан vz. 24 жақсы нәтижелер көрсетті. Екінші испан республикасы жеңілгеннен кейін генерал-сиссимус Франсиско Франко 1959 жылға дейін шайқастан аман қалған мылтықтарды сақтап, содан кейін оларды Interarms компаниясына сатты, сондай-ақ Қытайдың ынтымақтас әскерлеріне де сатты. Соғыстан кейін Жапония мылтықтарды Қытайға тапсырды, олар Қытай азаматтық соғысы кезінде қолдану үшін ұлтшыл күштерге берілді. Қытайда vz. 24 мылтығының қысқартылған ұңғысы және бүйірлі бүгілетін инесі бар көшірмесі жасалды. Кейбір мылтықтарды Қытай Халық Азаттық Армиясы қолға түсіріп, Кореяда қолданды. Жапония 1938 жылы Императорлық Жапон Әскери-теңіз күштері үшін 40 000 мылтыққа тапсырыс берді. Брнода мылтықтың өндірісі жалғасты, ол соғысқа дейінгі бөлшектердің қоры таусылғанда K98k ерекшеліктерін біртіндеп алды. 1941 және 1942 жылдары жалпы саны 255 000-ға жетті.
The vz. 24 was a bolt action design based on the Mauser action, featuring a straight bolt handle. The rifle's barrel, which was long, featured 4 groove rifling with a right hand twist. Overall, the rifle was long, and it weighed The primary chambering was for 7.92×57mm Mauser, but export variants were also chambered for 7×57mm Mauser and 7.65×53mm Argentine. Ammunition was stored in a five round, fixed, internal magazine that fit flush with the bottom of the stock, which was fed with stripper clips. The rifles were fitted with tangent rear sights that were graduated in increments, up to a maximum range of The front sight blade was fitted with a protector to prevent it from being damaged. and many of them were captured by the Paraguayan Army, which in turn used them against Bolivia. Colombia ordered 10,000 rifles between 1929 and 1937 and Venezuela purchased an unknown number of rifles in 1930; both countries' rifles were chambered in 7 mm. In 1932, Brazilian revolutionaries ordered 15,000 rifles, which were built with bent bolt handles. Peru ordered 5,000 rifles chambered in 7 mm in 1934, and Ecuador purchased 30,000 rifles in 7.92 mm in 1936. Guatemala and El Salvador ordered 4,000 and 300 7.92 mm rifles in 1937, respectively, and Nicaragua purchased 1,000 7 mm rifles that year. Also in 1937, Uruguay ordered 6,000 rifles in 7 mm, of which 2,000 were vz. 32/Modelo 1932 variants, which were essentially lightened vz. 24s. Several European countries also acquired the rifle, all in the 7.92 mm caliber. The Lithuanian Army acquired the vz. 24 in the 1930s, and many of these rifles were captured by German forces during Operation Barbarossa before falling into the hands of the Soviet Army later in the war. Some of these rifles were then sent to Vietnam to arm the Viet Cong, and some were captured a third time by American forces during the Vietnam War. Yugoslavia purchased 40,000 rifles in 1926, all of which came from Czechoslovak Army stockpiles, and a further 10,000+ between 1928 and 1930. During World War II, Latvian resistance fighters employed the vz. 24s that had been ordered by the Latvian Army against the German occupation forces. The vz. 24 also saw action in the Spanish Civil War by the Catalan Republican troops. About 40,000 vz. 24s were bought by the Soviet Union from Czechoslovakia to be sent to the Spanish Civil War. The vz. 24s were shipped from Murmansk on 1 March 1938, along with other material (T 26 tanks and 76 mm French field artillery). The French freighter , which carried all the material, managed to get the weapons to Bordeaux from where they were sent by land across the border to Catalonia. Despite arriving late in the war, the vz. 24 was used in Catalonia and the Mediterranean coast of the Iberian Peninsula and saw action in the Battle of the Ebro, where the vz. 24 showed good results despite the Francoist Nationalist victory. After the defeat of the Second Spanish Republic, Generalissimo Francisco Franco kept the rifles that survived the battle until 1959, when they were sold to Interarms. as well as the Collaborationist Chinese Army. After the war, Japan surrendered the rifles to China, which were then issued to Nationalist forces for use during the Chinese Civil War. China manufactured a copy of the vz. 24 that featured a shorter barrel and a side folding bayonet. Some of these rifles were captured by the People's Liberation Army and used in Korea. Japan also ordered 40,000 rifles for the Imperial Japanese Navy in 1938. Brno continued production of the rifle, which progressively gained some K98k features as stocks of pre war components were used up. Over the course of 1941 and 1942, a total between 255,000
Румыниялық vz. 24s
1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басында Румыния армиясы vz. 24 мылтығын стандартты жаяу әскер мылтығы ретінде қабылдауға шешім қабылдады, бірақ 1941 жылы ел Екінші дүниежүзілік соғысқа кірген кезде әскерлерін толық қаруландыру үшін жеткілікті қару-жараққа ие болмады. vz. 24 мылтығына алғашқы тапсырыстар 1938 жылы неміс басқыншылығынан кейін берілді. Румыниялық келісім-шарт бойынша жасалған vz. 24 мылтықтарының реттік нөмірінің басында екі әріптен тұратын префикс болады, бірінші әріп өзгермелі, ал екіншісі – "R", ол Румынияны білдіреді. Әр алғашқы әріп 25 000 мылтықтан тұратын өндіріс блоктарын көрсетеді. Румыниялық vz. 24 мылтықтарындағы "AR", "BR", "CR" және "YR" әр түрлі өндіріс кезеңдерін білдіреді, бірақ "IR", "JR", "KR", "MR", "NR", "QR", "VR" және "ZR" сияқты бірнеше блоктар туралы мәлімет жоқ. Келісім-шарт аясында чехтер 400 000 мен 750 000 аралығында румыниялық vz. 24 мылтығын өндірді. Өндірістің алғашқы екі жылында Румыния королінің бас киімдері қосылды, бірақ 1940 жылдан бастап жасалған мылтықтарда бас киімдер болмады, ал сақталған алғашқы мылтықтардың көпшілігінде бас киімдер сырып тасталған. Румыния 1941 жылдан 1944 жылға дейін Екінші дүниежүзілік соғыстың көп бөлігінде Остің құрамында болды. Румыниялық vz. 24 мылтықтары Украинада, Бессарабияда және әсіресе Сталинград шайқасындағы ауыр шайқастарда қолданылды. 1944 жылға дейін, Кеңес Қызыл Армиясынан ауыр жеңіліс көргеннен кейін ғана Румыния Одақтастарға қосылды.
In the late 1920s and early 1930s, the Romanian Army decided to adopt the vz. 24 rifle as its standard infantry rifle, though it had not acquired enough weapons to fully arm its troops by the time the country entered World War II in 1941. The first orders for the vz. 24 rifles were placed in 1938 after the German invasion. Romanian contract vz. 24s have a two letter prefix at the start of the serial number, the first letter being variable and the second "R" to designate Romania. Each initial letter denotes manufacturing blocks of 25,000 rifles. Romanian vz. 24s "AR", "BR", "CR" through "YR" represent different periods of manufacturing, though several blocks have not been reported, including "IR", "JR", "KR", "MR", "NR", "QR", "VR", and "ZR". Over the course of the contract, the Czechs manufactured between 400,000 and 750,000 Romanian vz. 24s. The first two years of production included royal crests for the King of Romania, though rifles built from 1940 onward do not feature crests, and many of the surviving early rifles have had their crests ground off. Romania was part of the Axis for much of World War II, from 1941 to 1944. Romanian vz. 24s saw action in Ukraine, Bessarabia, and in particularly heavy fighting during the Battle of Stalingrad. It was not until 1944, after significant defeats at the hands of the Soviet Red Army, that Romania joined the Allies.
Ирандық Брно
1929 жылы Иран 30 000 дана 7,92 мм калибрлі vz. 24 мылтығына тапсырыс берді, олардың барлығы Чехословакия армиясының қорынан алынған. 1930 жылы тағы 240 000 мылтыққа қосымша тапсырыс жасалды, бірақ бұл ұзын стволды vz.98/29 үлгісі болды; сол кезде 30 000 дана vz. 98/29 "мускетон" мылтығына да тапсырыс берілді. Өндіріс орнына байланысты "Брно" немесе "Берно" деп аталған мылтықтар Иранның түрлі тайпалары үшін құнды болды, олар жиі шаһ үкіметіне қарсы көтеріліс жасады. 1941 жылы Иранға жасалған ағылшын-советтік басқыншылықтан кейін Реза Шахты құлатқаннан кейін, көптеген мылтықтар тайпалық көтерілісшілердің қолына өтті және 1950-ші жылдарға дейін тайпалық қақтығыстарда қолданылды. Ағылшын-советтік оккупация кезінде кеңестік әскерлер 10 000 "Брно" мылтығын тәркілеп, Батыс Ирандағы күрд тайпаларына таратып, оларды да оқытуға көмектесті. Күрд күштері Пешмерганың негізі болды.
In 1929, Iran ordered 30,000 vz. 24 rifles chambered in 7.92 mm, all of which came from Czechoslovak Army stocks. A further order for 240,000 rifles was placed in 1930, though these were for the vz.98/29 variant with a longer barrel; another order for 30,000 vz. 98/29 "musketon" rifles was placed at the same time. The rifles, which were referred to as "Brnos" or "Bernos", after their city of manufacture, proved to be prized by Iran's various tribal groups, which frequently rebelled against the government of the Shah. After Reza Shah was deposed in 1941 by the Anglo Soviet invasion of Iran, significant numbers of the rifles fell into the hands of tribal rebels, and they were used in tribal conflicts throughout the 1950s. During the Anglo Soviet occupation, the Soviets seized and distributed 10,000 of the Brnos to Kurdish tribes in western Iran, which they also helped to train. The Kurdish force proved to be the basis of the Peshmerga.