Кіріспе

Поул Андерсонның 1989 жылғы романы. "Миллион жылдық қайық" – американдық жазушы Поул Андерсонның 1989 жылы жарық көрген, сол жылы "Небула" сыйлығының "Жылдың үздік романы" номинациясына ұсынылған ғылыми-фантастикалық романы. 1990 жылы бұл роман "Хьюго" сыйлығының "Жылдың үздік романы" және "Прометей" сыйлығының иегері болуға үміткер болды.

Сюжет

Роман ежелгі заманнан алыс болашаққа дейінгі он бір өлмес адамның тағдырын баяндайды. Романның басым бөлігі өлмес адамдардың өмір бойы өздеріне ұқсас жандарды іздеуге, өлімнен сақтануға және өздерінің қабілеттерін жасыруға жасаған тырыстарына арналған. Бірте-бірте, өлмес адамдар әлемнің түкпір-түкпірінде кездесіп, бір отбасы секілді біріге бастайды. Олар өлместік сырын адамзатпен бөліскеннен кейін, келесі жылдар адам мәдениетінің өзгеруіне алып келеді, онда олар енді өздерін жат сезінеді немесе оған бейімдесе алмайды. Осының салдарынан, олар галактикадағы жаңа өркениеттерді зерттеу үшін ғарыш кемесін құрастырып, онымен саяхатқа шығады.

Уақыт шкаласы

Неолит, б.з.б. 3500–2800 ж.ж. — Норнагесттің дүниеге келуі (бұл, мүмкін, Норна Гестс þáttr-ге сілтеме). 1000 б.з.б. — Ханоның дүниеге келуі, финикиялық теңізші (ол тарихи Хано Навигатор болуы мүмкін, немесе болмауы мүмкін). 310 б.з.б. Ханно Пифей есімді философтың галлдардың қауіп-қатерінен құтылу үшін алыс солтүстікке теңіз жолын табуға жетекшілік ететін теңізші іздеп жүргенін естиді. Ханно онымен кездесіп, Массалиядан (көне Марсельден) солтүстік теңіздерге, кейін Норвегия деп аталатын елге дейін экспедицияны басқаруға келіседі. 79 ж.б.т. Тю Шан Үш үлкен тау ауданында дүниеге келеді. 27 ж.б.т. Патульций Римдегі атты әскер тобының отбасында дүниеге келеді. Ол Рим империясының бюрократиясында жұмыс істейді; зейнеткерлікке шығуға уақыт келгенде, ол алысқа кетеді және жаңа тұлғамен мансабын жаңадан бастайды, қажет болған жағдайда осы процесті қайталайды. 1 ж. Ханно Британияда саудагер болып өмір сүреді. 19 ж. Тю Шан Қытайдағы ауылдан ауылға саяхаттап, даосизм философиясын уағыздайды. Қытай императорының өкілдері оған император сарайында қызмет етуін ұсынады. Ол бас тартады және батысқа қарай сапар шегеді, ақырында Тибетке жетеді. 279 ж. Хано мен Руфтың Руфтың туған уақытын бағалауы. 330 ж. Патульций Константин I-мен бірге Византияға көшеді. 359 ж. Ханно (өзін Флавий Луго деп атайды) Бурдигалаға (Бордо) көшіп келіп, табысты саудагер болады. Рим империясының құлдырауы кезінде ол Руфты құтқарып, онымен достық қарым-қатынас орнатады. Руфус пен Ханно Бордодан қашып, Еуропаны аралап, өздеріне ұқсас адамдарды іздей бастайды. 641 ж. Пальмирадан келген саудагердің жесірі Алият, жасы кіші екендігі үшін сиқыршылықпен айыптаған күйеуінен қашуға мәжбүр болады. Оның тіршілік етудің жалғыз жолы – жезөкше болу, ол ғасырлар бойы және құрлықтарда жалғасатын кәсіп. 698 ж. Норнагест тағы бір өлмейтін, Старкадты, викинг басшысын іздейді. Ол Старкадты өзіне қосылуға тырысады, бірақ Старкадты көбірек олжа мен даңқ қызықтырады. Старкад кейін шайқаста қаза табады. 998 ж. Шомылдыру рәсімінен өткеннен кейін Норнагест жүрегін тоқтату арқылы өлуді таңдайды. 1065 ж. Свобода, Алият сияқты, оның жастығына күмән келтірген халқынан қашуға мәжбүр болады. Ханно (қазіргі Cadoc ap Rhys) Киевте Свободамен қысқа уақытқа қатынас жасайды, екеуі де екіншісі өлмейтінін түсінбейді. 1068 ж. Патульций Анатолияда Ұлы Селжук империясы жаулап алған кезде болады. 1072 ж. Ханно (әлі де Кадок ретінде) Константинопольде жоғары дәрежелі куртизан ретінде өмір сүріп жатқан Алиятты (қазіргі Афинаис деп аталады) іздейді. Ол оған сатқындық жасайды, өйткені ол өміріне араласуын қаламайды. Ол қатаң түрде бас тартады және қазадан мүжілмей қашады. 1170 ж. Жапонияда Асагао (кейін Окура деп аталды) дүниеге келеді. 1237 ж. Киев Русына монғолдар шабуыл жасаған кезде Свобода (Варвара ретінде) монах ретінде өмір сүреді. Монғолдар Переяславльді басып алып, қала сыртындағы монастырь мен әйелдер монастырын өртеп жібереді. Свобода есінен айырылып, зорлық-зомбылыққа ұшырайды, бірақ аман қалады. 1453 ж. Османлы түріктері Константинопольді басып алғаннан кейін Патульций қайтадан мемлекеттік қызметке оралады. 1540 ж. Ханно өзінің өлмейтіндігін дәлелдеу үшін жүз жыл бойы ашпау туралы нұсқаумен бірге шіркеуде өзін сипаттауды қамтитын қорапты қалдырады. 1570 ж. Ту Шан мен Асагао Тибетте кездеседі, үйленеді және туылғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болатын балалары болады. Екі жылдан кейін олар Тибет ауылынан шығып, әлемге сапар шегеді. 1640 ж. Ханно (Ирландияның Жак Лейси ретінде) Ришельемен кездесіп, мәңгіліктердің өзінің бар екенін ашу мүмкіндігін талқылайды, бұл үлкен кардинал жоққа шығарған мүмкіндік. 1710 ж. Американың түпкілікті халқы "Peregrino" (кейін Джон Wanderer деген ат алады; мұнда Deathless деп аталады) өзінің Лакота тайпасынан кетеді. 1855 ж. Корин Макандал (Флора ретінде) Огайодағы достық квакерлердің көмегімен құлдықтан қашып құтылады. 1872 ж. Ханно (Джек Таррант ретінде) Джон Вандерерді қуалайды, Ханно оның да өлмейтін екеніне сенімді. Оларды қуалайтын кезінде Руфус қоныс аударушылардың отбасын америкалықтардың шабуылынан құтқаруға тырысқанда қаза табады. 1908 ж. Патульций Түркияда төменгі деңгейдегі бюрократ болып жұмыс істейді. 1925 ж. Джон Вандерер Ту Шан мен Асагаоның жерін тауып, оларды анықтайды. Ол олармен Тибетте кездесіп, аудармашы арқылы сөйлеседі. Ол кезде ол өзінің шынайы болмысын (өлімсіз адам ретінде) және олардың болмысына деген сенімін ғана білдіре алады. Ол елу жылдан кейін қайта оралуға уәде береді. 1931 ж. Алият (Клара Розарио ретінде) және Корин (Лорасе Макандал ретінде) Нью-Йорк қаласында кездеседі. 1938 ж. Ханно (Дэвид МакКреди ретінде) Патульцийді (Октай Сайгун ретінде) кездестіреді, оны Джон Вандерер жазған «Біздің аталарымыз бізге бауырлар мен серіктестер сияқты болғандар үшін ұзақ өмір сүргендер» деген жарнама арқылы табады. Патульций Ханноға өзі өлмейтінін мойындайды және байланыста болуға келіседі, бірақ өмірін ұнататынын және Ханномен бірігуге ниеті жоқ екенін нақты айтады. 1942 ж. Свобода Сталинград маңындағы екінші дүниежүзілік соғыстың шайқастарында қатысады. 1975 ж. Джон Вандерер уәдесін орындайды және Ту Шан мен Асагаоға оралады. Ту Шан мен Асагао өз балаларының екеуі де өлмейтін ата-аналарына қарамастан, өлді екенін айтады. Вандерер оларды Америкадағы Ханномен бірге қосылуға көндіреді. Ханно басқа өлмейтіндерді өзіне қосылуға шақырып жарнама жариялап отырады. Ол сондай-ақ, барлығына өлмейтіндік берудің жолын табу үшін зерттеу тобын құрған. Болашақта барлығы өлмейтін болады және өлмейтіндер бұрыннан-ақ өзінің бар екенін жариялаған. Мемлекеттік қызмет болмайды, сондықтан Патульций енді жұмыс істей алмайды. Ту Шан өзінің өнеріне сұраныс болмайтындықтан, қарапайым өмірге оралуға тырысып, сәтсіз аяқтайды. Олар, көбінесе Ханно, үкіметті оларға ғарышты зерттеу үшін кеме жасауға көндіреді. (кейін) Олар жарық жылдамдығына жуық кемемен басқа да зиялы өмірді іздеуге шығады. Сапар барысында Ханно экипаждың тілегіне қарсы кеме бағытын өзгертеді. Осы үшін олар оны ұзақ уақыт бойын жек көреді.

Өлмейтін физиология

Олардың атынан көрініп тұрғандай, белгілі бір жасқа келгенде өлмес адамдар сыртқы түрде қартаюын тоқтатады, әдетте жиырма бес жас шамасында, бірақ шығыс азиялықтарда бұл жас сәл кешігуі мүмкін. Өлмес адамдардың тістері зақымданса, қайтадан өседі. Олар ешқашан тұрақты жаралар алмайды және індет кезінде де жұқпалы ауруларға шалдықпайды. Өлмес адамдар өмір бойына көбейту қабілетін сақтайды және сынған сүйектерді немесе басқа да ауыр жарақаттарды жылдам жазып алады. Егер өлмес еркектерге сүндет жасалса, олардың қабығы қайтадан өседі. Әйелдердегі "қайта орналасу" мүмкіндігі туралы пікірлер жауапсыз қалды, бірақ романның диалогы барысында әйелдердің қыздық пердесінің де қалпына келуі мүмкін деген мәселе көтерілді. Өлмес адамдар өле алады және романда олардың өлімі көрсетіледі, себебі олар жүрекке пышақ қадау немесе бас кесу сияқты жарақаттардан қалпына келе алмайды. Сонымен қатар, темекі түтініне ұзақ уақыт бойы тозу өкпе қатерлі ісігіне шалдығу мүмкіндігін тудыруы мүмкін деген әңгімелер бар, бірақ осы мүмкіндікті алғаш көтерген зерттеуші бұл мәселе бойынша деректердің жоқтығын мойындайды.