Қытайдың Мин дәуіріндегі тарихшы, жазушы және ақыны Фэн Мэнлун

Кіріспе

Қытай тарихшысы, романист және ақыны (1574–1646)

Фэн Мэнлун (1574–1646), әдептік есімдері Юлун (猶龍), Гонгу (公魚), Зию (子猶) немесе Эрю (耳猶) – Мин әулетінің соңғы кезеңінде өмір сүрген қытай тарихшысы, романист және ақыны. Ол Цзянсу провинциясының Чанчжоу ауданында дүниеге келген.

Өмір

Фэн ғалым бюрократтар әулие үйінде дүниеге келді, онда ол және оның ағалары Фэн Мэнгуи (馮夢桂) және Фэн Мэнсионг (馮夢熊) классикалық және дәстүрлі әдептілік өнерінде білім алды. Ол және оның ағалары, барлығы дайындалған жазушылар, суретшілер және ақындар ретінде танылды, олар «Уу аймағының үш Фэні» (吳下三馮) ретінде белгілі болды. Әдеби талантына және жас кезінен бастап білімге құлшынысына қарамастан, Фэн императорлық мемлекеттік қызмет емтихандарын көп рет сәтті таппады, соңында оны тастап, ұстаз және мұғалім болып өмір сүруді бастады. 1626 жылы ол Цзюньчанның (周順昌) серіктесі ретінде айыпталып, жазадан қашып құтылды. Ол өзінің халық тіліндегі қысқа әңгімелер жинақтарының трилогиясын аяқтауға шешім қабылдады: «Ескі және жаңа әңгімелер», «Әлемді ескерту үшін әңгімелер» және «Әлемді ояту үшін әңгімелер» (喻世明言, 警世通言 және 醒世恆言), олардың алғашқы екі томы жарық көрді. Фэн Мэнлонг сонымен қатар түрлі псевдонимдермен немесе өнер есімдерімен (號, hào) белгілі болды, соның ішінде 龍子猶, 墨憨齋主人, 吳下詞奴, 姑蘇詞奴, 前周柱史, 顧曲散人 және 綠天館主人. Жазушы ретінде танымал болғаны үшін Фэнге ақыры 1630 жылы елу жеті жасында гоншэн дәрежесі берілді. Келесі жылы ол өзінің алғашқы мемлекеттік лауазымын Данту округінің (丹徒縣, қазіргі Чжэньцзян, Цзянсу) нұсқаушысы ретінде алды. 1634 жылы Фуцзяньдағы Шоунинг округінің (壽寧) судьясы болып тағайындалды. Ол билікте тұрған кезде адал және еңбекқор әкім ретінде танылды. 1638 жылы зейнеткерлікке шықты. 1644 жылы Мин мемлекеті Пекинді Ли Цзиченгтің бүлікші әскерімен және Цин әскерінің басып кіруімен дүрбелеңге ұшырады. Жетпіс бір жасында ол өз отандастарын басқыншыларды қарсы алуға шақыру үшін «Ұлтты жаңғыртудың ұлы жоспарларын» (中興偉略) жариялады. Ол 1646 жылы Мин әулеті құлдыраған кезде қайтыс болды. Кейбір еңбектерде оның Цин әскерлері қолынан қаза тапқаны айтылады. Фэнның әдеби шығармашылығы тарих және жергілікті жылнамаларды құрастырудан, ерте заманнан қалған халық аңыздары мен әңгімелерді қысқа әңгімелер мен пьесалар түрінде қайта баяндаудан, халық тіліндегі романдардың авторлығынан тұрады. Оның екі елеулі еңбегі – «Қың ши» (Сүйіспеншілік тарихы, 情史), классикалық махаббат әңгімелерінің антологиясы және «Үш Суй жын-шайтанның бүлігін басу» романы. 1620 жылы ол өзінің әйгілі трилогиясының бірінші бөлігін «Әлемге тәлім беру үшін көркем сөздер» (喻世明言) немесе «Ескі және жаңа әңгімелер» деп жариялады. Ол жиі Линг Менгчумен, «Тақтаны таңғалдыра шапқан» атты кітаптың авторымен, екі бөлімді жинақталған халық аузындағы ертегілер жинағымен байланысты.

Feng was born into a scholar bureaucrat gentry household, where he and his brothers Feng Menggui (馮夢桂) and Feng Mengxiong (馮夢熊) were educated in the classics and the traditional gentlemanly arts. He and his brothers, all well known as accomplished writers, artists, and poets, became known collectively as the "Three Fengs of the Wu Area" (吳下三馮). In spite of his literary talent and his zeal for scholarship from a young age, Feng sat the imperial civil service examinations many times without success, eventually giving up and making a living as a tutor and teacher. In 1626, he narrowly avoided punishment after being implicated as an associate of Zhou Shunchang (周順昌), who was purged by the eunuch Wei Zhongxian. He resolved to complete his trilogy of vernacular Chinese short story collections: Stories Old and New, Stories to Caution the World, and Stories to Awaken the World (喻世明言, 警世通言, and 醒世恆言), the first two volumes of which had already appeared. Feng Menglong was also known by a variety of pseudonyms or art names (號, hào), including 龍子猶, 墨憨齋主人, 吳下詞奴, 姑蘇詞奴, 前周柱史, 顧曲散人, and 綠天館主人. In recognition of his reputation as a writer, Feng was finally awarded the gongsheng degree in 1630 at the age of fifty seven. In the subsequent year he received his first government post as instructor of Dantu County (丹徒縣, today Zhenjiang, Jiangsu). In 1634 he was appointed magistrate of Shouning County (壽寧) in Fujian. During his tenure, he was regarded as a morally upright and diligent administrator. He retired in 1638. In 1644 the Ming state was thrown into turmoil by the sacking of Beijing by Li Zicheng's rebel army and invasion by the Qing forces. At the age of seventy one, he published the Grand Proposals for National Rejuvenation (中興偉略) to inspire his countrymen to repel the invaders. He died in 1646 as the Ming dynasty continued to collapse. Some works indicate or imply that he was killed by Qing soldiers. Feng's literary output consisted of the compilation of histories and local gazettes, the retelling of folktales and stories from antiquity in the form of short stories and plays, and the authorship of vernacular Chinese novels. Two of his noteworthy works are the Qing Shi (History of Love, 情史), an anthology of classical love stories, and the shenmo novel The Three Sui Quash the Demons' Revolt. In 1620 he published the Illustrious Words to Instruct the World (喻世明言), or Stories Old and New, the first part of his well known trilogy. He is frequently associated with Ling Mengchu, author of Slapping the Table in Amazement, a two part collection of entertaining vernacular tales.

Жазу стилі

Фэн Мэнлун жас кезінде әйгілі бір әйелге ғашық болған. Өкінішке қарай, Фэн Мэнлун өзінің сүйіктісін босатуға шамасы келмеді. Ақырында оның сүйіктісін бір саудагер сатып алады, содан кейін олар бір-бірінен айырылысады. Фэн Мэнлун ажырасудан туған қайғы мен үмітсіздікке ұшырап, өлеңдер арқылы өкінішін білдірді. Бұл оқиға оның әйелдерді әңгімелерінде бейнелеуіне әсер етті. Шын мәнінде, Фэн Мэнлун әйелдерді күшті және ақылды ретінде суреттеген санаулы авторлардың бірі болды; бұл қазіргі заманғы авторлардан ерекшеленді, олар әйелдердің мәніне мән бермейтін. Фэн Мэнлунның әңгімелеріндегі әйел кейіпкерлер түрлі жағдайларда батыл және ақылды болып суреттелген. Мысалы, "Ван Сюньян ойыншық павильондар арқылы кек алады" әңгімесінде Ван Сюньян қиын жағдайларда батылдығын көрсетті және ақылымен қашып құтыла алды. Ду Шинян және Ку Сюйсю сияқты басқа әйел кейіпкерлер де Фэн Мэнлунның әйел кейіпкерлерге құрметпен және сонымен бірге жанашырлықпен қарағанын көрсетеді. Фэн Мэнлун өзінің қоғамға деген көзқарасын шығармалары арқылы білдірді, оларға шенеуніктермен және қытай әдебиетшілерімен болған қарым-қатынасы зор әсер етті. Фэн Мэнлун өмірінің соңына таман, алпыстан асқан шағында Шоунин қаласының билеушісі болды. Ол билік басында әділетсіздіктерді түзетуге тырысты және адал және қарапайым шенеунік ретінде танылғысы келді. Алайда, оның күш-жігерін Мин әулетінің соңғы кезеңіндегі кең таралған жемқорлық (жан Ингюдің "Алаяқтар кітабы" (1617 ж.) сияқты замандас еңбектерде кеңінен талданған тақырып) тоқтатты; пара алу және қорқыту кең таралған бюрократиялық тәртіп болды, және Фэннің көптеген әңгімелерінде шенеуніктердің заңсыз әрекеттері туралы мәселелер көтерілді. Жемқорлық атмосферасын оңай өзгерте алмайтынын түсінген Фэн Мэнлун өзінің наразылығын және патриотизмін сөздер арқылы жеткізді. Оның әңгімелерінің әр кейіпкерінің айқын және ерекше қасиеттері бар: "жақсы" мен "жаман" арасында нақты моральдық шекара салынған. Сонымен қатар, әңгімелердегі мағына Мин әулеті кезеңіндегі әлеуметтік мәселелерді зерттейді. Мысалы, "Ақ қыз Лейфенг пагодасында мәңгілікке қамалды" және "Жас ханым жас жігітке ақша сыйлайды" әңгімелері патриархалды қоғамда әйелдердің бостандық пен бақытты іздеуі туралы идеяны көрсетеді. Шоунин қаласының билеушісі болып тұрғанда Фэн жергілікті халықтың өзенге қыз балаларды батырып жіберу салтын білді. Ол қыздарды суға батыруға тыйым салу туралы хабарлама (禁溺女告示) жазды, ата-аналарды оны жек көрінішті сал деп санайтын нәрсені жасаудан бас тартуға шақырып, нәресте өлтірген ата-аналарға жаза беруді және тастап кеткен балаларды қабылдағандарға сыйақы беруді қарастырды.

Feng Menglong was in love with a famous prostitute when he was young. Unfortunately, Feng Menglong was not able to afford to redeem his lover out. At the end, his lover was redeemed by a merchant, and they had to leave each other. Feng Menglong suffered from pain and desperation due to the separation, and he expressed his sorrow through poems. This experience influenced the way he portrayed women in his stories. In fact, Feng Menglong was one of the few authors who portrayed women as being strong and intelligent; this was noticeably different from contemporary authors, who tended to ignore the importance of women's positions. The female characters in Feng Menglong's stories were portrayed as brave and bright when dealing with different situations. For instance, in his story "Wan Xiuniang Takes Revenge Through Toy Pavilions" from Jing Shi Tong Yan, Wan Xiuniang showed her braveness during her tough times, and she was able to escape using her intelligence. Other female characters, such as Du Shi niang and Qu Xiuxiu, are examples to show Feng Menglong's respectful and sympathetic portrayal of female characters. Feng Menglong also expressed his attitudes towards society through his works, which were heavily influenced by his interactions with officialdom and the Chinese literati. Feng Menglong became the magistrate of Shouning near the end of his life, in his sixties. During his appointment, he sought to correct injustices and hoped to build up a reputation as a humble and upright official. Unfortunately, his efforts were frustrated by the widespread corruption of the late Ming dynasty (a theme also treated extensively in other contemporaneous works, such as Zhang Yingyu's The Book of Swindles ( 1617)); bribery and extortion were common bureaucratic behaviors, and themes of official malfeasance figure in many of Feng's stories. Realizing that atmosphere of corruption could not be easily changed, Feng Menglong conveyed his discontent and patriotism through words. Each character of his stories has strong and direct characteristics: there is a clear morality line drawn between “good” and “bad”. Moreover, the meaning behind the stories explores the social issues during Ming Dynasty. For instance, the stories of "The White Maiden Locked for Eternity in Leifeng Pagoda" and "The Young Lady Gives the Young Man a Gift of Money" from Stories to Caution the World express the idea of how women pursued their freedom and happiness under a patriarchal society. During his tenure as magistrate of Shouning, Feng learned of the local practice of drowning female infants in the river. He authored the Public Notice on the Prohibition of the Drowning of Daughters (禁溺女告示) to appeal to parents not to carry out what he viewed as an abhorrent custom and provide for punishments for infanticidal parents and rewards for those taking in abandoned children.

Танымал мәдениетте

Әнші Ян Вэйвэнь 2017 жылғы "Фен Мэнлунгтың аңызы" (馮夢龍傳奇) тарихи фильмінде Фен Мэнлунг рөлінде ойнады.