Кіріспе
Мэри Реноның романы «Персиялық жігіт» – Мэри Реноның 1972 жылы жазған тарихи романы. Багоас – әкесінің жауларына тұтқындалып, кемсіртуге ұшыраған және патша Дарий III-ке құл ретінде сатылған, аристократиялық отбасынан шыққан жас парсы жігіті. Дарий оны өзінің сүйіктісі етеді. Көп ұзамай, ол Дарийді жеңіп, Парсы империясын бағындырған Александр Македонскийдің ең адал қызметшісі мен сүйіктісіне айналады. Багоас баяндаған оқиғалар парсылардың жаулау туралы көзқарасын және жеңімпаздың мінезін жақыннан көрсетеді. Реноның пікірінше, Александрдың Багоасқа деген сезімі грек және парсы халықтарын біріктіруге деген құштарлығына ықпал еткен. Сондай-ақ, Рено Александрдың әлемді жаулауға деген талпынысының себебі оның анасымен болған шиеленісті қарым-қатынасынан және оның әскерін шығысқа қарай жетектеп, оның ықпалынан «құтылу» ниетінен туындады деген ойды айтады. Бұл роман Реноның «Тәңірден түскен от» (1969) романының жалғасы. «Персиялық жігіт» гей қауымдастығы арасында ең көп сатылған кітаптардың бірі болды.
The Persian Boy is a 1972 historical novel written by Mary Renault and narrated by Bagoas, a young Persian from an aristocratic family who is captured by his father's enemies, castrated, and sold as a slave to king Darius III, who makes him his favourite. Eventually he becomes the lover and most faithful servant of Alexander the Great, who overthrew Darius and captured the Persian Empire. Bagoas' narration provides both a Persian view of the conquest and an intimate look at the personality of the conqueror. In Renault's view, Alexander's love for Bagoas influenced his desire to unite the Greek and Persian peoples. Renault also posits the notion that Alexander's relentless drive to conquer the world stemmed in part from his troubled relationship with his domineering mother, and his desire to "escape" from her influence by leading his army ever eastward. The novel is a sequel to Renault's Fire from Heaven (1969). The Persian Boy was a bestseller within the gay community.
Сюжетке кіріспе
1972 жылы жарық көрген бұл кітапта, Реноның көптеген көркем шығармалары сияқты, гомосексуалистік махаббат туралы жанашырлықпен суреттелген. Персиялық жігіт ежелгі Грекиядағы педерастия дәстүрін бейнелеуімен ерекшеленеді, онда ересектер мен жасөспірімдер арасындағы қарым-қатынастар атап өтілді. Романда Багоас Александрмен қарым-қатынасын бастаған кезде 16 жаста (сонда шамамен 25 жаста). Рено бұл қарым-қатынасты Александрдың өліміне дейін жалғастыратынын айтады, ол кезде Багоастың жасы шамамен 23 - те болған. Ол Александр мен оның екі ғашығы, Гефестион мен Багоастың арасындағы үшбұрышты қарым-қатынастағы шиеленісті зерттейді және Александр Гефестионның мерзімінен бұрын қайтыс болуына бола қайғыдан есінен танып қалғанын айтады.
Шын тарихқа сілтеме жасау
Кітап Александрдың кейінгі мансабындағы маңызды оқиғаларды, мысалы, Бактрияны бағындыруын, Александрдың проскинез сияқты парсы дәстүрлерін қабылдауына байланысты дауды, Үндістанға жасаған сәтсіз жорығын, Роксанаға үйленуін, Гедрозия шөлін кесіп өтуін, Гефестионның қазасын, сондай-ақ өзінің соңғы ауруын және өлімін сипаттайды. Багоас – тарихи тұлға, римдік тарихшы Курций оны “Дариймен және кейін Александрмен жақын болған, ерекше сұлу және бойжеткен жасындағы есімдерімен әйгітەلген евнух” деп сипаттаған. Плутарх өз баяндамасында, әскерлерінің басшысы баламен отырғанын көргенде, “қолдақтап, шулап, Александр оны құшақтап, сүйгенше” деп жазған. Осы және басқа да шашыраңқы мәліметтерден Рено Александрдың жақыны және сенімді адамының бейнесін жасады. Тарихшы Жанн Римс «Парсы жігіті» романына жазған рецензиясында былай деді:
Александрдың евнухқа қызығушылығы болуы мүмкін, және ол Багоасты белгілі бір уақыт бойы өзімен бірге ұстағаны туралы куәліктер бар. Бірақ Багоас Александр үшін Рено бейнелегендей маңызды болғанына, тіпті одан да ықпалды болғанына ешқандай дәлел жоқ. Ол Багоасқа тарихта Гефестион атқарған рөлді береді. Курцийдің Александр тарихында Багоас – жек көруші, Орсин есімді парсы ақсүйекінен кек алады, оған сыйлық бермегендігі үшін Александрға жалған айып тағып, оның сотталып, жазалануына себеп болады. Рено автордың түсініктемесінде Курцийді «шатасқан сенсациялыққа» бапты деп айыптайды және Орксин (оның айтуынша) шын мәнінде «қатыгез» болғанын көрсететін басқа да дереккөздерге сілтеме жасайды, романда оны тағдырына лайық деп бейнелейді. Курцийдің Орсин патшалық қабірлерді тонамағаны, ал олар бастапқыда байлықтан мүлдем бос болғаны туралы мәлімдемесі абсурд, Рено атап өткендей, және парсы мәдениеті туралы біздің білімімізге байланысты қабылдауға келмейді. Рено сондай-ақ, әскер Александрдың Багоасты сүйіп өпуі үшін талап еткен оқиға Гедрозия шөлін кесіп өткеннен кейін көп ұзамай болғанын атап көрсетеді, сол қиын жағдайдан аман қалғандардың бәрі сол жерде болды. Рено Багоас шөлді кесіп өту кезінде көрсеткен батырлығымен, төзімділігімен және басқаларға көмектесуімен әскердің құрметіне және сүйіспеншілігіне ие болды деп санайды.
That Alexander may have been attracted to a eunuch is possible enough, and there is certainly testimony that he kept Bagoas with him at least some of the time. But there is no evidence that Bagoas was as important to, much less as influential over, Alexander as Renault paints. She gives to Bagoas a role which history suggests was filled by Hephaistion. Curtius' history of Alexander presents Bagoas as a vindictive schemer who revenges himself on a Persian noble named Orsines who failed to give him gifts by lying to Alexander about him, eventually succeeding in having him tried and executed. Renault, who accuses Curtius of "muddled sensationalism" in an author's note, points to other sources who suggest that Orxines (as she calls him) was in fact a "murderous" character, and portrays him in the novel as fully deserving his fate. The claim by Curtius that Orsines did not plunder the royal tombs but that these sepulchres were devoid in the first place of rich offerings is an absurd one, as Renault points out, and totally unacceptable in the light of our knowledge of Persian culture. Renault also points out that the incident in which the army clamoured for Alexander to kiss Bagoas took place very soon after the crossing of the Gedrosian desert, when all those present were survivors of that harrowing incident. Renault argues that Bagoas must have earned the admiration and affection of the army by his courage and fortitude, and his help to others, during the desert crossing.