Кіріспе
Балаларда тіл дамуының кешігуі, сонымен қатар алалия деп аталады, сөйлеуді жасау механизмдерінің дамуында немесе қолданылуындағы кешігуді білдіреді. Сөйлеу – тілден ерекше – дыбыстарды шығарудың өзіндік процесі болып табылады, ол өкпе, дауыс жолдары, ауыз, тіл, тіс сияқты органдар мен құрылымдарды қолданады. Тілдік кешігу – тіл білімінің дамуы мен қолданылуындағы кешігуді көрсетеді. Тіл мен сөйлеу екі тәуелсіз саты болғандықтан, олар жеке-жеке де кешігуі мүмкін. Мысалы, баланың сөйлеуі кешігуі мүмкін (яғни, түсінікті сөйлеу дыбыстарын шығара алмайды), бірақ тілінде ешқандай кешігу болмауы мүмкін. Мұндай жағдайда бала жасына сай тілді қолдануға тырысады, бірақ оның сөйлеуі түсінуге қиын немесе тіпті мүмкін емес болады. Керісінше, тілдік дамуында кемшілік бар бала әдетте сөйлеу дыбыстарын шығаруға мүмкіндік алмайды, сондықтан сөйлеуі де кешігуі мүмкін.
Speech delay, also known as alalia, refers to a delay in the development or use of the mechanisms that produce speech. Speech – as distinct from language – is the actual process of making sounds, using such organs and structures as the lungs, vocal cords, mouth, tongue, teeth, etc. Language delay refers to a delay in the development or use of the knowledge of language. Because language and speech are two independent stages, they may be individually delayed. For example, a child may be delayed in speech (i. e., unable to produce intelligible speech sounds), but not delayed in language. In this case, the child would be attempting to produce an age appropriate amount of language, but that language would be difficult or impossible to understand. Conversely, since a child with a language delay typically has not yet had the opportunity to produce speech sounds, they are likely to have a delay in speech as well.
Емдеу әдістері
Сөйлеудің қалыпты дамуынан қалыстығының алғашқы диагнозы қойылғаннан кейін, сөйлеудің қалыпты дамуынан қалыстығының себебі есіту қабілетінің нашарлауы немесе саңыраулық еместігіне көз жеткізу үшін есіту қабілетін тексеру жүргізіледі. Егер бала есіту қабілетінің тексеруінен сәтті өтсе, қолданылатын терапиялар анықталады. Сөйлеу қабілетінің қалыпты дамуынан қалысқан балаларға арналған көптеген емдеу әдістері бар, және әр бала үшін емдеу мен қажетті терапиялар қалыстықтың дәрежесіне, ауырлығына және себебіне байланысты өзгереді. Сөйлеу терапиясы – араласудың ең көп таралған түрі, бірақ көптеген балаларға жұмыс терапиясы мен физикалық терапиядан қосымша көмек қажет болуы мүмкін. Физикалық және жұмыс терапиясын физикалық кемістіктерге байланысты сөйлеудің қалыпты дамуынан қалысқан балаларға, сондай-ақ аутизм немесе тілді өңдеудің қалыпты дамуынан қалыстығы сияқты дамудың қалыпты дамуынан қалыстығы бар балаларға қолдануға болады. Музыка терапиясы сөйлеу дамуының негіздері бойынша, соның ішінде фонемалық жад, сөйлемді түсіну, сөйлемді жадқа сақтау және морфологиялық ережелерді жасау бойынша тиімді нәтижелер береді. Есіту қабілеті нашарлаған балаларды сөйлеу терапиясына қатысумен қатар, олардың сөздік қорын дамыту және жақсарту үшін қарапайым қол тіліне үйретуге болады. Сөйлеудің қалыпты дамуынан қалысқан баланың ата-анасы – сөйлеудің қалыпты дамуынан қалыстығын жеңуге көмектесетін ең бірінші және ең маңызды құрал.