Кіріспе

Мэри Реноның романы «Персиялық жігіт» – Мэри Реноның 1972 жылы жазған тарихи романы. Багоас – әкесінің жауларына тұтқындалып, кемсіртуге ұшыраған және патша Дарий III-ке құл ретінде сатылған, аристократиялық отбасынан шыққан жас парсы жігіті. Дарий оны өзінің сүйіктісі етеді. Көп ұзамай, ол Дарийді жеңіп, Парсы империясын бағындырған Александр Македонскийдің ең адал қызметшісі мен сүйіктісіне айналады. Багоас баяндаған оқиғалар парсылардың жаулау туралы көзқарасын және жеңімпаздың мінезін жақыннан көрсетеді. Реноның пікірінше, Александрдың Багоасқа деген сезімі грек және парсы халықтарын біріктіруге деген құштарлығына ықпал еткен. Сондай-ақ, Рено Александрдың әлемді жаулауға деген талпынысының себебі оның анасымен болған шиеленісті қарым-қатынасынан және оның әскерін шығысқа қарай жетектеп, оның ықпалынан «құтылу» ниетінен туындады деген ойды айтады. Бұл роман Реноның «Тәңірден түскен от» (1969) романының жалғасы. «Персиялық жігіт» гей қауымдастығы арасында ең көп сатылған кітаптардың бірі болды.

Сюжетке кіріспе

1972 жылы жарық көрген бұл кітапта, Реноның көптеген көркем шығармалары сияқты, гомосексуалистік махаббат туралы жанашырлықпен суреттелген. Персиялық жігіт ежелгі Грекиядағы педерастия дәстүрін бейнелеуімен ерекшеленеді, онда ересектер мен жасөспірімдер арасындағы қарым-қатынастар атап өтілді. Романда Багоас Александрмен қарым-қатынасын бастаған кезде 16 жаста (сонда шамамен 25 жаста). Рено бұл қарым-қатынасты Александрдың өліміне дейін жалғастыратынын айтады, ол кезде Багоастың жасы шамамен 23 - те болған. Ол Александр мен оның екі ғашығы, Гефестион мен Багоастың арасындағы үшбұрышты қарым-қатынастағы шиеленісті зерттейді және Александр Гефестионның мерзімінен бұрын қайтыс болуына бола қайғыдан есінен танып қалғанын айтады.

Шын тарихқа сілтеме жасау

Кітап Александрдың кейінгі мансабындағы маңызды оқиғаларды, мысалы, Бактрияны бағындыруын, Александрдың проскинез сияқты парсы дәстүрлерін қабылдауына байланысты дауды, Үндістанға жасаған сәтсіз жорығын, Роксанаға үйленуін, Гедрозия шөлін кесіп өтуін, Гефестионның қазасын, сондай-ақ өзінің соңғы ауруын және өлімін сипаттайды. Багоас – тарихи тұлға, римдік тарихшы Курций оны “Дариймен және кейін Александрмен жақын болған, ерекше сұлу және бойжеткен жасындағы есімдерімен әйгітەلген евнух” деп сипаттаған. Плутарх өз баяндамасында, әскерлерінің басшысы баламен отырғанын көргенде, “қолдақтап, шулап, Александр оны құшақтап, сүйгенше” деп жазған. Осы және басқа да шашыраңқы мәліметтерден Рено Александрдың жақыны және сенімді адамының бейнесін жасады. Тарихшы Жанн Римс «Парсы жігіті» романына жазған рецензиясында былай деді:
Александрдың евнухқа қызығушылығы болуы мүмкін, және ол Багоасты белгілі бір уақыт бойы өзімен бірге ұстағаны туралы куәліктер бар. Бірақ Багоас Александр үшін Рено бейнелегендей маңызды болғанына, тіпті одан да ықпалды болғанына ешқандай дәлел жоқ. Ол Багоасқа тарихта Гефестион атқарған рөлді береді. Курцийдің Александр тарихында Багоас – жек көруші, Орсин есімді парсы ақсүйекінен кек алады, оған сыйлық бермегендігі үшін Александрға жалған айып тағып, оның сотталып, жазалануына себеп болады. Рено автордың түсініктемесінде Курцийді «шатасқан сенсациялыққа» бапты деп айыптайды және Орксин (оның айтуынша) шын мәнінде «қатыгез» болғанын көрсететін басқа да дереккөздерге сілтеме жасайды, романда оны тағдырына лайық деп бейнелейді. Курцийдің Орсин патшалық қабірлерді тонамағаны, ал олар бастапқыда байлықтан мүлдем бос болғаны туралы мәлімдемесі абсурд, Рено атап өткендей, және парсы мәдениеті туралы біздің білімімізге байланысты қабылдауға келмейді. Рено сондай-ақ, әскер Александрдың Багоасты сүйіп өпуі үшін талап еткен оқиға Гедрозия шөлін кесіп өткеннен кейін көп ұзамай болғанын атап көрсетеді, сол қиын жағдайдан аман қалғандардың бәрі сол жерде болды. Рено Багоас шөлді кесіп өту кезінде көрсеткен батырлығымен, төзімділігімен және басқаларға көмектесуімен әскердің құрметіне және сүйіспеншілігіне ие болды деп санайды.