Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа дәуірлік сенімдер жинағы
Collection of New Age beliefs
Жаңа дәуірлік сенімдер
the New Age beliefs
Майялық – бұл Колумбияға дейінгі майя мифологиясы және қазіргі майя халқының кейбір халықтық сенімдерінің ықпалымен қалыптасқан, жаңа дәуірлік сенімдердің жиынтығы. Қазіргі заманғы майялықтар ежелгі майялар мен жоғалған жерлер арасындағы байланысқа емес, ғарыштан келген тіршілікке қатысты мүмкін байланыстарға көбірек назар аударады. Бұл көзқарас Годфри Хиггинс, Шарль Этьен Брасссер де Бурбург және Август Ле Плонжон сияқты ерте жазушылардың еңбектерінен өзгеше. Дегенмен, ол Атлантидаға қатысты сілтемелерді де қамтиды. Майяларға ғарыштан келгендердің ықпалы туралы ойлар Эрих фон Деникеннің «Құдайлардың арбалары?» кітабынан бастау алады. Оның ежелгі астронавттар туралы теориялары Питер Колосимоның жұмысына, әсіресе Жак Берджиер мен Луи Пауэлс жазған «Le Matin des magiciens» кітабына әсер етті. Бұл авторлар Х.П. Лавкрафттың фантастикалық әдебиетінен және Чарльз Форттың жарияланымдарынан шабыттанды. Алайда, жоғалған құрлықтар мен өркениеттерге деген қызығушылық сақталған, әсіресе Жюль Верн, Эдвард Бульвер-Литтон және Х. Райдер Хаггард сияқты авторлардың 19 ғасырдағы ғылыми фантастикасы мен ойдан шығарылған әдебиеті арқылы кеңінен танымал болды. Майялық 1970-ші жылдары Фрэнк Уотерстің, хопи мифологиясы туралы жазушының еңбектері арқылы қайта жанданды. Оның «Хопи кітабы» хопи дәстүрлерімен айналысатындар тарапынан «көптеген жағдайда нақты емес» деп қарастырылады. 1970 жылы Уотерс Мексика мен Орталық Америкадағы зерттеулерді қолдау үшін Рокфеллер қорынан грант алды. Бұл 1975 жылы жарық көрген «Мексика мистикасы: сананың алтыншы әлемі» атты кітабына әкелді. Бұл кітапта Уотерстің астрологияға, пайғамбарлыққа және Атлантиданың жоғалған құрлығына деген сенімдерімен тегіс үйлесетін Мезоамерика мәдениеті талқыланды. 2012 жылғы құбылыс аясында, әсіресе жаңа дәуірлік автор Джон Мейджор Дженкинстің еңбектерінде көрсетілгендей, ол қайтадан серпіліс алды. Дженкинс майялықты «майя діні мен философиясының негізгі идеялары немесе ілімдері» деп мәлімдеді. Оның 2009 жылы жарық көрген «2012 жылғы оқиға: мифтер, қателіктер және тарихтың ең қызықты күнінің артындағы шындық» кітабында бұл мәселе жан-жақты қарастырылған. Майялық Эрих фон Деникен, Захария Ситчин және Грэм Хэнкок сияқты авторлардың псевдоғылыми жазбалары арқасында жаңа күш алды. Олардың теориялары ежелгі астронавттарды және басқа ғарыштан келген тіршіліктерді шақырудан бастап, ежелгі адамдар жоғалған жерлерден майяларға білім мен технология әкелді деген идеяны қайта жаңғыртуға дейін жетеді. Бұл майялардың қазіргі заманғы әлеммен күресу үшін пайдалы болатын ежелгі білімге, руханилыққа, философияға және дінге қол жеткізгенін білдіреді. Олар Армагеддоннан қашу, мистикалық Апокалипсисті қабылдау немесе болашақ утопия құру арқылы осы мақсатқа жете алады. Майялықтың тарихы күрделі және негізгі археологияның шетіндегі көптеген көздерден құралған. Ол халықтық фантастика, ғылыми фантастика, фантастикалық әдебиет және соңғы кезде кино, комикстер, фантастикалық рөлдік ойындар және бейне ойындар арқылы танымал мәдениетке әсер еткендіктен, үлкен назар аударуда. Ол сондай-ақ Джеймс Редфилдтің «Селестиндік пайғамбарлық» романының табысынан шабыттанды, онда Оңтүстік Америкадағы Колумбияға дейінгі өзін-өзі жетілдіруге арналған қолжазбаның ойдан шығарылған ашылуы туралы айтылады. Майялықты белгілі бір баспа үйлер, әсіресе Inner Traditions – Bear & Company жарнамалады. Олар Хосе Аргуэльс, Джон Мейджор Дженкинс, Карл Йохан Каллман және Барбара Хэнд Клоу сияқты авторлардың 2012 жылға арналған бірқатар кітаптарын шығарды. Джереми П. Тарчер, Inc. жаңа дәуірлік авторлар Дэниел Пинчбек пен Джон Мейджор Дженкинстің Майялыққа деген қызығушылықты арттырған еңбектерін жариялады.
Mayanism is a non codified eclectic collection of New Age beliefs, influenced in part by Pre Columbian Maya mythology and some folk beliefs of the modern Maya peoples. Contemporary Mayanism places less emphasis on contacts between the ancient Maya and lost lands than in the work of early writers such as Godfrey Higgins, Charles Étienne Brasseur de Bourbourg and Augustus Le Plongeon, alluding instead to possible contacts with extraterrestrial life. However, it continues to include references to Atlantis. Notions about extraterrestrial influence on the Maya can be traced to the book Chariots of the Gods? by Erich von Däniken, whose ancient astronaut theories were in turn influenced by the work of Peter Kolosimo and especially the team of Jacques Bergier and Louis Pauwels, authors of Le Matin des magiciens. These latter writers were inspired by the fantasy literature of H. P. Lovecraft and publications by Charles Fort. However, there remain elements of fascination with lost continents and lost civilizations, especially as popularized by 19th century science fiction and speculative fiction by authors such as Jules Verne, Edward Bulwer Lytton, and H. Rider Haggard. Mayanism experienced a revival in the 1970s through the work of Frank Waters, a writer on the subject of Hopi mythology. His Book of the Hopi is rejected "as largely ersatz by Hopi traditionalists". In 1970, Waters was the recipient of a Rockefeller Foundation grant to support research in Mexico and Central America. This resulted in his 1975 book Mexico Mystique: The Coming Sixth World of Consciousness, a discussion of Mesoamerican culture strongly colored by Waters' beliefs in astrology, prophecy, and the lost continent of Atlantis. It has gained new momentum in the context of the 2012 phenomenon, especially as presented in the work of New Age author John Major Jenkins, who asserts that Mayanism is "the essential core ideas or teachings of Maya religion and philosophy" in his 2009 book The 2012 Story: The Myths, Fallacies, and Truth Behind the Most Intriguing Date in History. Mayanism has gained renewed vigor due to pseudoscientific nonfiction by authors such as Erich von Däniken, Zecharia Sitchin, and Graham Hancock, whose theories range from invoking ancient astronauts and other extraterrestrials from outer space to revivals of the idea that ancient peoples from lost lands brought wisdom and technology to the Mayas. The implication of this is that the Mayas had access to aspects of ancient knowledge, spiritualism, philosophy, and religion that are useful for coping with the modern world, whether by avoiding Armageddon, embracing a mystical Apocalypse, or constructing a future Utopia. Mayanism has a complex history that draws from many different sources on the fringes of mainstream archaeology. It has gained growing attention through its influence on popular culture through pulp fiction, science fiction, fantasy literature, and more recently cinema, graphic novels, fantasy role playing games, and video games. It has also drawn inspiration from the success of The Celestine Prophecy by James Redfield, a novel that refers to the fictional discovery of a Pre Columbian self help manuscript in South America. Mayanism has been promoted by specific publishing houses, most notably Inner Traditions – Bear & Company, which has produced a number of books on the theme of 2012 by authors such as José Argüelles, John Major Jenkins, Carl Johan Calleman, and Barbara Hand Clow. Jeremy P. Tarcher, Inc. has published works by New Age authors Daniel Pinchbeck and John Major Jenkins that have further contributed to a growing interest in Mayanism.
Тарих
Майялықтар туралы түсініктерді XVI ғасырға дейін Томас Мордың "Утопия" кітабына, ол Жаңа әлемдегі утопия идеясын дамытқан (бұл идеяны Кристофер Колумб 1501 жылғы "Пайғамбарлық кітабында" алғаш зерттеген), дейміз. XVIII ғасырда ежелгі майя өркениетінің тегі туралы болжамдар майя тарихын Нұхтың кемесі, Бабыл мұнарасы және Израильдің жоғалған он тайпасы туралы Библиядағы оқиғалармен байланыстыруға тырысты. Бұл Воттан мен Кетцалькоатль сияқты аңыз кейіпкерлерге қатысты болжамдарды қамтыды. XIX ғасырдың басында Александр фон Гумбольдт пен Лорд Кингсборо бұл болжамдарға үлес қосты. Гумбольдт пен Кингсбороның еңбектерін Годфри Хиггинс пайдаланды, оның "Анакалипсис" (1833) кітабы мәңгілік философияның қалыптасуына және барлық діндердің қашан да болған Алтын ғасырда ортақ тегі бар деген пікірге ықпал етті. XIX ғасырдың соңында Шарль Этьен Брасссер де Бурбург маңызды ғылыми еңбектер жасады (соның ішінде Пополь Вухты қайта жариялау), бірақ өмірінің соңында ежелгі майя мәдениетінің жоғалған Атлантида құрлығына дейін жететініне сенді. Мысалы, 1857 жылы Брасссер Вотанды Паленке қаласын құрған финикиялық билеуші деп атады, ал 1872 жылы жарияланған мақаласында мифологиялық Мезоамерикалық апаттарды полюстік ауысу теориясының алғашқы нұсқасына байланыстырды. Брасссердің кейбір еңбектерін талантты, бірақ өте шамалы дәлдігі бар Жан-Фредерик Вальдек суреттеді, бұл псевдонаука мен псевдотарихтағы Дезире Шарней, Август Ле Плонжон, Игнатий Л. Доннели және Джеймс Черчвард сияқты зерттеулерге әсер етті. Ле Плонжон мен Доннели өз кезегінде ежелгі майялар туралы бұрыс түсініктерді Жаңа дәуірдің алғашқы өкілдеріне жеткізген Мадам Блаватский сияқты жазушылардың жұмысына ықпал етті. Бұл идеялар ХХ ғасырдың басында Эдгар Кейсидің құраған сенім жүйесінің бір бөлігі болды, ал кейін 1960 жылдары Джесс Стерн жазушысы оларды танымал етті. Майялықтар туралы түсініктердің ерте мысалы – Гарольд Д. Эмерсонның Бруклинде құрған "Майя ғибадатханасы" тобы. Эмерсон өзін майя діни қызметкері деп жариялап, 1933-1941 жылдар аралығында "Майялар, рухани жарыққа және ғылыми дінге арналған" атты сериялық басылымды редакциялады. Дін мен ғылымды біріктіруге жасалған әрекеттер, майялықтардың ерекше белгісі, теософияның үлесі болды, ал Эмерсон майялықтардағы пластикалық шаманның алғашқы үлгісіне жатады.
Mayanism can be traced to sources such as the sixteenth century book Utopia by Thomas More, who developed the concept of a utopia in the New World (an idea first explored by Christopher Columbus in his 1501 Book of Prophecies). During the eighteenth century, speculations about the origins of ancient Maya civilization sought to associate Maya history with Biblical stories of Noah's Ark, the Tower of Babel, and the Ten Lost Tribes of Israel. This included speculation about legendary culture heroes such as Votan and Quetzalcoatl. In the early nineteenth century, Alexander von Humboldt and Lord Kingsborough contributed further to such speculation. Humboldt and Kingsborough were in turn cited by Godfrey Higgins, whose Anacalypsis (1833) contributed to the emergence of perennial philosophy and claims that all religions had a common, ancient origin in a Golden Age of the distant past. In the late nineteenth century, Charles Étienne Brasseur de Bourbourg made significant academic contributions (including re discovery of the Popol Vuh), but towards the end of his career became convinced that the ancient Maya culture could be traced to the lost continent of Atlantis. For example, in 1857 Brasseur identified Votan as a Phoenician ruler who founded Palenque and in an article published in 1872 attributed mythological Mesoamerican cataclysms to an early version of pole shift theory. Brasseur's work, some of which was illustrated by the talented but very inaccurate Jean Frédéric Waldeck, influenced other works of pseudoscience and pseudohistory, such as the research of Désiré Charnay, Augustus Le Plongeon, Ignatius L. Donnelly, and James Churchward. Le Plongeon and Donnelly in turn influenced the work of writers such as Madame Blavatsky who brought misconceptions about the ancient Maya into early New Age circles. These ideas became part of a belief system fostered by psychic Edgar Cayce in the early twentieth century and later popularized in the 1960s by author Jess Stearn. One example of early Mayanism is the creation of a group called the Mayan Temple by Harold D. Emerson of Brooklyn, a self proclaimed Maya priest who edited a serial publication titled The Mayan, Devoted to Spiritual Enlightenment and Scientific Religion between 1933 and 1941. Attempts at a synthesis of religion and science, a common theme in Mayanism, are one of the contributions from Theosophy while Emerson would be an early example of a plastic shaman in Mayanism.
Негізгі наным-сенімдер
Майялықтардың орталық доктринасы жоқ. Дегенмен, негізгі қағидасы – ежелгі майялар адам тәжірибесінің және адам санасының қазіргі батыс мәдениетінде толыққанды түсінілмейтін жайттарын білген. Бұған космология мен эсхатологияға қатысты түсініктер, сондай-ақ жоғалған, дамыған технология мен экология туралы білім кіреді, олар белгілі болған жағдайда адамның өмірін жақсартуға және болашақтағы үтопия құруға қолданылуы мүмкін. Алайда, Жаңа дәуір сенім жүйесі ретінде майялықтар академиялық зерттеулерді жеңілдеп қарап, аян мен болжам арқылы алынған білімге және дәстүрлі білімге басымдық береді. Майялықтардың сенімдері, әдетте, формалды бақылаудағы далалық зерттеулердің немесе кең ауқымды бастапқы көздерге негізделген терең ғылыми зерттеулердің нәтижесі емес, эзотеризм мен синкретизмнің үйлесімімен сипатталады.
Mayanism has no central doctrine. However, a basic premise is that the ancient Maya understood aspects of the human experience and human consciousness that remain poorly understood in modern Western culture. This includes insights into cosmology and eschatology as well as lost knowledge of advanced technology and ecology that, when known, can be used to improve the human condition and create a future Utopia. However, as a New Age belief system, Mayanism scorns academic scholarship, giving preference to knowledge gained through revelation and prophecy and to traditional knowledge. The beliefs of Mayanism tend to be characterized by a combination of esotericism and syncretism, rather than being the result of either formal controlled field research or detailed scholarly research that has been based on a broad range of primary sources.
2012 жылдың 21 желтоқсаны
Бұл күннің майя мәдениетіндегі маңызы 2012 жылы майя күнтізбесіндегі ағымдағы бактун циклының аяқталуынан туындайды, көптеген адамдардың пікірінше, бұл жаһандық "сананың өзгеруіне" және жаңа дәуірдің басталуына әкеледі. Бұл құбылыс 2012 жылғы құбылыс деп белгілі. Осы күн туралы болжамдар алғаш рет Майкл Д. Коудың "Мая" (1966) кітабының бірінші басылымында айтылған, онда ол 2011 жылдың 24 желтоқсаны күні майя халқының "әлемнің бұзылған халқы мен барлық жаратылысты Армагеддон басып алады" деп сенген күні ретінде ұсынған. Бұл күн Франк Уотерстің назар аударуына ілікті, ол оның интерпретациясына екі тарау арнады, соның ішінде осы күнге арналған астрологиялық картаны және оның Мексика мистикасындағы Хопи болжамдарымен байланысын талқылады: Жанығудың алтыншы әлемі (1975). Жозе Аргуэльс "Трансформациялық көрініс: Адам өрнегінің табиғаты мен тарихы туралы ойлар" (1975) кітабында 2012 жылдың маңыздылығын (бірақ нақты күнін емес) қысқаша айтқан, ал Теренс МакКенна мен Деннис МакКенна "Көрінбейтін ландшафт: Ақыл, галлюциногендер және И-Чинг" (1975) кітабында (ежелгі майяларға сілтеме жасамай) осы туралы айтқан. Уотерстің кітабы 1980-ші жылдардың ортасында қосымша болжамдарға себеп болды, соның ішінде МакКенналардың, Аргуэльстің және Джон Майор Дженкинстің 2012 жылғы қысқы күн тоғысына сәйкес келетін күнді қайта қарауы. Бұл күннің интерпретациясы Хосе Аргуэльстің "Мая факторы: Технологиядан тыс жол" (1987) еңбегінде 1987 жылғы Гармониялық конвергенция үшін тағы дамытылды. Бұл теория Теренс МакКеннаның жаңалық теориясында одан әрі дамытылды. 2012 жылдың 21 желтоқсанында Күн Жолы галактикасының ортасындағы қара тесіктің қысқы күн тоғысымен астрономиялық тұрғыда сәйкес келетіні туралы болжам, Дженкинс "Мая космогенезі 2012: Майя күнтізбесінің соңғы күнінің нағыз мағынасы" (1998) және "Галактикалық сәйкестік: Майя, Египет және Веда дәстүрлері бойынша сананың трансформациясы" (2002) кітаптарында ежелгі майялар мен басқалар болжағандай, майя мәдениетінде көп күтілген оқиға болып саналады. Дженкинс ежелгі майялардың осы оқиға туралы білімі Жерден көрінетін Күн Жолындағы қараңғы жарықты байқауға негізделгенін болжаса да (кейбір майя ғалымдарының айтуынша, бұл қараңғы жарық кейбір майялар үшін Шибалбаға кіреберіс болып саналған), басқалары оны ежелгі өркениетермен байланыс арқылы алынған білімнің дәлелі ретінде қарастырады. Қазіргі заманғы қараңғы жарық байқауларының Колумбқа дейінгі және дәстүрлі майя сенімдерімен байланысы қызу талқыланып жатыр, ал академиялық археологтар барлық сыртқы байланыс теорияларын жоққа шығарады, бірақ 2012 жылға деген қызығушылық майя мәдениетін насияттау арқылы қазіргі майя қауымдастықтарында діни синкретизмнің дамуына үлкен үлес қосып жатқаны анық. Психонавт автор Дэниел Пинчбек осы күн туралы Жаңа дәуір концепцияларын танымал етті, оны егін шеңберлері, шетелдіктердің ұрлауы және энтеогендер мен медиумдық сеанстарға негізделген жеке аянмен байланыстырды, бұл туралы ол 2006 жылғы "2012: Кетцалькоатлдің оралуы" кітабында жазған. Карл Йохан Каллеман бұл мәселеге басқаша қарап, 2011 жылдың 28 қазанын 2012 жылдың 21 желтоқсаны емес, шешуші соңғы күн ретінде қарастырады. Каллеман осы күнді апокалипсис ретінде емес, адамдардың жоғары "бірлік санасын" сезінуімен байланысты сананың баяу өзгеруі ретінде қарастырады.
The significance of this date in Mayanism stems from the ending of the current baktun cycle of the Maya calendar in 2012, which many believed would create a global "consciousness shift" and the beginning of a new age. This has come to be known as the 2012 phenomenon. Speculation about this date can be traced to the first edition of The Maya (1966) by Michael D. Coe, in which he suggested the date of December 24, 2011 as one on which the Maya believed "Armageddon would overtake the degenerate peoples of the world and all creation." This date became the subject of speculation by Frank Waters, who devotes two chapters to its interpretation, including discussion of an astrological chart for this date and its association with Hopi prophecies in Mexico Mystique: The Coming Sixth World of Consciousness (1975). The significance of the year 2012 (but not a specific day) was mentioned briefly by José Argüelles in The Transformative Vision: Reflections on the Nature and History of Human Expression (1975) and (without reference to the ancient Maya) by Terence McKenna and Dennis McKenna in The Invisible Landscape: Mind, Hallucinogens, and the I Ching (1975). Waters' book inspired further speculation in the mid 1980s, including revision of the date by the McKennas, Argüelles, and John Major Jenkins to one corresponding with the winter solstice in 2012. Interpretations of the date became the subject of further speculation by José Argüelles in The Mayan Factor: Path Beyond Technology (1987), promoted for the 1987 Harmonic Convergence. It received further elaboration in the Novelty theory of Terence McKenna. The supposed prediction of an astronomical conjunction of the black hole at the center of the Milky Way galaxy with the winter solstice Sun on December 21, 2012, referred to by Jenkins in Maya Cosmogenesis 2012: The True Meaning of the Maya Calendar End Date (1998) and Galactic Alignment:The Transformation of Consciousness According to Mayan, Egyptian, and Vedic Traditions (2002) as having been predicted by the ancient Maya and others, is a much anticipated event in Mayanism. Although Jenkins suggests that ancient Maya knowledge of this event was based on observations of the Dark Rift in the Milky Way as seen from Earth (this dark rift, it is said by some Mayan scholars, was believed by some Mayans to be one of the entrances to Xibalba), others see it as evidence of knowledge imparted via ancient contact with extraterrestrial intelligence. The relevance of modern Dark Rift observations to pre Columbian and traditional Maya beliefs is strongly debated, and academic archaeologists reject all theories regarding extraterrestrial contact, but it is clear that the promotion of Mayanism through interest in 2012 is contributing to the evolution of religious syncretism in contemporary Maya communities. Psychonaut author Daniel Pinchbeck popularized New Age concepts about this date, linking it to beliefs about crop circles, alien abduction, and personal revelations based on the use of entheogens and mediumship in his 2006 book 2012: The Return of Quetzalcoatl. Carl Johan Calleman differs in that he sees 28 October 2011 and not 21 December 2012 as the pivotal end date. Calleman does not see the date as an apocalypse but a slow transformation of consciousness with people beginning to experience a higher 'unity consciousness'.
Майялар, шамандық және "тольтектер"
Шаманизм майя мәдениетінің маңызды бөлігіне айналды, ішінара ежелгі майя билеушілерін шаман ретінде ғылыми тұрғыдан түсіндіруге және Карлос Кастанеданың танымалдылығына байланысты, оның кітаптарында Яки сиқыршысының шәкірті ретінде баяндалған. Дегенмен, Кастанеданың еңбектері ойдан шығарылған, дәл емес, жаңылыстыратын және плагиат деп есептеледі. "Карлос" (Кастанеда кітаптарындағы кейіпкер) және дон Хуан (сарапшы) – ойдан құрастырылған тұлғалар деген пікірді қолдайтын көптеген дәлелдер бар. Яки халқы Майя аймағынан шалқап жатқан Солтүстік Мексика мен Оңтүстік Аризонаның Сонора шөлінде мекендесе де, майялықтар көбінесе Кастанеданың Толтектері мен ежелгі майялармен байланыс жасаған Толтектер ұғымдарын шатастырады. Бұл 19 ғасырдағы Брассер мен Шарнейдің толтектердің Азиядан Беринг бұғазы арқылы (Шарнейдің пікірінше) немесе Атлантида құрлығынан (Брассердің пікірінше) көшіп келіп, Америкаға жоғары дамыған өркениет әкелген ақ нәсілді арийлер екендігі туралы болжамдарынан туындайды.
Shamanism has become a significant component of Mayanism, in part due to the scholarly interpretation of ancient Maya rulers as shamans and the popularity of Carlos Castaneda, whose books described his apprenticeship to a Yaqui sorcerer. However, Castaneda's work is seen as being fictional, inaccurate, misleading, and plagiaristic, and there is substantial evidence to support the interpretation that both "Carlos" (a character in Castaneda's books) and don Juan (the sorcerer) are fictional creations. Although the Yaqui are indigenous to the Sonoran Desert region of northern Mexico and southern Arizona, far from the Maya region, Mayanism often conflates the concept of Toltec (Castaneda) with the Toltec who interacted with the ancient Maya. This stems from 19th century speculations by Brasseur and Charnay about the Toltecs as a white, Aryan race that brought advanced civilization to the Americas either through a migration from Asia across the Bering Strait (according to Charnay) or emigration from the lost continent of Atlantis (according to Brasseur).