Кіріспе
Халықаралық шарт
Жол қозғалысы туралы конвенция, көбінесе Вена конвенциясы деп аталады, халықаралық жол қозғалысын жеңілдету және қатысушы мемлекеттер арасында бірыңғай жол жүрісі ережелерін белгілеу арқылы жол қауіпсіздігін арттуға бағытталған халықаралық шарт болып табылады. Конвенция Біріккен Ұлттар Ұйымының Экономикалық және әлеуметтік кеңесінің Жол қозғалысы жөніндегі конференциясында (1968 жылғы 7 қазан – 8 қараша) келісілді және 1968 жылғы 8 қарашада Венада қабылданды. Осы конференция Жол белгілері мен сигналдары туралы конвенцияны да жасады. Конвенцияға 1993 жылғы 3 қыркүйекте және 2006 жылғы 28 наурызда толықтырулар енгізілді. Сондай-ақ, 1971 жылғы 1 мамырда Женевада қабылданған Жол қозғалысы туралы конвенцияны (1968 жыл) толықтыратын Еуропалық келісім бар.
Уағдаласушы тараптар
Жол қозғалысы туралы Вена конвенциясы 1968 жылғы 8 қарашада Вена қаласында қабылданды. 1977 жылғы 21 мамырда күшіне енгеннен бастап, қол қойған елдерде ("Келісуші тараптар") ол бұрынғы жол қозғалысы конвенцияларын, әсіресе 1949 жылғы Женева жол қозғалысы конвенциясын, конвенцияның 48-бабына сәйкес алмастырады. 2022 жылғы қазан айының мәліметі бойынша, конвенцияны 86 ел ратификациялаған, бірақ конвенцияны ратификацияламаған елдер 1949 жылғы Женева жол қозғалысы конвенциясының тараптары болып қалуы мүмкін. Ирландия, Канада, АҚШ, Кипр, Исландия, Мальта, Қытай және Малайзия – қол қоймаған елдердің мысалдары. Испания және Мексика сияқты бірнеше ел конвенцияға қол қойған, бірақ оны ратификацияламаған.
Шекарааралық көлік құралдары
Конвенция автокөлік жүргізушілері үшін басты артықшылықтарының бірі – қол қойған елдердің өзге елдерде тіркелген көлік құралдарының заңдылығын мойындау міндеттемесі болып табылады. Көлікті тіркеу орнынан тыс жерде жүргізу кезінде мына талаптар орындалуы тиіс: Автомобильдің алдыңғы және артқы жағында тіркеу нөмірі болуы керек, тіпті тіркеу орнында автомобильдердің алдыңғы нөмірлік тақтасы талап етілмесе де. Мотоциклдердің тіркеу нөмірі тек артқы жағында болуы керек. Тіркеу нөмірлері сандардан немесе сандар мен әріптердің комбинациясынан тұруы керек. Олар үлкен латын әріптерімен және араб цифрларымен көрсетілуі тиіс. Бұған қоса, тіркеу нөмірі басқа әліпбиде де көрсетілуі мүмкін. Көлік құралының артқы жағында тіркеу орны елдің ерекше белгісі орналастырылуы керек. Бұл белгі тіркеу тақтасынан бөлек немесе тіркеу тақтасына біріктірілуі мүмкін. Жеке белгіге қойылатын физикалық талаптар Жол қозғалысы туралы Вена конвенциясының 3-қосымшасында белгіленген, онда әріптердің негізгі осі көлденең болатын эллипс пішіндес ақ түсті фонда қара түспен көрсетілуі тиіс делінген. Ерекше белгі тіркеу нөмірімен шатастырылмауы немесе оның оқылуын қиындатпауы керек. Егер белгі тіркеу тақтасына енгізілген болса, ол көліктің алдыңғы тіркеу тақтасында да болуы керек және ұлттық мемлекеттің туы немесе эмблемасымен немесе ел кіретін аймақтық экономикалық интеграция ұйымының эмблемасымен толықтырылуы мүмкін. Белгі тіркеу тақтасының сол немесе оң шетінде орналасуы керек. Егер символ/жалауша/эмблема да көрсетілсе, ерекше белгі міндетті түрде тақтаның сол шетінде орналастырылады. Ерекше белгі оңай анықталуы керек, тіркеу нөмірімен шатастырылмауы керек және оның оқылуын нашарлатпауы керек. Сондықтан ерекше белгі тіркеу нөмірінен басқа түспен, немесе тіркеу нөміріне арналған фоннан өзге түспен боялуы керек, немесе мүмкіндігінше сызықпен тіркеу нөмірінен айқын ажыратылуы керек. Көлік құралы тіркеу орны елінде жол жүруге жарамды болу үшін барлық техникалық талаптарға сәйкес болуы тиіс. Көлікті жүргізу кезінде қол қойған елдегі қайшылықты техникалық талаптар (мысалы, оң немесе сол жақтан басқару) қолданылмайды. Жүргізуші көлік құралының тіркеу куәлігін міндетті түрде алып жүруі керек, және егер көлік құралы көліктегі адамның атына тіркелмеген болса (мысалы, жалдамалы автомобиль), онда жүргізушінің көлік құралына иелік ету құқығын растайтын құжатты ұсынуы керек. Конвенцияда сондай-ақ, көлік құралында болуы тиіс ең төменгі механикалық және қауіпсіздік жабдықтары қарастырылған және көлік құралының шығу тегін анықтау үшін сәйкестендіру белгісі (4-қосымша) белгіленген.
Cars must display their registration number at the front and rear, even if legislation in the jurisdiction of registration does not require a front vehicle registration plate on cars. Motorcycles need to display their registration number only at the rear. Registration numbers must be composed either of numerals or of numerals and letters. They must be displayed in capital Latin characters and Arabic numerals. In addition to this, the registration number may optionally be displayed in a different alphabet. A distinguishing sign of the country of registration must be displayed on the rear of the vehicle. This sign may either be placed separately from the registration plate or may be incorporated into the vehicle registration plate. The physical requirements for the separate sign are defined in Annex 3 of the Vienna Convention on Road Traffic, which states that the letters shall be in black on a white background having the shape of an ellipse with the major axis horizontal. The distinguishing sign should not be affixed in such a way that it could be confused with the registration number or impair its legibility. When the distinguishing sign is incorporated into the registration plate, it must also appear on the front registration plate of the vehicle, and may be supplemented with the flag or emblem of the national state, or the emblem of the regional economic integration organization to which the country belongs. The distinguishing sign should be displayed on the far left or far right on the registration plate. When a symbol/flag/emblem is also displayed, the distinguishing sign shall obligatorily be placed on the far left on the plate. The distinguishing sign shall be positioned to be easily identifiable and so that it cannot be confused with the registration number or impair its legibility. The distinguishing sign shall therefore be at least a different color from the registration number, or have a different background color to that reserved for the registration number, or be clearly separated from the registration number, preferably with a line. The vehicle must meet all technical requirements to be legal for road use in the country of registration. Any conflicting technical requirements (e. g., right hand drive or left hand drive) in the signatory country where the vehicle is being driven do not apply. The driver must carry the vehicle's registration certificate, and if the vehicle is not registered in the name of an occupant of the vehicle (e. g., a hire car), proof of the driver's right to be in possession of the vehicle. The convention also addresses minimum mechanical and safety equipment needed to be on board and defines an identification mark (Annex 4) to identify the origin of the vehicle.