Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грег Стаффорд жасаған қиял әлемі Glorantha — Грег Стаффорд жасаған қиял әлемі.
Fantasy world created by Greg Stafford
Glorantha is a fantasy world created by Greg Stafford.
Шолу
Ол алғаш рет 1975 жылы Chaosium компаниясының «Ақ аю және қызыл ай» тақта ойынында пайда болды, содан кейін RuneQuest және HeroQuest сияқты бірқатар тақта, ролелік және компьютерлік ойындарда, сондай-ақ бірнеше көркем әдебиеттерде және King of Dragon Pass компьютерлік стратегиялық ойынында қолданылды. Глорант әлемін мифологияны күрделі пайдалануы, Джозеф Кэмпбелл мен Мирча Элиаденің универсалистік көзқарастарының ықпалы, қылыш пен сиқыр этикасы, рольдік ойындар үшін ұзақ және ерекше тарихы, қауымдастықтың дамуы мен кеңеюі және ерте американдық фантастикалық ролелік ойындарда сирек кездесетін Толкиендік ықпалдың салыстырмалы түрде аздығы сипаттайды. Стаффорд 1966 жылы мифологияны тереңірек түсіну үшін Глоранта туралы алғашқы мақаласын жазды. Ол 1975 жылы Глорантада орын алған «Ақ аю және қызыл ай» ойынын шығару үшін Chaosium компаниясын құрды. Кейін Chaosium осы әлемдегі басқа да ойындарды шығарды, соның ішінде сыншылардың жоғары бағасын алған RuneQuest ойыны да бар. RuneQuest-тің әртүрлі басылымдары, повестьтік ролелік ойын HeroQuest (алғашқы басылымы Hero Wars деп жарияланды) және King of Dragon Pass видео ойыны да Глорантада орын алды, сондай-ақ көптеген жанкүйерлердің жобалары да осы әлемде жасалды. Стаффорд «Стаффорд кітапханасы» деген ұжымдық атпен жарияланған «Сартар патшасы» фантастикалық романында да Глорант әлемін зерттеді. Глорантада сиқыр күнделікті дұғалар мен амалдардан бастап әлемді құру мен сақтауға дейін әрекет етеді. Батырлар әлемде өздерінің жолын табады және білім мен күш алу үшін денелері мен жандарына қауіп тудыра отырып, метафизикалық әлемдерге баруы мүмкін. Соңғы материалдарда әлемді түсіндіру үшін теизм, шаманизм және мистика сияқты бәсекелес сиқырлық көзқарастар бар. Әрбір метафизикалық жүйеде жақтастары бәсекелесе алады, мысалы, қарсы құдайларға табынушылар бір-бірімен шайқасқанда. Әлем жазық, күмбез тәрізді аспаны бар және құдайлардың мифтік әрекеттері арқылы үлкен және кішкентай өзгерістерге ұшырады. Глорантаның «тарихи» әлемі шамалы құлдыраған, мифтік Құдайлар дәуірінде Хаосқа қарсы болған ғаламдық шайқастан толыққанды қалпына келмеген. Адамдар басым нәсіл, бірақ басқа да саналы тіршілік иелері де көптеп кездеседі. Олардың кейбіреулері, мысалы, мистикалық дракон-жапырақтары, Глорантаға тән. Эльфтер мен гномдар сияқты таныс емес адамдар да Толкиендік бейнелеулерінен ерекшеленеді.
It was first introduced in the board game White Bear and Red Moon (1975) by Chaosium and then in a number of other board, roleplaying and computer games, including RuneQuest and HeroQuest, as well as several works of fiction and the computer strategy game King of Dragon Pass. The Gloranthan world is characterised by its complex use of mythology, heavily influenced by the universalist approaches of Joseph Campbell and Mircea Eliade, its sword and sorcery ethos, its long and distinctive history as a setting for role playing games, its community development and expansion, and its relative lack of Tolkienesque influence, which is uncommon among early American fantasy role playing games. Stafford first wrote about in Glorantha in 1966 as a way to deepen his own understanding of mythology. He founded the company Chaosium to publish the board wargame White Bear and Red Moon in 1975, which was set in Glorantha. Chaosium later published other games in the setting, including the critically acclaimed RuneQuest. Various later editions of RuneQuest, the narrative role playing game HeroQuest (the first edition of which was published as Hero Wars), and the video game King of Dragon Pass were also set in Glorantha, as were several prominent fan efforts. Stafford has also explored the Gloranthan setting in the fantasy novel King of Sartar and a number of unfinished works published under the collective name of "the Stafford Library". In Glorantha, magic operates from the everyday level of prayers and charms to the creation and maintenance of the world. Heroes make their way in the world, and may also venture into metaphysical realms to gain knowledge and power, at the risk of body and soul. In the more recent material, competing magical outlooks (such as theism, shamanism and mysticism) exist to explain the world. Within each metaphysical system, adherents may also compete, such as when theistic worshipers of rival gods battle each other. The world is flat, with a dome like sky, and it has been shaped in large and small ways by the mythic actions of the gods. The 'historical' world of Glorantha is in a more or less fallen state, having recovered only partially from a universal battle against Chaos in the mythic Godtime. Humans are the dominant race, but other sentient beings abound. Some, such as the mystic dragonewts, are unique to Glorantha. Familiar nonhuman races, such as elves and dwarves, are distinct from their common, Tolkienesque portrayals.
Ерте дамуы (1960-шы жылдар 1970-ші жылдар)
Глорантаның шығу тегі мифологиямен, әңгіме айтумен, ойын-сауықпен және ежелгі қоғамдардың үйлесуімен жасалған тәжірибелерде жатыр. Ол өзінің замандасы Dungeons & Dragons-тан өзгеше, оның тамыры соғыс ойындарына салынған. Стаффордтың Глоранта туралы алғашқы ойлары 1966 жылға дейін барып жетеді, ол Белойт колледжінде оқып жүргенде, өзінің мифологиясын жасау арқылы мифологияны тереңірек түсіну үшін құрал ретінде пайда болды. Стаффорд Джозеф Кэмпбеллдің мифология туралы идеяларымен күшті ықпалға түсті, және Кэмпбеллдің еңбектерінің іздері Глорантаның көптеген аспектілерінде көрінеді; мысалы, "Құдайды зерттеушілер" әңгімесі Кэмпбеллдің біріктіруші миф идеясының салдарына жасалған тәжірибе ретінде қарастырылуы мүмкін, ал Принц Арграттың оқиғасы Кэмпбеллдің "Мың беті бар батыр" (1949) еңбегінің зерттелуі болып табылады. Кемпбеллдің мифтер өмірімізді қалай қалыптастыратыны туралы идеясы Глорантадағы өмірдің бейнесін, ойын әлемінің жариялану тарихы бойында терең түсіндіреді. Глорантада өткен алғашқы ойын – "Ақ аю және Қызыл ай" үстел ойыны болды. Ойын Арграт Драконтоут патшалығында Сартар және Ай империясы арасындағы үздірілмейтін соғыс туралы айтады. Оның ойын тақтасында Ажырау жолы деп аталатын аймақ бейнеленген, ал ереже кітабында соғысқан тараптар, олардың жерлері мен басшылары туралы мәліметтер келтірілген. Бұған қоса, ол Аждаһа жолы орналасқан үлкен әлемді көрсететін, Үлкен Ай империясы деп аталатын кең ауқымды картаны ұсынады. "Ақ аю және Қызыл ай" әлемнің атын ашпайды. 1978 жылы Chaosium баспасынан шыққан "Көшпелі құдайлар" екінші үстел ойыны, ол Пракс тайпаларының, аңдарға мініп, рухтарға табынған тайпалардың шабуылдары мен соғыстарына негізделген, ол Ажырау жолының шығысында орналасқан қарғысқа ұшыраған жер. Ол да әлемнің атын атамады. 1978 жылы, "Көшпелі құдайлар" жарық көргеннен кейін және "Руна Quest" басылымынан бұрын, Глоранта атауы алғаш рет басылымда пайда болды. Wyrm's Footnotes #4 журналында Глоранта туралы үш мақала және әлемнің картасы жарияланды.
Glorantha's origins lie in experiments with mythology, storytelling, recreation, and the blending of ancient societies. It is unlike its contemporary, Dungeons & Dragons which has its roots in wargaming. Stafford's first imaginings of Glorantha date back to 1966, when he began his studies at Beloit College, as a vehicle for him to deepen his own understanding of mythology by creating his own mythology. Stafford was greatly influenced by the ideas on the mythology of Joseph Campbell, and echoes of Campbell's work are to be found in many aspects of Glorantha; for instance, the story of the "God Learners" can be seen as an exercise on the implications of Campbell's idea of a unifying monomyth, and the story of Prince Argrath an exploration of Campbell's The Hero with a Thousand Faces (1949). More abstractly, Campbell's idea that myths are how we shape our lives deeply informs the picture of life in Glorantha throughout the game world's publication history. The first game set in Glorantha was the board game White Bear and Red Moon. The game details a time of constant war between the land of Sartar and the Lunar Empire during the reign of Argrath Dragontooth. Its board details an area called Dragon Pass, while the rulebook provides details of the warring factions, their lands, and leaders. In addition, it provides a large scale map titled the Greater Lunar Empire, showing a larger world in which Dragon Pass is placed. The White Bear and Red Moon does not disclose the name of the world. Nomad Gods, a second board game, published by Chaosium in 1978, and based on the raids and wars between the beast riding, spirit worshiping tribes of Prax, a cursed land located east of Dragon Pass. It also did not mention the world by name. In 1978, after the publication of Nomad Gods, and prior to the publication of RuneQuest, the name Glorantha appeared in print for the first time. Wyrm's Footnotes #4 contained three articles on Glorantha and a map of the world itself.
Рөлдік ойындарда (1970-ші жылдардың соңы - 1990-шы жылдар)
Ролдік ойын RuneQuest-тің бірінші басылымы 1978 жылы жарық көрді. Онда әлем "Глоронта" деп аталды. Кейінірек бірнеше басылымдар жасалды; 1979 жылғы екінші басылым ("RuneQuest 2") Cults of Prax және Cults of Terror сияқты көптеген күрделі ойын көмекші құралдарын, сондай-ақ Griffin Mountain сияқты жақсартылған кампаниялық жинақтарды ұсынды. Cults of Prax сияқты материалдарды пайдалана отырып, ойыншылар өз кейіпкерлерін түрлі діндердің бірімен байланыстырып, оларды осы әлемнің саяси, мәдени және метафизикалық қақтығыстарының ішіне енгізді. Әр дін өзінің ерекше көзқарасын және мәдени тұрғысын ұсынды, олардың ешқайсысы да объективті түрде дұрыс емес деп есептелмейді. Бәсекелес мифтік тарихтар мен құндылық жүйелерін ұсыну дәстүрі қазіргі Глоронта материалдарында да жалғасуда. Cults of Terror зұлым құдайлар мен қарсыластарға, мысалы, вампирлер культі Вивамортқа, Ай және Хаос культтеріне табынуға арналған. 1993 жылы Стаффорд Глоронта мифологиясын кеңейткен алғашқы маңызды жұмысы – "Сартар патшасы" романын жариялады. 1984 жылы Avalon Hill баспасында жарық көрді. Бұл басылымның бастапқы орнатуы "Фантазиялық Еуропаның қараңғы дәуірі" деп белгіленген, бірақ ол Глоронтада өтпеді және ойнау үшін "Глоронта – Екінші дәуір" қосымшасы қажет болды. Робин Лоустың еңбегі Глоронта тарихының Екінші дәуірінде, "Құдайды зерттеуші" империясы мен "Жыланның досы" империясының аясында жазылған. Бұл басылымда Mongoose Глоронтада және жалпы фантастикалық әлемінде 17 қосымша мен оқиғаны шығарды. 2010 жылдың қаңтар айында Mongoose RuneQuest II екінші басылымы жарық көрді, бірақ Mongoose Publishing-тің Глоронта материалдарына лицензиясы 2011 жылдың мамырында тоқталды. RuneQuest II ойын жүйесі "Легенда" деп аталды және онда Глоронта материалдары жоқ. RuneQuest II авторлары "The Design Mechanism" атты жаңа компания құрды және "RuneQuest II" желісі үшін жасалған Глоронта қосымшаларының құқығы оларға берілді (PDF нұсқалары сатылымда болды). The Design Mechanism мен Moon Design Publications арасында тығыз байланыс бар, The Design Mechanism негізін қалаушылары екі компания үшін де материал жазды. Олардың RuneQuest ережелерінің жаңа басылымы, RuneQuest: Sixth Edition, Глоронта орнатуын қамтыған жоқ. 2018 жылы Chaosium RuneQuest Roleplaying in Glorantha-ны жариялады. Толығымен Глоронтада өтетін бұл басылым ойын ішіндегі уақытты 1625 жылға жеткізіп, қайтадан Dragon Pass-қа назар аударды. Оның екі қосымша жинағымен бірге, бұл аймақтың толық шолуын ұсынады. Тағы да Сартардың туған жеріндегі Apple Lane ауылы оқиғаның бастапқы орны ретінде пайдаланылады, бірақ ол 1625 жылға дейін жаңартылды. Тағы екі қосымша Dragon Pass-тың нақты аймақтарына арналған.
The first edition of the role playing game RuneQuest was released in 1978. Here, the world was referred to as "Glorontha". Several later editions were made; the second edition ("RuneQuest 2") in 1979 introduced many sophisticated game aids, such as Cults of Prax and Cults of Terror, and polished campaign packs such as Griffin Mountain. Using materials such as Cults of Prax, players aligned their characters with any of a number of religions, grounding those characters in the political, cultural, and metaphysical conflicts of the setting. Each religion offered a distinct worldview and cultural outlook, none of which considered objectively correct out of character. This approach of offering competing mythical histories and value systems continues in current Glorantha material. Cults of Terror focused on the worship of evil gods and adversaries, such as Vivamort, a vampire cult, and Lunar and Chaos cults. In 1993, Stafford published his first major expansion of Gloranthan mythology, the novel King of Sartar. was published with Avalon Hill in 1984. The default setting for this edition was given as the "Dark Ages of fantasy Europe", were not set in Glorantha, and required a further supplemement, Glorantha – The Second Age to play. Written by Robin Laws, it was set in the Second Age of Gloratha's history against the backdrop of The God Learner empire and the Empire of Wyrm's Friend. In this edition, Mongoose produced 17 supplements and adventures based in Glorantha, alongside their generic fantasy background. A second edition Mongoose RuneQuest II was published in January 2010, but Mongoose Publishing's licence for Gloranthan material lapsed in May 2011. The RuneQuest II game system has been retitled "Legend", and contains no Gloranthan material. A new company, The Design Mechanism, was formed by the authors of RuneQuest II, and ownership of the Gloranthan supplements produced for the "RuneQuest II" line was transferred to them (PDF versions continued to be sold). There are close links between The Design Mechanism and Moon Design Publications, with The Design Mechanism founders writing material for both companies. Their new edition of the RuneQuest rules, RuneQuest: Sixth Edition, did not have a Gloranthan setting. In 2018 Chaosium published RuneQuest Roleplaying in Glorantha. Wholly set in Glorantha, it advanced the in game date to 1625, and focuses once again on Dragon Pass. Along with its two slipcase companions, it provides a complete overview of this region. Again the village of Apple Lane in the homeland of Sartar is used as a starting adventure setting, but updated to the year 1625. Two further supplements concentrate on specific areas within Dragon Pass.
Глорантаның тіршілік иелері
Брауздар – хаос жаратылыстары. Олар кез келген жануармен жұптасып, нәсілді жалғастырады, сондықтан олардың денелері адам тәрізді, ал сыртқы белгілері ата-ана жануарларына ұқсайды – көбінесе бұғы, ешкі, антилопа, сиыр және қой. Әдетте, бала туғанда ана жануары өледі, бала анасының ішінде жетіліп, одан шығып кетеді. Олар Малияға, аурудың анасына, және Тедке, зорлаудың құдайы және Хаос анасына табынады. Скорпион адамдары – жауырындар, олар скорпион-адам кентаврларына ұқсайды. Олар ақымақ, қатыгез және зорлық-зомбылыққа толы матриархат қоғамдарында өмір сүреді. Олардың табиғаты хаотикалық. Қаздар немесе Дурульз – қанаттарының орнына қолдары бар, қазға ұқсайтын, қанатсыз адамдар (немесе қауырсыны мен тырнақталған аяқтары бар қарғысқа ұшыраған адамдар). Олардың тегі белгісіз, олар қарғысқа ұшыраған адамдар немесе қаздардан тараған болуы мүмкін. Олар өзендер бойында, көбінесе Сартарда қоныстанады және өліммен түсіндірілмейтін мистикалық байланысқа ие. Алдриами немесе Глорантан эльфтері – өсімдік адамдар. Олар табиғатқа, күнге және әсіресе өсімдіктердің құдайы Алдрияға табынады. Толкиен эльфтерінен өзгеше, олар бөтен, физикалық тұрғыдан өсімдіктерге ұқсайды және "етті адамдарға" (адамдарға) жағымсыз. Басқа көптеген фантастикалық эльфтер сияқты, олар да шебер садақшылар. Мосталилер – машина тәрізді ерлер. Олар бөтенге жат, догматик және оқшауланған. Олар Глорантада қолданылатын қоладан айырмашылығы бар, көптеген керемет сиқырлық қасиеттері бар темірді ойлап тапты. Uz, тролльдер – қараңғылық нәсілі, ірі, ақылды, таң қалдыратынша барлық жейтін, сонарға ұқсас дамыған сезімге ие (қара сезім). Олардың қоғамдары аналық басқаруда, олар басқаларымен қатар, қараңғылық құдайы Кигер Литорға, тролльдердің анасына және одан да қатыгез және зұлым Зорак Зоранға табынады. Аждаһалар – неотениялық аждаһар түрлерінен құралған сиқырлық нәсіл. Олар өзін-өзі жетілдіретін реинкарнация циклында. Олар бөтен, олардың ойлау жолы түсініксіз. Адам тілінде сөйлеу үшін олар ауыз хирургиясынан өтуі керек.
Broos are creatures of chaos. As they can fruitfully mate with anything, they have the body of a man and features of their animal parent, often deer, goats, antelope, cattle, and sheep. The animal parent normally dies when the child eats its way out of the host at full gestation. They worship Malia, the Mother of Disease, and Thed, the goddess of rape and mother of Chaos. Scorpionmen are belligerent and resemble scorpion human centaur. They are stupid, vicious and live in violent matriarchies with a religious emphasis on devouring. They are chaotic in nature. Ducks or Durulz are flightless humanoid duck like creatures who have arms rather than wings (or men cursed with feathers and webbed feet. They have unknown ancestry and may descend from cursed humans or cursed ducks. They reside around rivers, mainly in Sartar, and have an unexplained mystical affinity with Death. Aldryami or Gloranthan elves, are plant people. They worship nature and the sun and Aldrya, deity of plants, specifically. In contrast to Tolkienesque elves, they are alien, physically plant like and unfriendly to "meat men" (humans). Like many other fantasy fictional elf races, they are excellent archers. Mostali are machine like dwarves. They are xenophobic, orthodox and insular. They have invented iron, which has many extraordinary magical properties in Glorantha, contrasting to the primary metal used bronze. Uz, the trolls, are the race of darkness, large, intelligent, astoundingly omnivorous, with a very developed sonar like sense (darksense). Their societies are matriarchal, and they worship, among others, a goddess of darkness called Kyger Litor, mother of the Trolls, and the more violent and sinister Zorak Zoran. Dragonewts are a magical race made up of forms of neotenic dragons. They are engaged in a cycle of self improving reincarnation. They are alien, with an incomprehensible mindset. They must have oral surgery in order to speak human languages.
Мультимедиялық Glorantha
Глоранта көптеген әртүрлі медиа үшін фон болды, сондай-ақ Глоранта қауымдастығы жасаған көптеген мифтер мен көркем әдебиеттерге негіз болды, олар «Таэльс оф Ричинг Мун» сияқты журналдарда жарияланды. Әртүрлі лицензия иелері бірнеше жүз ойын миниатюраларын және шамамен оннан астам жұмсақ ойыншықтарды әр түрлі уақытта шығарды.
Glorantha has been the background for a number of different media, and numerous pieces of myth and fiction created by the Glorantha community, featured in magazines such as Tales of the Reaching Moon. Several hundred gaming miniatures by various licensees and about a dozen plush toys have also been produced at various times.