Кіріспе

Британдық инженер және өнертапқыш

Кромвель Флитвуд Варли, ФРСА (6 сәуір 1828 – 2 қыркүйек 1883) – ағылшын инженері, ерекше электр телеграфын және трансатлантикалық телеграф кабелін дамытумен байланысты. Ол сонымен қатар парапсихология және спиритизм туралы мәлімдемелерге қызығушылық танытқан.

Отбасы

Лондонның Кентиш Таун қаласында туған Кромвель Флитвуд Варли он баланың екіншісі болды. Оның әкесі Корнелиус Варли, Өнер қоғамының (қазіргі Корольдік өнер қоғамы) белсенді мүшесі және ғылыми зерттеулерімен ең танымал болды. Оның анасы – бұрынғы Элизабет Ливермор Стракер. С. Ф. Варлидің ағалары Сэмюэл Альфред Варли және Фредерик Генри Варли да телеграфия саласында жақсартушылар мен өнертапқыштар еді. Отбасы өздерін Оливер Кромвель мен генерал Чарльз Флитвудтың ұрпақтары санайтындықтан, оған осы есімдер берілді. Отбасы Сандеманиан дінін ұстанды, Майкл Фарадей де осы дінге жататын, бірақ Варли ересек болғаннан кейін бұл дінмен байланысын үзбеді. Оның бірінші туысы микроскопшы Эндрю Притчард болды.

Телеграф инженері

Варли 1846 жылы жаңадан құрылған Электр телеграф компаниясына қосылды, 1852 жылы Лондон аймағының бас инженері, ал 1861 жылы бүкіл компанияның бас инженері болды. Ол телеграфтың ақауларын табу және оның жұмысын жақсарту үшін көптеген техникалар мен құралдарды ойлап тапты. 1870 жылы ол дауыс жеткізе алатын цимафен деп аталатын телеграфтың түрін патенттеді. Бірінші трансатлантикалық телеграф кабелі 1858 жылы жұмыс істемей қалды, және Варли Сауда кеңесі мен Атлантикалық телеграф компаниясы бірлесіп құрған тергеу комиссиясына тағайындалды. Комиссия 1861 жылы есеп берді, нәтижесінде 1865 жылы екінші кабель салынды, Варли Уайлдман Уайтхаусты бас электрик ретінде алмастырды. Екінші кабельдің қиындықтарына қарамастан, ол толыққанды табысқа жетті және Варли технологияны жақсарту бойынша көптеген жетістіктерге қол жеткізді. Варли - тапқыр бизнесмен, ол 1-ші барон Келвин және Флиминг Дженкинмен бірлесіп, олардың телеграфтық өнертабыстарын пайдалану үшін құрған серіктестік үш адамға зор пайда әкелді.

Спиритуизм

Ол спиритизмнің талаптарына жаны мұңды болды және физик Уильям Крукспен бірге гальванометрді пайдаланып, күдікті құбылыстарды өлшеу бойынша зерттеулер жүргізді.

Катодтық сәулелер

1871 жылы ол катод сәулелері электр заряды бар бөлшектер ағыны екенін көрсететін ғылыми мақала жазды. Варли катод сәулеленуі бөлшектердің соқтығысуынан туындайды деп ойлады. Оның бұл пікірі сәулелердің магнит өрісінде бұрылуына негізделген, сондықтан осы бөлшектерді электр зарядын тасымалдаушылар деп санау қажеттігінен туындады. Осыдан ол электр заряды бар бөлшектердің электр өрісінде де бұрылуы тиіс деген қорытындыға келді. Бірақ оны дәлелдей алмады.

Ашулы оқиға

Варлидің алғашқы әйелі Эллен Кейли (1837–1920) оған екі ұл және екі қыз сыйлады. Балаларының есімдері Хебе, Ада, сондай-ақ Нард Алмейн (1856–1928), Кромвель Оливер (1857–1934) және Флитвуд Э. Варли болды. Ол шетелден сапардан оралғанда, әйелі бай грек-американ Ион Пердикариспен бірге кеткенін білді. 1873 жылы ажырасқаннан кейін ол балаларымен бірге Пердикариспен Марокконың Танжер қаласына қоныстанды. 1904 жылы Варлидің үлкен ұлы, Кромвель есімді де, Пердикариспен бірге Мали Ахмет ер Раисунимен құрыққа түсті, бұл екеуі де зардапсыз босатылғанша халықаралық жағдайға ұласты. 1877 жылдың 11 қаңтарында Варли Хелеанор Джесси Смитпен, Шотландияның Форрес қаласынан Чарльз Смиттың қызымен үйленді.

Өлім

К. Ф. Варли 1883 жылы 55 жасында Кент қаласы, Бекслихиттегі Кромвель үйінде себебі белгісіз аурудан қайтыс болды.