Кіріспе

Ағылшын музыкалық зал орындаушысы

Альберт Шевалье (көбінесе Альберт Онесим Британикус Гватвеойд Луи Шевалье деп тіркеледі); (21 наурыз 1861 – 10 шілде 1923) – ағылшын музыкалық залының комедияшысы, әншісі және музыкалық театр актері. Ол Виктория дәуірінде Лондондағы көшпелі саудагерлердің өміріне негізделген кокни әзілдерімен танымал болды. Осының арқасында және ән жазу қабілетімен ол тыңдаушыларына «көшпелі саудагерлердің жыршысы» ретінде белгілі болды. Француз әкесі мен уэльс анасынан Лондонда туған, туған кезде оның есімі жай ғана «Альберт Шевалье» деп тіркелді, бірақ мансабы барысында «Онесим Британикус Гватвеойд Луи» деген есімдерді қосты. Ол бала кезінен отбасы мен достарына жеке қойылымдар арқылы өнерге қызығушылық танытты. Сегіз жасында жергілікті Корнуолл залында «Юлий Цезарь» спектаклінде дебют жасады. Содан кейін ол сахналық атын «Альберт Найт» деп өзгерткенге дейін жергілікті әуесқойлар театрына қосылды. Шевалье 1880 жылдары музыкалық залдармен байланысып, он жылдың ішінде үлкен жетістікке жетті. Оның жетістігі 1890 жылдардың басында қай театрларда өнер көрсетуді өзі таңдап, кейде бір түні үш-төрт залға баратынын көрсетті. Ағасы Чарльз Инглмен бірге ол өзінің өнерін қолдау үшін көптеген танымал көшпелі саудагерлер әндерін жазды, олардың ішінде «Wot Cher! Knocked 'em in the Old Kent Road», «The Future Mrs. 'Awkins», «'Appy 'Ampstead» және «My Old Dutch» мелодрамасы бар. Лондондан басқа, Шевалье өмірінің барысында гастрольдік сапарлармен ағылшын провинцияларындағы көрермендердің арасында да танымал болды. 1910 жылдары Шевалье комедиядан түзу пьесаларға музыка жазуға көшті. Денсаулығы нашарлағандықтан, ол 1920 жылы Лицей театрында «My Old Dutch» спектаклінде соңғы рет өнер көрсетті. Пьеса Шевальедің осы аттас әніне негізделген және біршама сәттілікке жетті. Пьеса бір жылдан астам уақыт бойы қойылды және Шевалье 1922 жылдың қарашасында соңғы қойылымын аяқтады. Ол 62 жасында қайтыс болды және Абни Парк зиратында ұлы мен қайнағасы Джордж Лейборнмен бірге жерленді.

Ерте өмір

Шевалье 17 Сент-Энн вилласында, Корольдік Жарты ай, Лондон қаласында дүниеге келді. Кенсингтон мектебінің француз тілінен сабақ беретін Жан Онисим Шевалье мен оның уэльстік әйелі Эллен Луиза Мэтьюстың ұлы; ол бес бауырдың ішінде екеуі нәресте шағында қайтыс болды. Оның аман қалған ағалары – кейінірек бос фотограф болған Бертрам және музыкалық зал әндерінің композиторы ретінде танымал болған Огаст, ол Чарльз Ингл есімімен белгілі болды. Шевалье Бейсуотердегі Кланрикард колледжінде, содан кейін Ричмондтегі Сент-Мэри колледжінде білім алды. 1869 жылы Шевалье сахнадағы әуесқойлық дебютін Шекспирдің «Юлий Цезарь» пьесасындағы Марк Антоний рөлінде Ноттинг-Хиллдегі Корнуолл залында жасады. Бір жыл өткен соң, 17 тамызда, сол жерде ол «Сентябрьдегі дауыл» пьесасынан шағын эпизодтарды орындады, бұл жолы төлемақы төлейтін көрермендер алдында. Ол Альберт Найт деген сахналық есімді қабылдады. Білімінен айрылып, драмалық курстарға төлеу үшін Шевалье газет кеңсесінде клерк, сосын оқушы-мұғалім болып жұмыс істеді. Осы жұмысында әкесі оны драматург Дион Бусикоға таныстырды, ол досы арқылы Шевальеге театр өнеріне бастау беруге көмектесті.

Театрлық бастамасы

1876 жылы Шевалье «Квак доктор» және «Гуру Энди» атты екі әуесқойлық қойылымды ұйымдастырды, олардың екеуін де өндіріске алып, басты рөлдерде өзі ойнады. «Гуру Энди» қойылымында Шевальедің інісі Шарль О’Грейди ақсақалының рөлін ойнаса, Шевалье өзі атау рөлін сомдады. «Квак доктор» қойылымында Шевалье Виктор Дюбуа рөлінде болды. Шевальедің алғашқы кәсіби өнемі 29 қыркүйекте Лондонның Принц Уэльс театрында Мадж Кендал және оның күйеуі Уильяммен бірге «Тең емес матч» қойылымында болды; Шевалье өзі таңдаған Альберт Найт сахналық атымен шықты. Келесі жылы Кендалдар оны «Сэм Винкл» рөлін ойнауға шақырды. Бір қаңтарда, Артур Сесилдің Кендалдарға оны таныстыруының арқасында, Шевалье алғаш рет өте сәтті болған «Дипломатия» мелодрамасымен гастрольдік сапарға шықты, онда ол «Антуан» кішкентай рөлін ойнады; гастрольдің ортасында Шевалье сахналық атын нағыз есімімен ауыстыруға шешім қабылдады. Аймақтық баспасөз қойылымға ризашылық білдіріп, оның рөлі үшін Шевальені ерекше атап өтті. Эдинбург Daily Review газетінің сыншысы оның рөлі шағын болғанымен, «Шевалье мырзаның Антуаны мақтауға лайық» деп жазды, ал Ливерпуль Daily Post газетінің театр сыншысы «Антуанның париждік ерекшелігі, париждік үйдің бас үй иесінің рөлін мырза Шевалье тап-тақ ойнады» деп бағалады. Шевалье гастрольдің соңына дейін сахнада болды, содан кейін ол Лондонның Корт театрында «Қағаздың қиындысы» комедиясында «Джонс» рөлін ойнауға шақырылды. Қойылым 1879 жылдың 6 қаңтарында ашылды және Шавальердің өмірбаянаушысы Брайан Дейлидің айтуынша, «күмәндісіз сәттілікке ие болды». Келесі айда ол «Әйелдер шайқасы» қойылымында «Монтришар» рөлін ойнады, бұл рөлді Дейли «ерекше» деп сипаттады. 1879 жылдың жазында ол Ливерпульдегі Кендалдар үшін бірнеше шағын рөлдерді ойнады. Сол жылдың соңында Кендалдар оны «М. Ле Дюк», «Патшайымның шиллингі» және «Жақсы жағдай» атты қысқа пьесалардағы басты актерлердің дублері ретінде таңдады.

1880 жылдар

1881 жылдың ақпан айында Шевалье виолончелист және композитор Аугуст ван Биен жетекшілік еткен Англияның провинциялық гастрольдік труппасына қабылданды. «La Somnambula» және «The Grand Duchess» атты классикалық пьесалар сәтті болмады, сондықтан труппа жақын маңдағы шағын қалалардағы құлай жөнелген театрларда шағын концерттер ұйымдастырып, қаржы жинауға мәжбүр болды. Шевалье классикалық музыканың қосылған үнімен комикалық әндер орындады. Көрермендер ышқырып, наразылық білдіріп, залдан жылдам шығып кетті. Соңғы сәтте Шевалье «Сэмми Стаммерс» кейіпкерімен қысқаша әнмен араласты, атауыннан-ақ көрініп тұрғандай, ол кекеш сөйлейтін, комикалық әндер орындайтын адам еді. Көрермендер оның кемістігіне сене келіп, кетіп бара жатқанда оны мазақтап кетті. Ван Биен келесі күні «Don Giovanni» қойылымын ұйымдастырды, бірақ бас рөлдегі әнші келмеді. Шевалье ван Биенге өз қызметін ұсынды және қойылымды өзіне бейімдеуге уәде беріп, рөлді қабылдады. Перерыв кезінде Шевалье қоймадан реквизиттерді алып, музыкалық зал жұлдызы Джордж Х. Чиргвиннің бейнесін сомдады. Қойылым жақсы өтті және ол турне соңына дейін труппада қалды. Бірнеше айдан кейін Шевалье Шотландияға қысқа гастрольдік сапарға қабылданды. Ол Глазго, Коатбридж және Гринок қалаларын аралады, соңғысында «False Glitter» бурлескісінде және қойылымнан кейінгі «Peebles» шығармасында үлкен жетістікке қол жеткізді. Шевалье 1885 жылы Артур Пинероның «Магистрат» және келесі жылы «Мектеп мұғалімі» пьесаларында ойнауға келісті. 1889 жылы ол Avenue театрында басты комедиялық актер болды, көбінесе бурлескілерде ойнады. 1880 жылдары ол көптеген әндердің авторы болды, соның ішінде 1888 жыл шамасында «Аладдин» бурлескісі үшін жазылған «Біздің гармониялық клубымыз». Өзінің естеліктерінде Кэрролл оның «актер ретінде өте жақсы, бірақ комикалық әнші ретінде (жақсы пафос күшімен қатар) бірінші деңгейде болғанын» жазды. Ол «Coster's Serenade», «The Nasty Way 'e Sez It» және «Funny Without Being Vulgar» әндерін орындап, көшпенді сатушы кейіпкеріне кірді. Шевалье өзінің өнерін ағылшын музыкалық залының дәстүрінің бастауындағы кокни комедиясының шебері Альфред Вэнстің өнеріне негіздеді. Шевалье Чарльз Диккенстің лондондық кейіпкерлерінен, соның ішінде Шевалье гастрольдік қойылымда сәтті ойнамаған Сэм Веллерден де шабыт алды. Гастроль үшін ол кейіпкерді жаңартып, диалогты заманауиландырып, оны Вэнс сияқты орта ғасырлық кокни әртістерінің орындау стилімен үйлестірді. Бұл өзгерістердің нәтижесінде Шевалье Вэнстің «қылмысты көшпендісінің» жаңа, сентиментальды нұсқасын жасады, ол жұмысшы табының лондондығына негізделген. 1900 жылдары ол Лондонның ең көп жалақы алатын музыкалық зал жұлдыздарының біріне айналды, аптасына 450 фунт стерлингке дейін табады. Ол J. M. Барридің «Pantaloon» (1906) пьесасында басты рөлді ойнады және сол жылы француз әншісі Иветт Гилбермен бірге сахнаға шықты. Жазушы Ричард Энтони Бейкер кейбір театр сыншыларының «әдепсіздігін» атап өтті, олар музыкалық зал өнері «нағыз театрдан төмен» деп есептеді. Алайда Бейкердің пікірінше, Шевалье «үлкен талантты актер және лирик болғанымен», оның өнерінің сентименталдығы қазіргі өнермен салыстырғанда ескірген болар еді.