«Миллион жылдық қайық» – Пол Андерсонның ғылыми фантастикалық романы. Ескі және болашақ арасында өмір сүретін он бір бейбас өлімнен қашып, жасырын өмір сүреді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Поул Андерсонның 1989 жылғы романы. "Миллион жылдық қайық" – американдық жазушы Поул Андерсонның 1989 жылы жарық көрген, сол жылы "Небула" сыйлығының "Жылдың үздік романы" номинациясына ұсынылған ғылыми-фантастикалық романы. 1990 жылы бұл роман "Хьюго" сыйлығының "Жылдың үздік романы" және "Прометей" сыйлығының иегері болуға үміткер болды.
1989 novel by Poul Anderson
The Boat of a Million Years is a science fiction novel by American writer Poul Anderson, first published in 1989 and nominated for the Nebula Award for Best Novel that same year. It was also nominated for the Hugo Award for Best Novel and the Prometheus Award in 1990.
Сюжет
Роман ежелгі заманнан алыс болашаққа дейінгі он бір өлмес адамның тағдырын баяндайды. Романның басым бөлігі өлмес адамдардың өмір бойы өздеріне ұқсас жандарды іздеуге, өлімнен сақтануға және өздерінің қабілеттерін жасыруға жасаған тырыстарына арналған. Бірте-бірте, өлмес адамдар әлемнің түкпір-түкпірінде кездесіп, бір отбасы секілді біріге бастайды. Олар өлместік сырын адамзатпен бөліскеннен кейін, келесі жылдар адам мәдениетінің өзгеруіне алып келеді, онда олар енді өздерін жат сезінеді немесе оған бейімдесе алмайды. Осының салдарынан, олар галактикадағы жаңа өркениеттерді зерттеу үшін ғарыш кемесін құрастырып, онымен саяхатқа шығады.
The novel follows a group of eleven immortals from the ancient past to the distant future. Most of the novel follows the various immortals throughout their lives as they try to find others like themselves, avoid being killed, and remain quiet about their gift. Gradually, the immortals begin to meet across the world and form a family of sorts. After they share their secret of immortality with the rest of humanity, the ensuing years result in a human culture they no longer relate to or in which they fit. Consequently, they create and crew a starship to explore new civilizations within the galaxy.
Уақыт шкаласы
Неолит, б.з.б. 3500–2800 ж.ж. — Норнагесттің дүниеге келуі (бұл, мүмкін, Норна Гестс þáttr-ге сілтеме). 1000 б.з.б. — Ханоның дүниеге келуі, финикиялық теңізші (ол тарихи Хано Навигатор болуы мүмкін, немесе болмауы мүмкін). 310 б.з.б. Ханно Пифей есімді философтың галлдардың қауіп-қатерінен құтылу үшін алыс солтүстікке теңіз жолын табуға жетекшілік ететін теңізші іздеп жүргенін естиді. Ханно онымен кездесіп, Массалиядан (көне Марсельден) солтүстік теңіздерге, кейін Норвегия деп аталатын елге дейін экспедицияны басқаруға келіседі. 79 ж.б.т. Тю Шан Үш үлкен тау ауданында дүниеге келеді. 27 ж.б.т. Патульций Римдегі атты әскер тобының отбасында дүниеге келеді. Ол Рим империясының бюрократиясында жұмыс істейді; зейнеткерлікке шығуға уақыт келгенде, ол алысқа кетеді және жаңа тұлғамен мансабын жаңадан бастайды, қажет болған жағдайда осы процесті қайталайды. 1 ж. Ханно Британияда саудагер болып өмір сүреді. 19 ж. Тю Шан Қытайдағы ауылдан ауылға саяхаттап, даосизм философиясын уағыздайды. Қытай императорының өкілдері оған император сарайында қызмет етуін ұсынады. Ол бас тартады және батысқа қарай сапар шегеді, ақырында Тибетке жетеді. 279 ж. Хано мен Руфтың Руфтың туған уақытын бағалауы. 330 ж. Патульций Константин I-мен бірге Византияға көшеді. 359 ж. Ханно (өзін Флавий Луго деп атайды) Бурдигалаға (Бордо) көшіп келіп, табысты саудагер болады. Рим империясының құлдырауы кезінде ол Руфты құтқарып, онымен достық қарым-қатынас орнатады. Руфус пен Ханно Бордодан қашып, Еуропаны аралап, өздеріне ұқсас адамдарды іздей бастайды. 641 ж. Пальмирадан келген саудагердің жесірі Алият, жасы кіші екендігі үшін сиқыршылықпен айыптаған күйеуінен қашуға мәжбүр болады. Оның тіршілік етудің жалғыз жолы – жезөкше болу, ол ғасырлар бойы және құрлықтарда жалғасатын кәсіп. 698 ж. Норнагест тағы бір өлмейтін, Старкадты, викинг басшысын іздейді. Ол Старкадты өзіне қосылуға тырысады, бірақ Старкадты көбірек олжа мен даңқ қызықтырады. Старкад кейін шайқаста қаза табады. 998 ж. Шомылдыру рәсімінен өткеннен кейін Норнагест жүрегін тоқтату арқылы өлуді таңдайды. 1065 ж. Свобода, Алият сияқты, оның жастығына күмән келтірген халқынан қашуға мәжбүр болады. Ханно (қазіргі Cadoc ap Rhys) Киевте Свободамен қысқа уақытқа қатынас жасайды, екеуі де екіншісі өлмейтінін түсінбейді. 1068 ж. Патульций Анатолияда Ұлы Селжук империясы жаулап алған кезде болады. 1072 ж. Ханно (әлі де Кадок ретінде) Константинопольде жоғары дәрежелі куртизан ретінде өмір сүріп жатқан Алиятты (қазіргі Афинаис деп аталады) іздейді. Ол оған сатқындық жасайды, өйткені ол өміріне араласуын қаламайды. Ол қатаң түрде бас тартады және қазадан мүжілмей қашады. 1170 ж. Жапонияда Асагао (кейін Окура деп аталды) дүниеге келеді. 1237 ж. Киев Русына монғолдар шабуыл жасаған кезде Свобода (Варвара ретінде) монах ретінде өмір сүреді. Монғолдар Переяславльді басып алып, қала сыртындағы монастырь мен әйелдер монастырын өртеп жібереді. Свобода есінен айырылып, зорлық-зомбылыққа ұшырайды, бірақ аман қалады. 1453 ж. Османлы түріктері Константинопольді басып алғаннан кейін Патульций қайтадан мемлекеттік қызметке оралады. 1540 ж. Ханно өзінің өлмейтіндігін дәлелдеу үшін жүз жыл бойы ашпау туралы нұсқаумен бірге шіркеуде өзін сипаттауды қамтитын қорапты қалдырады. 1570 ж. Ту Шан мен Асагао Тибетте кездеседі, үйленеді және туылғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болатын балалары болады. Екі жылдан кейін олар Тибет ауылынан шығып, әлемге сапар шегеді. 1640 ж. Ханно (Ирландияның Жак Лейси ретінде) Ришельемен кездесіп, мәңгіліктердің өзінің бар екенін ашу мүмкіндігін талқылайды, бұл үлкен кардинал жоққа шығарған мүмкіндік. 1710 ж. Американың түпкілікті халқы "Peregrino" (кейін Джон Wanderer деген ат алады; мұнда Deathless деп аталады) өзінің Лакота тайпасынан кетеді. 1855 ж. Корин Макандал (Флора ретінде) Огайодағы достық квакерлердің көмегімен құлдықтан қашып құтылады. 1872 ж. Ханно (Джек Таррант ретінде) Джон Вандерерді қуалайды, Ханно оның да өлмейтін екеніне сенімді. Оларды қуалайтын кезінде Руфус қоныс аударушылардың отбасын америкалықтардың шабуылынан құтқаруға тырысқанда қаза табады. 1908 ж. Патульций Түркияда төменгі деңгейдегі бюрократ болып жұмыс істейді. 1925 ж. Джон Вандерер Ту Шан мен Асагаоның жерін тауып, оларды анықтайды. Ол олармен Тибетте кездесіп, аудармашы арқылы сөйлеседі. Ол кезде ол өзінің шынайы болмысын (өлімсіз адам ретінде) және олардың болмысына деген сенімін ғана білдіре алады. Ол елу жылдан кейін қайта оралуға уәде береді. 1931 ж. Алият (Клара Розарио ретінде) және Корин (Лорасе Макандал ретінде) Нью-Йорк қаласында кездеседі. 1938 ж. Ханно (Дэвид МакКреди ретінде) Патульцийді (Октай Сайгун ретінде) кездестіреді, оны Джон Вандерер жазған «Біздің аталарымыз бізге бауырлар мен серіктестер сияқты болғандар үшін ұзақ өмір сүргендер» деген жарнама арқылы табады. Патульций Ханноға өзі өлмейтінін мойындайды және байланыста болуға келіседі, бірақ өмірін ұнататынын және Ханномен бірігуге ниеті жоқ екенін нақты айтады. 1942 ж. Свобода Сталинград маңындағы екінші дүниежүзілік соғыстың шайқастарында қатысады. 1975 ж. Джон Вандерер уәдесін орындайды және Ту Шан мен Асагаоға оралады. Ту Шан мен Асагао өз балаларының екеуі де өлмейтін ата-аналарына қарамастан, өлді екенін айтады. Вандерер оларды Америкадағы Ханномен бірге қосылуға көндіреді. Ханно басқа өлмейтіндерді өзіне қосылуға шақырып жарнама жариялап отырады. Ол сондай-ақ, барлығына өлмейтіндік берудің жолын табу үшін зерттеу тобын құрған. Болашақта барлығы өлмейтін болады және өлмейтіндер бұрыннан-ақ өзінің бар екенін жариялаған. Мемлекеттік қызмет болмайды, сондықтан Патульций енді жұмыс істей алмайды. Ту Шан өзінің өнеріне сұраныс болмайтындықтан, қарапайым өмірге оралуға тырысып, сәтсіз аяқтайды. Олар, көбінесе Ханно, үкіметті оларға ғарышты зерттеу үшін кеме жасауға көндіреді. (кейін) Олар жарық жылдамдығына жуық кемемен басқа да зиялы өмірді іздеуге шығады. Сапар барысында Ханно экипаждың тілегіне қарсы кеме бағытын өзгертеді. Осы үшін олар оны ұзақ уақыт бойын жек көреді.
Neolithic, likely 3500–2800 BC — Birth of Nornagest (who is likely a reference to Norna Gests þáttr). 1000 BC — Birth of Hanno, a Phoenician sailor (who might or might not be the historical Hanno the Navigator). 310 BC — Hanno hears that a philosopher named Pytheas is looking for a sailor to lead an expedition to locate a possible sea route to the far North to avoid the dangers from the Gauls. Hanno meets him and agrees to head the expedition from Massalia (ancient Marseilles) to the north seas, reaching as far the country which would later be called Norway. 79 BC — Tu Shan is born in the Three Great Rocks district. 27 BC — Patulcius is born to a family of equestrian class in Rome. He takes a job in the Roman Empire's bureaucracy; when it is time for him to retire, he moves far away and simply starts his career anew with a new identity, repeating the process as needed. 1 AD — Hanno lives as a trader in Britannia. 19 AD — Tu Shan wanders from village to village in China preaching Taoist philosophy. He is approached by the Emperor of China's men who want him to serve in the emperor's court. He refuses and begins to travel westward, eventually arriving in Tibet. 279 AD — Hanno and Rufus' estimation of the time of Rufus' birth. 330 AD — Patulcius moves to Byzantium with Constantine I. 359 AD — Hanno (calling himself Flavius Lugo) has moved to Burdigala (Bordeaux) and become a successful merchant. During the decline of the Roman Empire he rescues and befriends Rufus. Rufus and Hanno flee Bordeaux and start to travel around Europe looking for others like themselves. 641 AD — Aliyat, a trader's widow from Palmyra, is forced to flee from her new husband who accuses her of witchcraft because she doesn't age. The only route for survival open to her seems to become a prostitute, a profession she is to continue across centuries and continents. 698 AD — Nornagest tracks down another immortal, Starkadh, a Viking warlord. He attempts to get Starkadh to join him, but Starkadh is more interested in plunder and glory. Starkadh later dies in battle. 998 AD — After getting baptized, Nornagest chooses to die by consciously stopping his heart. 1065 AD — Svoboda, like Aliyat before her, has to flee her people who question her youth. Hanno (now known as Cadoc ap Rhys) has a brief sexual encounter with Svoboda in Kiev, neither realizing the other is an immortal. 1068 AD — Patulcius is in Anatolia when it is conquered by the Great Seljuq Empire. 1072 AD — Hanno (still as Cadoc), tracks down Aliyat (now known as Athenais), who is living as a high class courtesan in Constantinople. She betrays him as she wants no interference with her life. He is roughly rebuffed and narrowly escapes being killed. 1170 AD — Asagao (later named Okura) is born in Japan. 1237 AD During the Mongol invasion of Kievan Rus' Svoboda (as Varvara), is living as a nun. Tartars invade Pereyaslavl and burn the monastery and nunnery outside the town. Svoboda is knocked out and raped but survived. 1453 AD — When the Ottoman Turks capture Constantinople, Patulcius returns to join the civil service again. 1540 AD — Hanno leaves a box containing a physical description of himself in a church, with instructions not to open it for a hundred years, to prove his immortality. 1570 AD — Tu Shan and Asagao meet in Tibet, marry and have a child who dies shortly after being born. Two years later they leave the Tibetan village and journey out into the world. 1640 AD — Hanno (as Jacques Lacy of Ireland), meets with Richelieu to discuss the possibility of immortals revealing their existence, a possibility the great Cardinal rejects. 1710 AD — The Native American named "Peregrino" (who would later take the name John Wanderer; here called Deathless) leaves his Lakota tribe. 1855 AD — Corinne Macandal (as Flora) escapes from slavery with the help of some friendly Quakers in Ohio. 1872 AD — Hanno (as Jack Tarrant) pursues John Wanderer, whom Hanno correctly believes to be also an immortal. In the pursuit Rufus is killed trying to save a settler's family from a Native American attack. 1908 AD — Patulcius works as a low level bureaucrat in Turkey. 1925 AD — John Wanderer locates and identifies Tu Shan and Asagao. He meets with them in Tibet and speaks to them through an interpreter. At the time he is only able to hint at his true identity (as an immortal) and his belief about their identities. He proposes to return in fifty years. 1931 AD — Aliyat (as Clara Rosario) and Corinne (as Laurace Macandal) meet in New York City. 1938 AD — Hanno (as David McCready) meets Patulcius (as Oktay Saygun), having located him by placing an advertisement written by John Wanderer which reads, "Those who have lived so long that our forefathers are like brothers and comrades to them." Patulcius admits to Hanno that he is an immortal and agrees to keep in touch but makes it clear that he likes his life and doesn't want to join up with Hanno. 1942 AD — Svoboda takes part in World War II skirmishes around Stalingrad. 1975 AD — John Wanderer makes good on his promise and returns to Tu Shan and Asagao. Tu Shan and Asagao reveal that their children are all mortal despite the fact that they have two immortal parents. Wanderer convinces them to join him and Hanno in America. Hanno has been placing ads asking other immortals to join him. He has also founded a research team to find out how to grant immortality to everyone. In the future, everyone is immortal, and the Immortals have long ago revealed themselves. There is no civil service, so Patulcius is no longer employable. Tu Shan has tried to return to a primitive life and failed, as there is no longer a market for his handicrafts. They, mostly Hanno, convince the government to build them a ship with which to explore the universe. (some time later) They are on a near light speed ship to find other intelligent life. During the voyage, Hanno goes against the wishes of the crew and turns the ship in another direction. He spends an unspecified amount of time being ostracized by them for this.
Өлмейтін физиология
Олардың атынан көрініп тұрғандай, белгілі бір жасқа келгенде өлмес адамдар сыртқы түрде қартаюын тоқтатады, әдетте жиырма бес жас шамасында, бірақ шығыс азиялықтарда бұл жас сәл кешігуі мүмкін. Өлмес адамдардың тістері зақымданса, қайтадан өседі. Олар ешқашан тұрақты жаралар алмайды және індет кезінде де жұқпалы ауруларға шалдықпайды. Өлмес адамдар өмір бойына көбейту қабілетін сақтайды және сынған сүйектерді немесе басқа да ауыр жарақаттарды жылдам жазып алады. Егер өлмес еркектерге сүндет жасалса, олардың қабығы қайтадан өседі. Әйелдердегі "қайта орналасу" мүмкіндігі туралы пікірлер жауапсыз қалды, бірақ романның диалогы барысында әйелдердің қыздық пердесінің де қалпына келуі мүмкін деген мәселе көтерілді. Өлмес адамдар өле алады және романда олардың өлімі көрсетіледі, себебі олар жүрекке пышақ қадау немесе бас кесу сияқты жарақаттардан қалпына келе алмайды. Сонымен қатар, темекі түтініне ұзақ уақыт бойы тозу өкпе қатерлі ісігіне шалдығу мүмкіндігін тудыруы мүмкін деген әңгімелер бар, бірақ осы мүмкіндікті алғаш көтерген зерттеуші бұл мәселе бойынша деректердің жоқтығын мойындайды.
As their name implies, at a certain point Immortals stop outwardly aging, generally at about twenty five years, though apparently among East Asians possibly a little later. When the Immortals' teeth are damaged, they regrow. Immortals receive no permanent scars and also never contract contagious illnesses, even during times of plague. They remain fertile for as long as they live and can rapidly heal broken bones or other serious wounds. If the Immortal men are circumcised, their foreskins will regenerate. Speculation on "recurrent intactness" among women is left unanswered, with the possibility of the female hymen likewise restoring itself having been brought up at one point during dialogue in the novel. Immortals can and in the course of the novel do die, as they are not capable of recovering from injuries such as a stab to the heart or decapitation. There is also discussion about whether long term exposure to tobacco smoke might present the possibility of lung cancer developing, though the researcher who opens the possibility admits he has no data on the matter.