Гуадикс – Испанияның Гранада провинциясындағы қала. Табиғи ойыстарда орналасқан, ежелгі тарихы бар (қола дәуірінен бастап). Географиялық орны, биіктігі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гуадикс (ɡwaˈðiks; Жергілікті айтылуы: [waˈðih]) – Испанияның оңтүстігіндегі Гранада провинциясындағы қала және муниципалитет. Қала 913 метр биіктікте, Гуадикс ойпатының ортасында, Сьерра-Невада тауларының солтүстік етегіндегі жоғары жазықта орналасқан. Қала Линарес-Баэса–Альмерия темір жолының бойында жатыр. Гуадикс шатқалдар мен құлақайлардың жанында салынған.
Guadix (ɡwaˈðiks; Local pronunciation: [waˈðih]) is a city and municipality in southern Spain, in the province of Granada. The city lies at an altitude of 913 metres, in the centre of the Hoya of Guadix, a high plain at the northern foothills of the Sierra Nevada. It is located on the Linares Baeza–Almería railway. The city was built in the vicinity of gullies and badlands.
Ерте тарих
Гуадикс төңірегіндегі аумақта адамдардың қоныстанғанының куәлігі кем дегенде қола дәуіріне дейін жетеді.
Evidence of human settlement in the area surrounding Guadix goes back to at least the Bronze Age.
Ежелгі
Гуадикс эль-Вьехо, солтүстік-батысқа қарай 6 км жерде орналасқан, Плинийдің "Табиғи тарихында" және Птолемейдің "Акки" деп атаған римдік Acci (сонымен қатар Accitum) қаласы болды. Птолемей оны бас қаласы Басти болған Бастетани тайпаларының құрамына қосты. Бұл қаланың финикиялық немесе ерте испандық тегі екені нақты белгісіз. Б.з.д. 6 ғасырдан бастап, жоспарланған қалалық құрылысы бар оппидумның бар екендігі куәландырылған; археологиялық қазбалар тік қабырғалары және қызыл кірпіш едендері бар күрделі құрылыстарды ашты. Сондай-ақ, пештер мен астық сақтау шараптары табылған, бұл елді мекеннің жоғары деңгейде дамығанын көрсетеді. Иберия дәуірінде құрылыс әдістері мен тұрғын үйлердің орналасуы бойынша жоспарлау өзгеріске ұшырады. Аймақта қолөнер мен өнеркәсіптің маңыздылығы Calle Palacio көшесінің астында мұнай сығу қондырғысы болуы мүмкін екендігі арқылы дәлелденді. Cine Acci-дегі қазба жұмыстары б.з.д. 5 ғасырға жататын тақтатастан жасалған тұрғын үйді ашты. Макробийдің сөзіне сәйкес, алғашқы тұрғындар Марс құдайына Нетон есімімен құрмет көрсеткен. Юлий Цезарь Юлия-Джемелла деп аталатын римдік колониясын құрды. Дәстүр бойынша, бұл 2 ғасырда Испаниядағы алғашқы епископтық орда болды. Юлия Джемеллада римдік монеталар соғылды және бұл елді мекен маңызды сауда орталығы болып қала берді, Изис тұғыры және римдік театрдың қираған қалдықтары сияқты артефактілерді қалдырды. Сонымен қатар, қалада кәріз желісі, галереялар және су құбырлары, сондай-ақ римдік ғибадатхананың ықтимал қалдықтары табылған. Acci Ius Italicum заңының артықшылықтарынан пайда көріп, әлеуметтік және экономикалық дамуға мүмкіндік алған болар еді. Батыс Рим империясының құлдырауы Acci-дің мәртебесіне кері әсер етті, оның халқының көп бөлігі ауылдық жерлерге көшіп кеткен болуы мүмкін, және бұл қала Иберия түбегіндегі католик дінін қабылдаған алғашқы қалалардың бірі болғандығы белгілі. IV-XI ғасырларға жататын қалдықтар өте аз табылған.
Guadix el Viejo, 6 km northwest, was the Roman Acci (also Accitum) mentioned in Pliny's Natural History and as Akki by Ptolemy, who placed it among the Bastetani, whose capital was Basti. It is not known for certain whether it is of Phoenician or of early Spanish origin. The existence of an oppidum with a well defined urban plan from the 6th century BC has been documented; archeological excavations have revealed complex spaces with straight walls and red adobe floors. Kilns and silos have also been found, demonstrating a high level of development in the settlement. Throughout the Iberian era, there was a shift in planning regarding the construction methods and the alignment of residences. The importance of craftsmanship and industry in the area has been shown by the discovery of what might be an oil press below Calle Palacio. Excavations at Cine Acci have uncovered a slate dwelling from the 5th century BC. According to Macrobius, the primitive inhabitants paid homage to Mars under the name of Neton. Julius Caesar established the Roman colony called Julia Gemella. According to tradition, it was the seat of the first bishopric in Hispania, in the 2nd century. Roman coins were minted at Julia Gemella, and the settlement continued to be an important centre of commerce, leaving artifacts such as the Pedestal of Isis, as well as the ruins of a Roman theatre. In addition, a network of sewers, galleries and water conduits have been uncovered in the city, as well as the possible remains of a Roman temple. Acci would have enjoyed the benefits of the Ius Italicum, which would have favoured social and economic development. The fall of the Western Roman Empire negatively influenced the status of Acci, whose population may have in large part moved to rural areas, and the city is known to have been one of the first in the Iberian Peninsula to adopt Catholicism. Few remains have been found dating from the IV to the XI century.
Моростардан Реконкистаға дейін
711 жылдан кейін мавр қамалы және сауда орталығы ретінде маңызға ие болды, және Вади 'Аши ("Акци уадисі" немесе "Өмір суы") деп аталды. Араб деректеріне сәйкес, қала бастапқыда Омейядтарға қарсы шыққан, ал Халифат құлағаннан кейін Гуадикс Гранада Зиридтері мен Альмерия Бану Жайран территорияларының арасында қалды. Қала Альморавид империясына, содан кейін Альмохад халифатына қосылды, ол әл-Андалусты жаулап алып, кейіннен түбекті тастап кетті, нәтижесінде Гуадикс Гранада әмірлігінің құрамына кірді. Осы кезеңде Гуадиксте ортағасырлық Гранаданың көрнекті ақындарының бірі – Хамда бинт Зияд тұрды. Қала 1362 жылғы қаңтарда Гуадикс шайқасына куә болды, онда Гранада сұлтаны Мухаммед VI әскері шағын кастилиялық армияны жеңіске ұшыратты. Гранада корольдығындағы азаматтық соғыстар Гуадиксті Гранаданың XIII Мухаммед билеген, қысқа ғұмырлы корольдығының астанасына айналдырды: ішкі жанжалдар кастилиялықтардың келуін жеңілдетті, және қала 1489 жылы Фердинанд пен Изабелланың корольдығына қоршаусыз берілді. "El sombrero de tres picos" романының авторы, жазушы Педро Антонио де Аларкон 1833 жылы Гуадиксте дүниеге келді. 19-шы және 20-шы ғасырларда қала экономикалық дағдарысқа тап болды. Қазіргі уақытта Гуадикс жеміс (әсіресе құлпынай), дәнді дақылдар, көкөністер өндірісінің орталығы, сондай-ақ шағын туристік орталық болып табылады.
After 711 it rose to some importance as a Moorish fortress and trading station, renamed Wadi 'Ashi ("the Wadi of Acci", or "The Water of Life"). According to Arab sources, the city was initially a rebel against the Umayyads, and after the Caliphate's decline, Guadix found itself located on the border between the territories of Zirids of Granada and those of the Banu Jayrán of Almería. The city was integrated into the Almoravid Empire and then by the Almohad Caliphate, which conquered al Andalus and later left the peninsula, leading to Guadix becoming a territory of the Emirate of Granada. During this period, Guadix was home to Ḥamda bint Ziyād, one of medieval Granada's foremost women poets. The city was the site of the Battle of Guadix in January 1362 in which a small Castilian army was routed by the forces of Muhammed VI, Sultan of Granada. The civil wars in the kingdom of Granada turned Guadix into the capital of a short lived kingdom ruled by Muhammad XIII of Granada: internal conflicts made the arrival of the Castillans easier, and the city surrendered without a siege to the kingdom of Ferdinand and Isabella in 1489. The novelist Pedro Antonio de Alarcón, author of El sombrero de tres picos, was born in Guadix in 1833. The 19th and 20th centuries saw a period of economic crisis for the town. Currently Guadix is a center of production of fruit (strawberries), cereals, vegetables, as well as a minor tourist center.
Бейнелеу
Хойя бассейні айналасындағы жоталардағы шағын өзендердің әсерінен эрозияға ұшыраған, нәтижесінде аймаққа шағырлар мен сортаң жерлерге тән ландшафт қалыптасқан. Фардес және Гуадикс өзендерінің шөгінділері бұл аймақты құнарлы, кейіннен суармалы жерге айналдырды. Жерді пайдалану ауқымы жеміс ағаштарын, оның ішінде шабдалы өсіруді, орман шаруашылығын, әсіресе тополь отырғызуды, сондай-ақ астық, дәнді және бақша дақылдарын егуді қамтиды.
The Hoya Basin has been subject to erosion due to the presence of small rivers in the surrounding elevations, which have given the area its characteristic landscape of gullies and badlands. The sediments of the rivers Fardes and Guadix have turned the region into a fertile, then irrigated area, where the use of the land ranges from the cultivation of fruit trees, where peach cultivation abounds, to forestry, in particular that of poplar groves, as well as the sowing of cereals, leguminous plants and vegetables.