Кіріспе

1987 жылғы фильм
фильм

«Кобра Верде» (сонымен қатар «Құл саудагерлік жағалау» деп те аталады) — 1987 жылғы неміс драмалық фильмі, режиссері Вернер Герцог, басты рөлде Клаус Кински. Бұл олардың бес және соңғы бірлескен жұмысы. Брюс Чатвиннің 1980 жылғы «Уида вице-королі» романы негізінде түсірілген фильм, батыс Африканың Дагоме корольдігіне саяхат жасайтын құмар құл саудагерінің өмірін көрсетеді. Фильм Гана, Бразилия және Колумбияда түсірілді.

Сюжет

XIX ғасырдың соңында Франсиско Маноэль да Силва (Клаус Кински) – құрғақшылықтан шаруашылығы қираған бразилиялық помещик, алтын кен компаниясында жұмыс істеуге мәжбүр болады. Өзін қаржылық жағынан пайдаланып жатқанын білгенде, ол қожайынын өлтіріп, құл ретінде қашуға мәжбүр болады. Ол сертаоның ең қатыгез қарақшысы – атақты Кобра Верде (Жасыл жылан) атына ие болады. Қалаға сапар барысында да Силва қашқан құлды кездестіріп, мінезімен бағындырады, бұл бай қант бароны Дом Октавио Коутиньоға (Хосе Левугой) әсер етеді. Дом Коутиньо, өзінің аңызға айналған қарақшымен іс істеп жатқанын білмей, да Силваны қант плантациясындағы құлдарды қадағалауға жалдайды. Кейіннен да Силва Домның үш қызын жүкті қылғанда, қант бароны ашуға булығады, бірақ жағдай одан да қиын болады, ол да Силваның өзінің Кобра Верде екенін білгенде. Жаза ретінде, оны өлтірмей не соттамай, Дом Коутиньо да Силваны Батыс Африкамен құл саудасын қайта ашуға жіберуге шешім қабылдайды. Бандит Африкада өлуі мүмкін екенін сезеді, бірақ келіседі. Ол теңіз арқылы Дагомеяға (қазіргі Бенин) барады, онда Дагомеяның қатыгез патшасы Босса Ахадимен (Гананың Аксим қаласынан солтүстікке қарай орналасқан Нсейн ауылының Оманхене Нана Агьефи Кваме II сомдаған) келіссөздер жүргізуі керек. Күтпегендей, да Силва патшаны құлдарды жаңа мылтықтарға айырбастауға көндіреді. Ол Эльмина қамалын басып алады және бұрынғы экспедицияның жалғыз аман қалған адамы Тапариканы (Ампау патшасы) серіктес ретінде қабылдайды. Олар Атлантика арқылы Бразилияға құл саудасын бастайды. Бірақ көп ұзамай патша оларды тұтқындап, өзіне әкеледі. Патша да Силваны ол білмейтін түрлі қылмыстарда айыптайды, тіпті патшаның итін улағандықтан да айыптайды және өлім жазасына кеседі. Ол және Тапарика да Силваның басын кесуге бір күн қалғанда, патшаның інісі құтқарады, ол да Силвамен қандық одақ құрып, патшаны құлатуды жоспарлайды. Амбициялы қарақшы жергілікті әйелдерден үлкен армияны жасайды (олар қару-жарақ қолдануды үйренгеннен кейін, барлық еркектерді өлтіргісі келеді) және патша Боссаны құлату үшін шабуылға шығады. Күтпегендей, да Силваның тапқырлығының арқасында құл саудасы жаңа патшаның билігінде сақталады. Алайда, да Силва ақырында жаңа патшаның құрметінен айырылады және Бразилия құлдықты заңсыз деп жариялап, оның мүлкін тартып алғанын, ал британдықтар оның басына сыйлық белгілегенін біледі. Барлық қиындықтарға қарамастан, да Силва өзгеріс болғанына қуанышты және құлдықтың қылмыс екенін мойындайды. Шаршаған қарақшы Эльмина жағалауына келіп, кеме қайығын суға сүйреуге тырысады, бірақ толқынның көтерілуімен бірге құлап түседі, ал төрт аяғымен жағадан келе жатқан мүгедек африкалық адам оған жақындап келеді. Фильмнің соңында жас африкалық әйелдердің көңілді әндері естіледі.

Өндіріс

Кобра Верде Брюс Чатвиннің 1980 жылғы «Уиданың вице-королі» романы негізінде жасалған, ол өзі бразилиялық құл саудагері Франсиско Феликс де Соуза мен Гезоның Дагомеялық әйел сарбаздарының көмегімен Гезоның ағасы Адандозанды Дагомея королі тағынан түсірудегі рөліне арналған. Герцог Чатвинге туындысын фильмге бейімдеу туралы ұсыныс жасады, ал Дэвид Боуи де оны көркем фильмге беруге ниеттенгенін білген соң, Герцог құқықтарды сатып алып, өндіріс жұмыстарын жеделдетті. Фильм Гана, Бразилия және Колумбияда түсірілді. Дайындық кезеңінде Герцог Кинскиге қарастырып отырған локациялардың фотосуреттерін көрсетті. Кински фильмге қай жердің қолайлырақ болатыны туралы Герцогпен келіспеді, сондықтан ол достарымен бірге өзіне қызығушылық тудырған шалғай аймақтарға, оның ішінде Сьерра-Невада-де-Санта-Мартаның етегіне және Колумбияның солтүстігіндегі Гуахира түбегіндегі Саяхатшылар мүйісіне саяхат жасады. Герцог соңында Вилла-де-Лейва мен Валь-дель-Каукада түсіруге шешім берді. Кински фильмдегі локациялар туралы былай деді: «Герцог өлі пейзажға мен тіршілік беретінімді білмейді».

Герцог пен Кински арасындағы шиеленістер

Кобра Верде – Вернер Герцогтың Клаус Кинскимен бірге түсірген соңғы фильмі. Олардың аңызға айналған мінездерінің қақтығысы осы фильмде ең жоғары шегіне жетті. Фильмнің түсірілімі Кинскинің ұсқынсыз ашуларының әсерінен ерекше қиындықтарға тап болды. Түсірілім тобы мен актерлар Кинскинің қаһарына үздіксіз ұшырады, ең әйгілісі – фильмнің алғашқы операторы Томас Маухтың Кински тарапынан тоқтаусыз сөздік мазақтаудан кейін жобадан бас тартуы. Герцог Маушты Виктор Рүжичкамен алмастыруға мәжбүр болды. Герцогтың Кинскиге қатысты пікірлері 1999 жылғы "Менің ең жақсы досым – жауым" атты деректі фильмінде жан-жақты зерттеледі, онда ол олардың ерекше достығын, осыған байланысты туған жеккөрушілікті және осы екі сезімнің қалдырған мұрасын қарастырады. "Кобра Верде" фильмінің түсірілімі және Герцог пен Кинскинің қарым-қатынасы 1987 жылғы "Location Africa" атты швейцариялық деректі фильмінің тақырыбы болды.