Мүлік қайтарып алу және кепілдік құқығы

Кіріспе

Мүліктің иесі оны иеленуші тараптан қайтарып алатын заңдық әрекет.

Репо, көбінесе "өз күшімен шешілетін" жағдай, мүліктің меншік құқығына ие болған тарап сотқа жүгінбестен, оны иелену құқығы бар тараптан қайтарып алады. Мүлік кейін қаржы институты немесе үшінші тараптар арқылы сатылуы мүмкін. Репоға рұқсат деңгейі мен оның іске асырылу тәсілі әртүрлі елдерде әртүрлі болады (төменде қараңыз). Егер кредитор кепілді таба алмаса, оны өз күшімен қайтарып ала алмаса, немесе заңнама өз күшімен қайтарып алуға рұқсат бермесе, қарыз алушыға тауарды қайтаруды бұйрық етудің балама құқықтық жолы – реплевин болып табылады. Кепілдікке алынған мүлік көбінесе кепіл деп аталады. Кредитор/несие беруші – кепілдік ұстаушы деп аталады.

Жалпы

Мүлікті қайта алудың болуы және оны жүргізу тәртібі юрисдикциялар арасында үлкен айырмашылықтарға ие. Көптеген юрисдикцияларда, АҚШ-тан тыс, өздігінен көмектесу жылжымайтын мүлікке ғана қатысты, ал қалған жағдайларда иелену құқығын сот немесе басқа ресми өкілдер ғана қамтамасыз ете алады.

Америка Құрама Штаттары

Заңның бір ережесі бойынша иеліктен шығару талап етілсе, иеліктен алуды жүзеге асыру кезінде иеліктен алушының бейбітшілікті бұзуға (яғни, тыныштықты бұзуға) себеп болмауы міндетті, әйтпесе иеліктен алу күшін жояды, ал иеліктен шығаруды тапсырған тарап залап ақысын төлеуге жауапты болады (немесе иеліктен алушы жауапкер болады). Бұл талап, егер борышкер иеліктен алуға қарсылық көрсетсе немесе кедергі келтірсе де, бейбітшілікті бұзуға жол бермеуді қамтиды. MBank El Paso v. Sanchez (1992), 836 S. W.2d 151 ісінде, қарыз алған адам көлігіне кіріп есігін жапқаннан кейін де, иеліктен алу агенті көлікті сүйреп әкеткен. Сот бұл әрекетті заңсыз бейбітшілікті бұзу деп шешіп, иеліктен алуды жарамсыз деп жариялады. Сондай-ақ, борышкерге банк тарапынан 1 200 000 АҚШ доллары көлемінде залап ақысы төленді. Иеліктен алу, әдетте, жылжымайтын мүлікке қатысты қолданылмайды. Жылжымайтын мүлікке қатысты, әдетте, сот арқылы иеліктен айыру (ипотека) процесі жүргізіледі.

Қамауға алу тәртібі

АҚШ-та қайтарып алулар тауарға кепілдік құқығы бар кредиторға, егер борышкер келісімшарт бойынша міндеттемелерін орындамаса, сол тауарға иелік етуге мүмкіндік беретін штаттағы заңдарға сәйкес жүзеге асырылады. Атап айтқанда, АҚШ-тың барлық 50 штаты мен Колумбия округі Бірыңғай коммерциялық кодекстің 9-бабын қабылдады (шағын өзгерістермен), ол кепілдік құқығын ұстаушыларға борышкер дефолтқа түскен жағдайда тауарларды қайтарып алуға рұқсат береді, егер қайтарып алу бейбітшілікті бұзбай жүргізілсе. "Дефолтқа түсу" дегеніміз – борышкер келісімшарт бойынша міндеттемелерін орындамағандығын білдіреді. Қайтарып алуға себеп болатын ең көп кездесетін жағдайлар – талап етілген төлемдерді жасаудың қатарынан қалдыру және жеткілікті сақтандыру жасамау. АҚШ-тың көптеген штаттары сатып алынған және жалға алынған автомобильдерді қайтарып алуға қатысты қосымша заңдарды қабылдады, олар тұтынушылардың құқықтарын қосымша қорғауға бағытталған. Типтік талаптарға автокредит берушілердің тұтынушыларға көліктері қайтарып алынғаннан кейін сатып алу немесе жалға алу шартын "қайта жаңартуға" немесе "қайта сатып алуға" мүмкіндік беруі кіреді. "Қайта жаңарту" – тұтынушының өтілген барлық соманы және кредитордың қайтарып алуға байланысты шығыстарын төлеуі және қайтарып алу болмағандай автомобильді қайта иеленуі. "Қайта сатып алу" – тұтынушының келісімшарттың барлық сомасын төлеуі және көлік құралына кез келген міндеттемелерден босатылып, толық құқығымен ие болуы. Егер осы шарттар орындалмаса және көлік қайтарып алынса, кепілдік ұстаушы борышкерді мүлікті сату ниеті туралы хабардар етуге міндетті. Бұл әдетте, қарыз сомасы он жұмыс күні ішінде төленбесе, кәсіпорын мүлікті ресми түрде иеленіп, сата алатынын көрсететін хат түрінде болады. Кейбір тұтынушылар заң бойынша оларға "кешіктіру мерзімі" қарастырылған деп санайды, ол кредиторларға төлемдер белгілі бір мерзімге кешіккенше тауарларды қайтарып алуға тыйым салады. Шындығында, кешіктіру мерзімі – несие берушілердің көпшілігі несие шартында қарастырған міндетті емес бизнес-тәжірибе. Егер несие беруші келісімшарттың міндетті шарты ретінде басқаша келіспесе, төлем бір күн кешіккен жағдайда да, кепілдік құқығы бар кредиторға тауарларды қайтарып алуға заң бойынша ешқандай кедергі келтірілмейді. Кемпірлер, ұшақтар сияқты түрлі заттарды қайтарып алуға болады, бірақ көптеген қайтарып алу агенттіктері көбінесе автомобильдерді қайтарып алуға баса назар аударады. Кемпір агенттері әдетте буксирлеу машинасы немесе арнайы буксирлеу құрылғысы бар пикап жүк көлігін пайдаланады. Олар сондай-ақ көлік иесінен кілтті алуы мүмкін. Көлік иесіне қайтарып алу туралы хабарлау қажет. Кемпір агенті көлікті тауып, оның идентификациялық нөмірі (VIN) сияқты мәліметтерін тексеріп, дұрыс көлік екеніне көз жеткізеді. Сәйкес келсе, оны буксирлеу машинасына қосып сүйреп әкетуге немесе құлыпты бұзып алып кетуге тырысады. Алайда, бұл кемпір агентінің қолданыстағы қылмыстық жол қозғалысы заңдарына сәйкес көлік құралына сақтандыру полисімен қамтылу талабынан босатпайды. Сондықтан, осыны таңдаған агент сақтандыру талаптарына қатысты қылмыстық жол қозғалысы заңдарын бұзғаны үшін тұтқындалуы мүмкін. Кемпір агенттері сондай-ақ есіктер мен гараждар сияқты құлыпталған және жабық қоймаларға заң бойынша өте алмайды. Қайтарып алу міндетті түрде қарызды толық өтемейді. Егер кемпірленуші активті тиісті сомаға сатса, егер бұл сома қарыз сомасынан кем болса және кемпірленуші уақтылы түрде борышкерді қалдық сома үшін (орынды жағдайда төлемдермен қоса) сотқа берсе, борышкер қалдық соманы төлеуге міндетті болуы мүмкін (кейде "кемшілік" деп аталады). Бұл жағдайда, егер кредитор мүлікті тиісті нарықтық құннан төмен бағаға сауда-саттыққа шығарса, кредитор жауапкершілікке тартылады. Себебі мұндай сәтсіздік кез келген қалған кемшілікке тікелей себеп болады. Осы жауапкершіліктен аулақ болу үшін қаржы институттары сату үшін кепілдіктің бағасын белгілеу үшін дереккөзді (мысалы, Kelley Blue Book немесе NADA) құжаттап көрсетеді. Олар сондай-ақ көлік құралының жай-күйін сату бағасын негіздеу үшін құжаттап көрсетеді. Борышкердің нақты қалдық сомаға жауапты болуы юрисдикцияға және несие шартының егжей-тегжейіне байланысты. Мысалы, қайта төленбейтін қарыз болған жағдайда, борышкер жеке басқа кемшілік үшін жауапкершілікке тартылмайды.

In the United States, repossessions are carried out pursuant to state laws that permit a creditor with a security interest in goods to take possession of those goods if the debtor defaults under the contract that created the security interest. In particular, all 50 U. S. states and the District of Columbia have enacted (with minor variations) Article 9 of the Uniform Commercial Code, which generally permits security interest holders to repossess goods if a debtor is in default and the repossession can be conducted without a breach of the peace. Being "in default" means that the debtor has failed to fulfill his or her obligations under the contract. The most common forms of default resulting in repossession are failing to make required payments and failing to maintain adequate insurance coverage. Many U. S. states have enacted additional laws that apply specifically to the repossession of purchased and leased automobiles, and which are intended to afford additional consumer protections. Typical requirements include mandating that auto lenders provide consumers with opportunities to either "reinstate" or "redeem" their purchase or lease contracts after their vehicles have been repossessed. A "reinstatement" entails a consumer paying all of his or her past due amounts plus the creditor's repossession expenses, and then reacquiring the automobile as if the repossession had not occurred. A "redemption" entails the consumer paying off the entire contract balance and then being given ownership of the vehicle free and clear of any contract obligations. If these instances do not occur and the vehicle becomes repossessed, the lien holder is required to notify the debtor of their intent to sell the property. This is usually in the form of a letter that states that if the amount owed is not paid within ten business days, the entity officially takes ownership and may sell the property. Some consumers believe that they are legally entitled to a "grace period" that prevents creditors from repossessing goods until the payments are a certain number of days overdue. In reality, grace periods are non compulsory business practices that have been adopted by most consumer lenders through a term in the lending contract. There is nothing legally preventing a creditor with a security interest from repossessing the goods if a payment is late even if it is only one day overdue unless the lender has agreed otherwise as a binding term of contract. Various objects can be repossessed, including boats and aircraft, but most repossession agencies focus on car repossession. The repo agent normally uses a tow truck or pickup truck with a special towing attachment called a boom. They also may obtain the key from the car owner. Usually, the vehicle owner must be notified of a repossession. The repossession agent will find the car and check its information such as the vehicle identification number (VIN) to make sure they have the right vehicle. If there is a match, they will attempt to hook up the car to the tow truck and tow it away or pick the lock and drive it away. However doing so does not absolve the repossession agent's requirement to be covered under an active insurance policy for the vehicle under the applicable criminal traffic laws. Thus, an agent who elects to do this may be subject to arrest for the violation of criminal traffic laws which apply to insurance requirements. The repo agents also cannot legally cross locked and enclosed storage spaces such as gates and garages. Repossession does not necessarily satisfy the loan. If the repossessor sells the asset for an appropriate amount, and if that amount is less than the amount of the loan, and if the repossessor sues the debtor for the balance (plus reasonable fees if applicable) in a timely manner, the debtor may be liable to pay the balance (sometimes called the "deficiency"). In this case the creditor will be liable for contributory negligence if the creditor auctions the property for less than applicable fair market value. This is because such a failure directly contributes to any remaining deficiency. To avoid this liability, financial institutions will document a source (such as Kelley Blue Book or NADA) to price the collateral for sale. They will also document the condition of the vehicle to justify the sales price of it. Whether a debtor is actually liable for a balance depends on jurisdiction and on the details of the loan contract. In the case of a nonrecourse debt, for example, the debtor is not personally liable for a deficiency.

Ұлыбритания

Жылжымайтын мүлік, коммерциялық және тұрғын үйлерді қайта иелену мүмкін.

Германия

Өзін-өзімен күш қолдану арқылы мүлікті қайтарып алу әдетте заңсыз және ұрлық құрайды. Көп жағдайда, егер борышкер қарызын төлеуге шамасы келмесе немесе төлегісі келмесе, кредитор алдымен соттан мүлікті қайтарып алуға рұқсат беретін сот ордерін (Vollstreckungsbescheid) немесе борышкер қарызды жоққа шығармаса, қалыпты сот шешімін алуы тиіс. Содан кейін қарызды соттың атқарушысы (Gerichtsvollzieher) ғана күш қолдану арқылы, мысалы есікті ашу немесе полициядан көмек сұрау арқылы өндіріп алуға құқылы. Кредитордың өзі де, жеке қарыз өндіру агенттіктері де борышкердің келісімінсіз күш қолдануға немесе мүлікті тәркілеуге құқылы емес. Көлеңкесіз жылжымайтын мүліктерді өздігінен қайтарып алудың белгілі бір түрлері заңмен рұқсат етіледі. Мысалы, жалға беруші жалдама ақысы төленбеген жағдайда, жалға алынған мүліктің иесінен мүлікті алып қоюға құқылы.