Кіріспе

Римдік аңыз тұлға, Рим генералы Гней Марций Кориоланның анасы Ветурия – Рим матроны, Рим генералы Гней Марций Кориоланның анасы. Плутархтың айтуынша, оның аты Волумния болған. Ветурия патриций отбасынан шыққан және ұлының Рим саясатына қатысуын қолдаған. Рим тарихшыларының мәліметінше, Кориолан б.з.б. V ғасырдың басында Римнен қуылды, себебі ол аштықтан қиналып жүрген плебейлерге мемлекеттік астық тарату үшін плеб трибуны лауазымын жоюды талап еткен. Ол Римге жау болған вольсктермен бітім жасап, кек алу жоспарын жасады. Кориолан мен вольсктер Римге шабуыл жасап, қаланы қоршауға алды. Римдіктер Кориоланға елшілер жіберді, бірақ нәтиже болмады. Содан кейін Ветурия, Кориоланның әйелі Волумния, сондай-ақ басқа да отбасы мүшелері мен Римнің матроналары Кориоланнан қоршауды тоқтатуды өтінді. Өтініштердің нақты мәтіні әртүрлі. Плутархтың айтуынша, Ветурия ұлының лагеріне келгенде, Кориолан оны құшақтап, өзінің ісіне қосылуын сұрады. Ветурия барлық римдік азаматтар атынан бас тартты және ұлын Римге қарсы жорықтан бас тартуға көндірді, оның аяқтарына жығылып, егер ол кері қайтпаса, өзіне зиян келтіретінін айтты. Кориолан мойын бұрып, Римнен кетіп қалды, жақын арада ашулы және ренжіген вольсктер оны өлтірді. Ливийдің сөзіне қарағанда, Ветурия ұлын құшақтаудан бас тартты, бірақ соңында оны тоқтатуға көндірді және былай деді:

"Мен құшақтауыңды қабылдағанға дейін маған дұшпанға келдім бе, әлде ұлыма? Менің лагеріңде тұтқын ма, әлде ана ма? Өмірдің ұзақтығы мен қарттық азабы мені осы күйге жеткізді ме – сені елден қуылған, содан кейін жау болған күйде көруге? Сен туған және өсірген жеріңді қиратуға бола ма? Егер сен ашумен және кекпен келгеніңмен, елге кіргенде ашуың басылмады ма? Рим көрініске келгенде, осы қабырғалардың ішінде менің үйім, құдайларым, анам, әйелім және балаларым бар екені ойыңа келмеді ме? Егер мен ана болмасам, Рим қоршауға алынбас еді: егер мен ұлым болмасам, еркін елде еркін өліп кеткен болар едім. Бірақ енді мен сен үшін ұяттырақ болмайтын нәрсеге төзуге дайынмын, мен қанша бақытсыз болсам да, одан ұзақ уақытқа дейін азаптамаймын. Егер сен осы жолда жалғастырсаң, оларды ерте өлім немесе ұзақ жылдарға созылған құлдық күтіп тұр." Ливий сонымен қатар дереккөздер Кориоланның тағдыры және оқиғадан кейін тірі қалған-қалмағаны туралы әртүрлі пікірде екенін айтады. Римдіктер Ветурияның батылдығы, патриотизмі және қиын жағдайдағы күші үшін құрмет көрсетті; ол өзінен бұрынғылардың барлығының сәтсіздікке ұшыраған жерінде табысқа жетті. Ол римдік әйелдердің ізгілігінің үлгісі болды. Оның және басқа әйелдердің құрметіне құдайлық Фортунаға арналған ғибадатхана салынды. Ол ешқандай арнайы сыйлықтар немесе құрметтерді сұрамады, тек әйелдердің бақытының ескерткіші ретінде ғибадатхана салынсын деді. Плутарх былай деп жазды: "Сенат олардың қоғамдық рухын жоғары бағалап, ғибадатхананы және халыққа арналған мүсінді салдырды; олар сондай-ақ екінші Фортуна мүсіні үшін өздерінен ақша жинады, римдіктер айтуынша, ол орнатылып жатқанда былай деді: “Құдайлардың батасы сіздерге болсын, әйелдер, бұл сіздердің сыйыңыз.”"

Шекспирдің "Кориолан" пьесасында Кориоланның анасының кейіпі римдік оқирысқа ұқсас қызмет атқарады, бірақ оның аты Волумния деп өзгертілген.

Негізгі дереккөздер

Ливий, Ab urbe condita libri II.39.1 40.12 Валериус Максимус, Factorum et dictorum memorabilum v.2.1a Екіншілік дереккөздер Бим, Якоб Н. (1918), Герман Кирхнердің "Кориолан" еңбегі. PMLA 33:269–301. Сметхерст, С. Е. (1950 жылғы маусым), "Ливийдің "Тарихындағы" әйелдер". Грекия мен Рим 19:80–87. Плутарх, "Кориолан" (Джон Драйден аударған, Артур Хью Клау қайта қараған). Плутарх (2000), "Асыл гректер мен римдіктердің өмірі". Канада: Канаданың Random House баспасы. Легасс, Пол, "Колумбия энциклопедиясы", 6-шы басылым. Нью-Йорк: Колумбия университетінің баспасы, 2000. 407-бет.