Кіріспе
Формула-1 жүргізушілерінің кәсіподағы – Гран-при жүргізушілері қауымдастығы (GPDA). Бұл Формула-1 жүргізушілерінің кәсіподағы болып табылады.
The Grand Prix Drivers' Association (GPDA) is the trade union of Formula One drivers.
Тарих
GPDA 1961 жылы мамыр айында құрылды және мүшелерінің сайлауынан кейін Стерлинг Мосс оның алғашқы төрағасы болды. Бұл ұйымның бастапқы мақсаты сол кездегі автоспортты басқарушы органы болған Халықаралық Автомобиль Федерациясының (FIA) Спорттық Халықаралық Комиссиясында (CSI) өкілдік алу болды, бұл жүргізушілер мен көрермендер үшін қауіпсіздік стандарттарын және ережелерін жақсарту мақсатында жасалды. Мосс 1963 жылы спорттан зейнеткерлікке шыққаннан кейін, оның орнын Жо Бонье иеленді. 1982 жылғы Оңтүстік Африка Гран-приі кезіндегі оқиғаларға байланысты, спорттың коммерциялық келісімдерінің өзгеруіне, FIA Супер Лицензиясына шектеу шарттары қосылуына және Формула-1 Конструкторлар Ассоциациясы (FOCA) мен FIA арасындағы қақтығысқа байланысты ұйым таратылды. Ол Париждегі жүргізушілер кездесуінде, жоспарланған, бірақ кейіннен тоқтатылған Аргентина Гран-приінен бұрын, Кәсіби Жарыс Жүргізушілер Қауымдастығы (PRDA)мен алмастырылды. Ники Лауда, Кристиан Фиттипальди, Майкл Шумахер және Герхард Бергер 1994 жылғы Монако Гран-приі кезеңінде GPDA-ны қайта құрды. Бұл оқиғалар Сан-Марино Гран-приінде болған оқиғалардан кейін, Аертон Сенна мен Роланд Раценбергердің жексенбідегі жарыста және сенбідегі ілікте қайтыс болуымен аяқталды. Өзінің қаза табатын апатынан аз уақыт бұрын, Раценбергердің қазасына және Рубенс Барричеллоның бейсенбідегі жаттығулар кезіндегі ауыр апатына байланысты Сенна жексенбі күні таңертең бұрынғы командаласы және қарсыласы Ален Простпен GPDA-ны қайта құру мәселесін талқылады және Монако Гран-приінен бастап төрағалыққа ұсыныс жасады. 1996 жылы қауымдастық Ұлыбританияда кепілдікпен шектелген компания ретінде ("Grand Prix Drivers Association Ltd") тіркелді. Алғаш рет қауымдастық ресми конституцияға ие болды және Монакода тұрақты кеңсесі ашылды.
Даулар
2005 жылғы маусымда GPDA Formula One саясатына (және дау-дамайға) көбірек араласты. FIA World Motor Sport Council-де Мишлен командаларының жағдайын қолдайтын мәлімдеме жасады. Маңыздысы, көптеген жүргізушілер мәлімдемеге қол қойғанмен, Михаэль Шумахер қол қоймады. Ол оған сұралмағанын және бәрібір қол қоймайтынын айтты. Мәлімдемеде FIA ұсынған шешімдер Мишлен командаларының кездескен проблемаларын шеше алмайтыны жазылған. Шумахер Индианаполистегі проблемалар қауіпсіздік емес, техникалық мәселе екенін мәлімдеді. GPDA мен FIA президенті Макс Мослидің арасындағы кездесу, Дэвид Коултардтың сөздерінен кейін Мосли тарапынан тоқтатылды. Мосли Коултардтың БАҚ-қа берген сөйлегендері кездесу мақсатын "бұрмалағандықтан" және наразылық тудырғаны үшін айыптады. Қарсылық ретінде GPDA Мослиге жіберілген хатты жариялады, онда ол GPDA-ның қауіпсіздікті арттыру жұмысына кедергі келтіргені айтылды: "Култардпен телефонда сөйлескенде сіз FIA-ның GPDA-ның қауіпсіздік бастамаларын қолдауын тоқтатуы мүмкін екенін айтқаныңызды білгенімізге де алаңдадық. GPDA қауіпсіздік мәселелерін ең маңызды деп санайды және FIA президенті осы мәселеде толық қолдау көрсетпегеніне көңіл көшірді". 2010 жылы жарысқа қайтып келген Михаэль Шумахер GPDA-ға қосылмақ емес екенін мәлімдеді. Кейін GPDA директорларымен (әсіресе Фелипе Массамен) келіссөздерден кейін ол "бейтарап мүше" болды.
''“We were also concerned to learn that during the course of [a telephone conversation with Coulthard], you suggested the FIA might withdraw support for the ongoing safety initiatives of the GPDA The GPDA believes that safety issues are of the highest importance and are disappointed not to receive the full support of the FIA president in this matter". In 2010, upon his return to the sport as a competitor, Michael Schumacher announced that he did not intend to join the GPDA. He subsequently became a "silent member" following discussions with GPDA directors (chiefly, Felipe Massa).
Белгілі іс-әрекеттері
GPDA белсенділігінің арқасында 1969 жылы Спа-Франкоршамп трассасы, 1970 жылы және 1976 жылдан кейін Нюрбургринг қауіпсіздік мәселесі бойынша бойкотталды. 2013 жылы Ұлыбритания Гран-приінде шиналардың жарылуынан кейін шиналардың қауіпсіздігі маңызды мәселеге айналды, GPDA мәлімдеме арқылы өз мүшелерінің түзету шаралары қабылданбаса Германия Гран-приінен бас тартатынын хабарлады. 2015 жылдың мамырында GPDA және Motorsport.com бірлесіп, FIA Formula 1 әлем чемпионатының жанкүйерлеріне спорт туралы пікірлерін білдіруге және бөлісуге мүмкіндік беретін кең ауқымды әлемдік сауалнама ұйымдастырды. Сауалнамаға 200 000-нан астам адам қатысты. 2015 жылдың шілдесінде 2014 жылғы Жапон Гран-приінде Жюль Бьянкидің қазасына байланысты GPDA "қауіпсіздікті жақсартуда ешқашан мойын бұрмайтынымызды" сезінетінін мәлімдеді. 2016 жылдың наурыз айында біліктілік жүйесіне өзгерістер енгізілгеннен кейін GPDA барлық жүргізушілер атынан Дженсон Баттон, Себастьян Феттель және Александр Вурц жазған ашық хатты жариялады, онда спорттың басшылығы бұзылғандығы айтылды, Формула 1-дегі шешім қабылдау жүйесі "ескірген" және "дұрыс емес құрылымдалған" деп бағаланды. GPDA шешім қабылдаудың "F1-дің болашақ табысына қауіп төндіретініне" сенді. 2022 жылғы Сауд Арабиясы Гран-приінің екінші еркін жаттығуынан кейін GPDA бірнеше зымыран шабуылынан кейін, олардың кейбіреуі трассадан 10 км қашықтықта болғаннан кейін төрт сағаттық кеңес өткізді. Пьер Гасли кейін журналистерге: "Барлығы өз пікірін білдіре алды. Біз ниеттеріміз бойынша біріккенбіз" деді. FIA және Формула 1 кейіннен жарыстардың жалғасатынын және трассаның қауіпсіз екенін мәлімдеді. GPDA төрағасы Александр Вурц та мәлімдеме жасады.