Көктебел: Қырымның көгілдір төбелері мен мәдени ошағы

Кіріспе

Коктебель (украин және Коктебэль, , 1945–1992 жылдары Планерское, Планерское деп аталды) – қала типіндегі елді мекен және оңтүстік-шығыс Қырымдағы ең танымал курорттық қалашықтардың бірі. Коктебель Қара теңіз жағалауында Феодосия мен Судақтың шамамен ортасында орналасқан және Феодосия муниципалитетіне бағынады. Халық саны:

Тарих

Ол әдеби байланыстарымен танымал. Орыс ақыны Максимилиан Волошин оны өз резиденциясы етіп таңдады, онда Марина Цветаева, Осип Мандельштам және Андрей Белый (сонда қайтыс болды) сияқты көптеген көрнекті қонақтарды қабылдады. Олардың барлығы Көктебелде керемет өлеңдер жазды. Илья Эренбург та Коктебельдің белгілі әдеби тұрғыны болды, ол 1919 жылы Киевтегі антисемит дүрбелеңдерінен қашып, мұнда өмір сүрді. Көктебел атауы түркі текті: қырым татар тілінде ол «көк төбелер елі» дегенді білдіреді (көк – «аспан көгілдірі», төбе – «төбе» немесе «тау», ел – жинақы жұрнағы қосылған). 1944 жылы Кеңес үкіметінің қырым татарларын жер аударып жіберуінен кейін қаланың атауы Коктебельден Planerskoye-ге өзгертілді (орыс тіліндегі планер сөзінен шыққан). Жағалаудың үстіндегі төбелерде орыс авиаторларының адамды тасымалдайтын, ауырдан жеңіл ұшатын аппараттармен жасаған алғашқы тәжірибелері жүргізілді. Жергілікті әуежай әлі күнге дейін Planerskoye деп аталады. 2003 жылы Борис Хлебников пен Алексей Попогребский түсірген осы аттас фильмде әке мен баланың Мәскеуден Көктебелге жетуге тырысуы көрсетілген. Көктебел Совет Одағында жазушылардың демалыс орны ретінде танымал болды. Ол сонымен қатар брендісімен, дельтапланермен және бұрынғы КСРО-дағы ең ірі нудистік жағажайымен де әйгілі. Бүгінде Көктебел жазда Ресейден келген туристермен толығады, ал 2014 жылы Ресейдің Қырымды аннексиялауына дейін Украинадан да келіп тұратын. Жағажайдағы киосктерде рубль мен доллар тез ауыстырылады. Мұнда мемлекеттік және жеке жағажайлар араласқан. Бұл жерде шағын мейрамханалар, кафелер, киосктер, қолөнер бұйымдары, құрғатылған балық немесе үйден пісірілген торттар сатылатын шағын базарлар орналасқан. Кешке жағажайда музыка, сыра және шашлык ұсынатын көптеген шағын дискотекалар жандана бастайды. Тамақ негізінен татар асханасынан, бірақ орыс және украин тағамдары да ұсынылады. Қайықпен саяхаттауға, атпен жүруге, жақын маңдағы монастырьға немесе коньяк фабрикасына баруға болады. Түруге шағын қонақүйлерде немесе жергілікті тұрғындар басқаратын жүздеген қонақ үйлердің бірінде орналасуға болады. Жаздағы маусымда тұрғындардың барлығы дерлік қонақүй иелеріне айналғандай. Көктебел қазіргі уақытта қыркүйек айының ортасында өтетін джаз фестивалімен де танымал. Бұл фестиваль бұрынғы КСРО-ның барлық джаз әуекоштарының назарын аударады. Фестивальде De Phazz, Нино Катамадзе, Стэнли Кларк, Билли Кобхам және басқа да көптеген танымал джаз және әлемдік музыка орындаушылары өнер көрсеткен. Бірақ 2014 жылғы фестиваль Затока және Билгород-Днистровский қалаларында (екеуі де Одесса облысында) өтті.

It is best known for its literary associations. The Russian poet Maximilian Voloshin made it his residence, where he entertained many distinguished guests, including Marina Tsvetayeva, Osip Mandelshtam, and Andrey Bely (who died there). They all wrote remarkable poems in Koktebel. Another prominent literary resident of Koktebel was Ilya Ehrenburg who lived there circa 1919 while escaping from anti Semitic riots in Kiev. The name Köktöbel is of Turkic origin: in Crimean Tatar it means “Land of the blue hills” (from kök, “sky blue”, and töbe, “hill” or “mountain”, composed with the collective suffix el). After the deportation of Crimean Tatars by the Soviet regime in 1944, the city's name was changed from Koktebel to russified Planerskoye (it comes from the Russian planer, or glider). The hills above the shoreline were the site of many early experiments in manned heavier than air flight by Russian pioneer aviators. The local airfield is still known as Planerskoye. The 2003 film of the same name by Boris Khlebnikov and Aleksei Popogrebsky follows the journey of a father and son as they try to reach Koktebel from Moscow. Koktebel was known as a vacation spot for writers in the Soviet Union. It is also famous for its brandy, its hang gliding and its naturist beach, largest in the former USSR. Nowadays, Koktebel fills up in the summer with tourists from Russia and until the 2014 Russian annexation of Crimea also from Ukraine. Rubles and dollars are readily exchanged in kiosks along the beaches. There is a mixture of public beaches and private beaches with a paved walkway all along the bay. This walkway is lined with small restaurants, cafes, kiosks, and small market areas selling arts and crafts, dried fish, or slices of home baked cake. In the evening, the beachfront comes alive with many small discos offering music, beer and shashlik. The cuisine is predominantly Tatar but Russian and Ukrainian food is also on offer. There are boat excursions, horse riding and trips to a nearby monastery or to the cognac factory. Accommodation is either in a small hotel or in one of the hundreds of guesthouses run by local residents. It seems as though the whole population has turned into innkeepers in the summer. Koktebel is nowadays also well known for its jazz festival that usually takes place in the middle of September. It lures the attention of jazz lovers from the whole ex USSR. Cast from the festival in past years included De Phazz, Nino Katamadze, Stanley Clarke, Billy Cobham and many other famous jazz and world music performers. But the festival's 2014 edition was held in Zatoka and Bilhorod Dnistrovskyi (both in Odesa Oblast).