Кіріспе

1942 жылы АҚШ-та сәтсіз неміс саботажы. "Пасториус" операциясы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-та саботаж жасау мақсатымен жасалған неміс барлау жоспарының сәтсіздігі. Операция 1942 жылдың маусым айында жүзеге асырылуы тиіс болды және стратегиялық американдық экономикалық нысандарға бағытталған еді. Операцияға ат қойған неміс Абверінің бастығы адмирал Вильгельм Канарис, оны Америкадағы немістердің алғашқы ұйымдастырылған қонысын ұйымдастырушы Франсис Даниэль Пасториус есімімен атады. Жоспарға бұрын АҚШ-та болған сегіз неміс саботажшысы қатысты. Операция екі агент, Джордж Джон Даш және Эрнест Питер Бергер, тағайындалғаннан кейін көп ұзамай Федералдық тергеу бюросына (ФТБ) өткен соң дереу сәтсіздікке ұшырады, олар қалған алты адамды жасырады. Әскери трибунал – оның конституциялық негізділігі Жоғарғы Сотта "Ex parte Quirin" ісінде күдік тудырды – сол жылы барлығына өлім жазасын кесті. Президент Франклин Д. Рузвельт Даш пен Бергердің жазаларын жеңілдетті, ал қалған алты адам өлім жазасына кесілді. 1948 жылы Даш пен Бергерге президент Гарри С. Трумэн Германиядағы американдық оккупациялық аймаққа тұрақты депортация жасау шартымен атқарушылық кешірім берілді. Тағы 16 адам операцияны ұйымдастырушыларға көмектескен деп айыпталды.

Өмірбаян

1941 жылғы 7 желтоқсанда Жапонияның Перл-Харборға шабуыл жасауынан кейін, одан кейін төрт күн өткен соң Германияның Америка Құрама Штаттарына соғыс жариялауы, ал Америка Құрама Штаттарының Германияға жауап ретінде соғыс жариялауынан кейін, Гитлер американдық соғыс күшін саботаждау және Америка Құрама Штаттарындағы азаматтардың рухын жоңқылт ету үшін азаматтық нысандарға шабуыл жасау миссиясын бекітті. Бұл миссияны Германия әскери барлауының басшысы, адмирал Вильгельм Канариске тапсырылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Мароккодағы француз объектілерін саботаждауды ұйымдастырған, ал басқа неміс агенттері 1916 жылы Блэк Том аралындағы оқ-дәрі қоймаларын жоюды қоса алғанда, Нью-Йорктегі қару-жарақ фабрикаларына шабуыл жасау үшін Америка Құрама Штаттарына кірді. Ол "Пасториус" операциясы да осындай сәттілікке ие болады деп үміттенді.

Агенттер

"Пасториус" операциясына АҚШ-та тұрған сегіз неміс сарбаз тартылды. Олардың екеуі – Эрнст Бергер мен Герберт Хаупт – американдық азаматтар еді. Қалғандары, Джордж Джон Даш, Эдвард Джон Керлинг, Ричард Квирин, Генрих Харм Хайнк, Герман Отто Нойбауэр және Вернер Тиль, АҚШ-та түрлі жұмыстар атқарған. Даштан басқа, барлық адамдар неміс-американдық Бунд мүшелері және/немесе нацистік партияға қатысқан. Нойбауэр Германия армиясында Шығыс майданында қызмет өткерген. Барлығы сегізін Абверге қабылдап, Берлин қаласының жанындағы Квенцеедегі Германия Жоғарғы Бас штабының мектебінде үш апталық саботажға дайындық курсынан өтті. Агенттерге жарылғыш заттарды, от қойғыштарды, детонаторларды және механикалық, химиялық және электрлік кешіктіру құрылғыларының түрлерін жасау және қолдану туралы нұсқаулар берілді. Олар АҚШ-та пайдалану үшін толыққанды "өмірбаяндар" жасауға көп уақыт жұмсады. Ағылшын тілін жетілдіру және американдық оқиғалар мен мәдениетпен танысу үшін ағылшын тілінде сөйлесуге және американдық газеттер мен журналдарды оқуға ынталандырылды.

Миссия

Олардың міндеті – Американың экономикалық нысандарына саботаж жасау: Ниагара шарлауындағы су электр станциялары; Американың алюминий компаниясының Иллинойс, Теннесси және Нью-Йорктегі зауыттары; Луисвилл, Кентукки қаласына жақын Огайо өзеніндегі шлюздер; Пеннсалт Химиялық (кейін Пенсильвания тұз өндіру компаниясы) Корнуэлл биіктіктерінде (Бенсалем), Пенсильвания; Пенсильвания темір жолының Horseshoe Curve – Альтуна, Пенсильвания қаласына жақын маңызды теміржол өткелі, сондай-ақ оның жөндеу шеберханалары; Филадельфиядағы Пеннсалт криолит (фтор мен алюминий өндірісінің шикізаты) зауыты; Нью-Йорктегі Hell Gate Bridge; және Нью-Джерсидегі Ньюарктағы Пенсильвания вокзалы. Агенттерге сондай-ақ көпірлерге, теміржол станцияларына, су тасымалдау нысандарына, қоғамдық орындарға және еврейлерге тиесілі дүкендерге жарылғыш заттарды орнату арқылы үрей туғызу тапсырылды. Оларға жалған туу куәліктері, әлеуметтік қамтамасыздандыру карточкалары, әскери қызметке шақырудан босату карточкалары, шамамен 175 000 доллар американдық ақша және жүргізуші куәліктері берілді. Олар екі U-кемеге мінгізіліп, АҚШ-тың шығыс жағалауына жетіп келді. 1942 жылдың 12-13 маусым күндері, АҚШ-қа алғашқы су асты кемесі U 202, капитан Ханс Хайнц Линднердің басқаруымен, Нью-Йорк қаласынан шамамен 100 миль шығысқа қарай Лонг-Айленд аралындағы Амагансетте, қазіргі Атлантик-Авеню жағажайында жағаға түсті. Ол Даш пен тағы үш саботажшыны (Бургер, Квирин және Хайнк) тасымалдады. Команда үрлейтін салдарда (Даш оларда суға батып кетіп жазуға айналды) түсірілді және тұтқындалған жағдайда тыңшы емес, соғыс тұтқыны ретінде саналуы үшін неміс теңіз күштерінің формасын киіп жағаға келді. Олар өздерінің жарылғыш заттарын, детонаторларын және тұтандырғыш құралдарын алып келді, оларды формаларымен бірге көміп, азаматтық киім киіп, күтілетін екі жылдық саботаж науқанын бастады. Жағажайға жеткеннен кейін, түн ортасынан кейін 30 минут өткенде, саботажшыларды жағалау күзетшісі Джон К. Каллен тауып алды, ол жауын-шашын арасында еді. (Калленге ақша жеткіліксіз берілді, оның құны 260 долларға ғана жетті.) Каллен ынтымақтастық танытты, бірақ кездесу туралы хабарлады. Қарулы патруль оқиға орнына оралып, "ылғалды құмға асығысқан түрде көмілген төрт жәшік жарылғыш заттарды және бірнеше неміс формаларын", сондай-ақ, оқшаулауларды және дайын бомбаларды тапты; бірақ немістер жоғалып кеткен еді, олар Амагансет станциясынан Манхэттенге дейін Лонг-Айленд темір жолымен жүріп, қонақ үйге орналасты. Жағалау күзеті ФБР-ді операция туралы хабардар етіп, саботажшыларды ұстауға кірісті. Бұл топ жүзу костюмдерін киіп жағаға келді, бірақ неміс теңізшілерінің бас киімдерін киген. Жағаға жеткеннен кейін, олар бас киімдерін тастап, азаматтық киім киіп, Чикагоға (Иллинойс штаты) және Цинциннатиге (Огайо штаты) пойызға отырып, өздерінің миссияларын бастады.

Салдары

Пасториус операциясының сәтсіздігі Гитлер адмирал Канариске наразылық білдірді және АҚШ-та саботажға қатысты ешқандай тағы бір әрекет жасалмады. Соғыстың қалған жылдары немістер тек бір рет ғана АҚШ-қа агенттерін су асты кемесімен жіберді. 1944 жылдың қараша айында «Эльстер» операциясы аясында неміс су асты кемесі U 1230 Мэн штатының жағалауына екі СС Рейхскатыновт (Рейх қауіпсіздік бас басқармасы) шпионын американдық өндіріс және техникалық прогресс туралы мәліметтер жинау үшін жіберді. Нью-Йорк қаласында бір ай жоғары деңгейде өмір сүргеннен кейін, бірақ шпиондық қызмет жүргізбегеннен кейін, ер адамдардың бірі ФБР-ге өздігінен бас берді, ол екі агентті де көп ұзамай ұстады. Екеуі де кінәлі деп танылды және өлім жазасына кесілді, бірақ соғыс аяқталғанға дейін олардың жазасы тоқтатылды, содан кейін президент Трумэн олардың жазасын өмір бойы түрмеде отыруға ауыстырды. 1948 жылы президент Гарри С. Трумэн Даш пен Бургерге Германиядағы американдық оккупациялық аймаққа депортация жасау шартымен кешірім берді. Германияда олар өз серіктерінің өліміне себепкер болған сатқындар деп есептелді. Даш 1992 жылы 89 жасында Германияның Людвигсхафен қаласында қайтыс болды. Бургер 1975 жылы қайтыс болды. Герберт Хаупттің анасы мен әкесі де бар он алты адам саботажшыларға көмектескені үшін тұтқындалды. Соңғы тұтқындалған лютерандық пастор Карл Креппер болды, ол неміс-американдық бунд және неміс-американдық бизнес лигасының мүшесі болды, ол еврей бизнесіне бойкот жариялауды қолдады. Креппер саботажшылар үшін жасырын бағдарламалар құруға көмектесті. 1945 жылдың наурыз айында ол жаумен сауда жасағаны және саботаж жасауға сөз байлағаны үшін кінәлі деп танылып, 12 жылға бас бостандығынан айырылды. Креппер 1951 жылы мерзімінен бұрын босатылды және 1972 жылы қайтыс болды. Осы оқиғаға қатысқан Джон Каллен «Нью-Йорк Таймс» газетінің бірінші бетінде жарияланған коксвейн белгісімен марапатталды және «Ерлік ордені» медалін алды. Оның 1944 жылғы үйлену тойы газеттерде жарияланып, «күтілгеннен көп қонақтарды» тартты. Каллен 2011 жылы 90 жасында қайтыс болды. 1960 немесе 1970 жылдары Ұлттық социалистік ақ нәсілділер партиясы Вашингтон қаласының оңтүстік-батысындағы қалың бұталардың арасына өлімге кесілген шпиондарға арналған рұқсатсыз ескерткіш орнатты. Ол көптеген жылдар бойы көбінесе белгісіз және назардан тыс қалды; Парк қызметі оны 2010 жылы алып тастады.