Кіріспе

Уэльстік зерттеуші (1876–1912)

Уэльстік опера әншісі

Петти-офицер Эдгар Эванс (7 наурыз 1876 – 17 ақпан 1912) – Уэльстік Корольдік теңіз күштерінің петти-офицері және Роберт Фалькон Скотттың 1911–1912 жылдарғы Оңтүстік полюске жасаған Terra Nova экспедициясының «Полярлық партиясының» мүшесі болған. Бұл бес адамнан тұратын топ жеке таңдалып, соңғы экспедициялық шабуылға қатысты, және 1912 жылдың 17 қаңтарында полюске жетті. Топ базалық лагерьге қайтуға тырысқанда қаза тапты.

Өмірбаян

Эванс Уэльстегі Россили қаласында теңізшінің ұлы болып дүниеге келген. Ол алты жасынан он үш жасқа дейін Сент-Хеленнің ұлдар мектебінде оқыды, содан кейін 1891 жылы Корольдік теңіз күштеріне қабылданып, 1899 жылы Скотт торпеда лейтенанты болып қызмет ететін кемеге қызметке түсті.

Ашық экспедиция

Эдгар Эванс 1901–1904 жылдары Скотттың алғашқы Антарктика экспедициясына, «Дискавери» кемесімен қосылды. Уильям Лэшлимен бірге ол 1903 жылы Виктория жерінің ішкі аймақтарына Скотт жасаған «Батысқа ең шұғылалы» саяхатына қатысты.

Terra Nova экспедициясы

Скотттың өмірбаясын жазған Роланд Хантфорд Эвансты "үлкен, бұқа мойынды, мықты денелі адам" және "араққұмар әйелбаз" деп сипаттады, ол Скотттың "Терра-Нова" екінші экспедициясы кезінде "кейбір дәрежеде семіріп бара жатқан" еді. Эванс Жаңа Зеландияда қалып қоюға жақын болды, себебі ол кемеге міну кезінде мас күйінде суға құлап кетті. Дегенмен, Скотт оның "тапқырлығы, күші және әңгімелер қоры" үшін жоғары бағалағандықтан, оқиғаны елемеуге шешім қабылдады. Скотт Эвансты өзінің полярлық тобының мүшесі ретінде лейтенант Генри Робертсон Бауэрс, Лоуренс Оутс және Эдвард Адриан Уилсонмен бірге таңдады. Скотт Эвансты "үлкен жұмыскер" деп сипаттады, ол "әрбір сана, санаға арналған әрбір құрал, шатыр, ұйқы қаптары, арқандар үшін жауапты еді, және осы заттардың біреуіне де наразылық білдірген бірде-бір сөзді еске алмайтын болса, ол қаншалықты құнды көмекші болғанын көрсетеді". Базалық лагерден шыққаннан кейін он бір апта өткен соң, Полярлық топ 1912 жылдың 17 қаңтарында Оңтүстік полюске жетті, бірақ Роалд Амундсеннің бес адамнан тұратын тобы оларды полюске бес апта бұрын жеткенін анықтады. Олардың кері сапары көп ұзамай қиынға айналды. Эванс полюске жақындағанда апат салдарынан қолына жарақат алды, ал жарасы дұрыс жазылмады. Кері сапар кезінде Эванстың денесі де, ақылы да нашарлай бастады, саусақтары, мұрны және екі жағы да мұздады. Олар Бирдмор мұздығынан төмен түсіп бара жатқанда, 4 ақпанда жарыққа құлап, бас жарақаттан зардап шекті, оның жағдайы тез нашарлады. Төмен түсудің барлық кезеңінде оның жағдайы топты кешіктірді, ал артық азық-түлік біртіндеп азайды. 1912 жылдың 16 ақпанында, мұздықтың төменгі жағына жақындағанда Эванс құлдырап кетті. Келесі күні, оны ұстай алмағандықтан, ол артта қалды, ал қалғандары келесі жабдықтау қоймасына қарай шлейфті сүйреп алға жылжыды; олар оны алу үшін кері қайтуға мәжбүр болды. Скотттың күнделігі Эванстың жағдайын сипаттады, оны тапқан кезде: "Ол тізе бүгіп, киімдері шашыраңқы, қолы ашық және мұздаған, көзінде қорқыныш бар". Оны санаға салып, орналасқан лагерьге апарды. Ол шатырға кіргенде, комаға түсіп қалды. Сол түні ол шатырда қайтыс болды. Оның денесімен не істелгені жазылмаған, және полярлық топтың басқа мүшелерінің ешқайсысы кері сапардан аман қалған жоқ. Оның әйелі Лоис (олар 1904 жылы үйленген және үш баласы болған) оның есіне еске алу тақтасын Россилидегі нормандық шіркеуге орнатты. Онда былай деп жазылған: "Құдайдың даңқы үшін және Эдгар Эванс, 1-сыныпты офицер, R.N., және осы қауымның тумасы, 1912 жылдың 17 ақпанында, капитан Роберт Фалькон Скотттың басшылығымен Британдық Антарктика экспедициясының оңтүстік тобымен Оңтүстік полюстен қайтып келе жатқанда қаза тапты. 'Іздеуге, тырысуға, табуға және мойынсұнбауға'". Эванс сонымен қатар Портсмуттегі Уайл аралындағы теңіз жағалауындағы әскери-теңіз мекемесінде 1964 жылы ашылған Эдгар Эванс ғимаратында еске алынды, бұл офицер емес, сержант есімімен аталған алғашқы ғимарат болды. Ғимарат 2010 жылы бұзылды, бірақ жаңа тұрғын үй блогы Эванс есімімен аталды. Жаңа ғимаратта Антарктидада қолданған екі шаңғысы бар ескерткіш орналасқан. "Эдгар Эванс" сыйлығы жыл сайын барлық сержант курстарының ең жоғары көрсеткішті студентіне беріледі. Сондай-ақ, Кардиффтегі Роат паркі көліндегі Скотт маяк монументінде Эванспен бірге барлық экипаж мүшелерінің тізімі бар еске алу тақтасы орналасқан. Эванс Неве, Виктория жері, Эдгар Эванстың құрметіне аталған.

Танымал мәдениетте

"Скотт Антарктикадан" фильмінде Эдгар Эванстың рөлін Джеймс Робертсон Жюстис ойнады. Central TV өндірісіндегі "Жердегі соңғы орын" шығармасында Эвансты Пат Роуч, ал BBC Radio 4-тің "Әлемдегі ең қиын саяхат" радиоспектаклінде Хью Дэвис сомдады. Эванс – Берил Бэйнбридждің "Туған күн балалары" (1991) романының кейіпкері.