Кіріспе

Іш қуысының физикалық тексеруі

Іш қуысының тексеруі – дәрігер немесе медбике пациенттің ішіндегі ауру белгілерін клиникалық тұрғыдан бақылау үшін жүргізетін физикалық тексерудің бір бөлігі. Іш қуысының тексеруі әдетте төрт кезеңге бөлінеді: бірінші, пациенттің жалпы көрінісін және іш қуысының сыртқы ерекшеліктерін қарау. Іш қуысын стетоскоп арқылы тыңдау (аускультация). Пациенттің ішін анықтау (пальпация). Соңында, іш қуысы мен ішкі мүшелерді домалату (перкуссия). Асцит сияқты нақты ауруларды анықтау қажет болған жағдайларда, физикалық тексерудің бөлігі ретінде қосымша сынақтар жүргізілуі мүмкін. Іш қуысының тексеруі дәрігер іш қуысының ішкі мүшелерінің (бауыр, көкбауыр, қалың немесе жіңішке ішек) ауруына күдік болған жағдайда немесе басқа жағдайларға толық физикалық тексерудің бөлігі ретінде жүргізілуі мүмкін. Толық физикалық тексеру кезінде іш қуысының тексеруі әдетте тыныс алу және жүрек-қан тамырлары жүйесін тексеруден кейін жүргізіледі. Рационалды клиникалық тексеру бұл тәртіптің дұрыстығын жоққа шығарады.

Тексеру

Бұл аса маңызды көрінбесе де, дәрігер тексеру кезінде іш қарап көп ақпарат алады және бетінің астында қандай да бір өзгеріс болып жатқанын көрсететін маңызды белгілерді анықтай алады. Біріншіден, дәрігер іштің сыртын, пішінін және қозғалысын қарап, ерекше немесе қалыптан тыс нәрсе бар-жоғын тексереді. Дәрігер теріде жаралар, созылу белгілері, тері бездері, кеңейген тамырлар немесе бөртпе сияқты кез келген аномалияны іздейді. Содан кейін дәрігер сіздің іштің пішінін анықтап, ісіктер, іштің үлкейіп кетуі немесе ойыс жерлер бар-жоғын тексереді. Дәрігер сіздің кіндігіңізде ісік сияқты аномалиялар бар-жоғын да тексереді. Соңында дәрігер іштің қозғалысын қарап, толқындар немесе ерекше иілулерді анықтайды.

Аускультация

Аускультация – емтихан жүргізушінің іштен шыққан дыбыстарды тыңдау үшін стетоскопты пайдалануы. Басқа физикалық тексерулерден өзгеше, аускультация перкуссия мен пальпациядан бұрын жасалады, себебі олардың екеуі де ішек дыбыстарының реттелігін өзгерте алады, ал ішек қырылыстары дыбыссыз болуы мүмкін. Ішектің жоғары белсенді дыбыстары ішектің жартылай немесе толық бітелуінен туындауы мүмкін, себебі ішек бастапқыда бітелуді жоюға тырысады. Дыбыстың болмауы перитонит, паралиттік илеус, ішектің бітелуінің соңғы сатысы, ішек ишемиясы немесе басқа себептерге байланысты болуы мүмкін. Кейбір авторлар дыбыстар іш қуысы бойымен таралуы мүмкін екенін ескере отырып, бір орында тыңдау жеткілікті деп санайды. 2014 жылы жарияланған алдын ала зерттеуде 41 дәрігер 177 еріктінің (оның 19-ы ішек бітелуімен, ал 15-і илеуспен) ішек дыбыстарын тыңдады. Зерттеу нәтижесінде "Ішек дыбыстарын аускультациялау қалыпты және патологиялық ішек дыбыстары бар пациенттерді ажырату кезінде тиімді клиникалық тәжірибе емес. Тыңдаушы көбінесе дұрыс емес диагноз қояды. Бағалаушылар арасындағы келісім де төмен болды (54%)" деген қорытынды жасалды. Бұл мақалада басқа көрсеткіштерге (газдар шығуы, ауырсыну, жүрек айну) назар аудару ұсынылады. Ішек дыбысы мен асқазан-ішек қозғалысы арасындағы байланысты сенімді түрде растайтын ғылыми деректер жоқ. Емтихан жүргізуші әдетте екі бүйрек артериясын аномальды қан ағыны дыбыстарын (бруиттерді) анықтау үшін, жоғарғы квадранттардың әрқайсысында, кіндікке жақын және одан жоғары тыңдайды. Эпигастрийде систоламен шектелген бруиттер қалыпты саналады.