Кіріспе

Британдық Корольдік Теңіз күштерінің адмиралы (1622–1692)

Сэр Роберт Холмс (шамамен 1622 – 18 қараша 1692) – Реставрация Теңіз күштерінің ағылшын адмиралы. Ол екінші және үшінші ағылшын-голландия соғыстарына қатысты, кейбір деректер бойынша оның қатысуымен осы соғыстар басталған. Ол Уайт аралының губернаторы болып тағайындалды және Ермут шіркеуіне жерленген. Холмс ең алдымен 1664 жылы Гвинеяға жасаған саяқатындағы Корольдік Африка компаниясы үшін жасаған еңбегімен және 1666 жылғы «Холмс оты» деп аталатын оқиғасымен есте қалады. Ол британдық кәсіби теңіз офицерінің қалыптасуының және даулы Реставрация дәуірі офицерінің архетипі ретінде қарастырылады.

Әскери бастамалары

1622 жылы немесе шамамен сол уақыттарда Генри Холмс эсквайрдың ұлы болып дүниеге келді. Ол Ирландияның Корк графтығындағы Малоу қаласында туған. Оның ерте өмірі туралы ештеңе белгілі емес, бірақ жазба тіліндегі мінсіз шеберлігі мен әдемі жазуы жақсы білім алғанын көрсетеді. Ол, әдетте, 1612 жылы Малоудың провосты болып тағайындалған Роберт Холмстың немересі болуы мүмкін. Ол алғаш рет 1643 жылы Азамат соғысының кавалерлік жағында, Принц Морис атқыштар полкінде капитан Ричард Аткинс жасағында корнет ретінде көзге түседі. Осы кезден бастап Морис ағасы, Принц Рупертпен өмір бойына созылған достық қарым-қатынас орнады, ол монархистер жеңілгеннен кейін континенттегі шайқас алаңдарына бірге аттанды.

Теңіз карьерасының басталуы

1648 жылы флоттың бір бөлігі жер аударылған патша жағына өткенде, Холмс (қазіргі әскер капитаны), Морис пен Рупертпен бірге теңіз күштерімен алғашқы байланысын жасады. Ол 1649-1652 жылдары Кинсейлге, Жерорта теңізіне, Батыс Африкаға (Гамбия мен Кабо-Верде арасында жергілікті тұрғындар оны тұтқындады) және Батыс Үндістанға жасалған Роялист флотының тарихи круизіне қатысты. Дауылдар, шайқастар мен бүліктер салдарынан адам күшінің қысқаруы соншалықты болды, круиз аяқталғанда Холмс Францияға әкелген төрт жүлделі кеменің командиріне дейін көтерілді. Руперт елден қуылған патша сарайына оралғаннан кейін, флотты тарату Холмсқа жүктелді. Кейін Кромвельдің барлау қызметі Холмстың Испания патшасынан жекеменшік комиссия алғанын хабарлады (Турло мемлекеттік құжаттары VII, 248-бет, 1658 жылдың 18 шілдесі. Жаңа стиль), бірақ басқа ешқандай дәлелдің болмауы оның капер ретінде теңізге шығуының ықтимал еместігін көрсетеді. Ол, басқа роялисттер сияқты, әсіресе ирланд офицерлері сияқты, Империя армиясында қызмет ете бастаған болуы мүмкін. Оның Ярмут қаласындағы ескерткішінде Франция, Фландрия және Германия әскери ерліктерінің орындары ретінде көрсетілген. Жаңару алдында Холмс Карл II мен Эдвард Монтегюдің арасында курьерлік қызмет атқарды, оның тапсырмасымен флоттағы алғашқы командасын алды – Медуэй күзетші кемесі «Брамбл».

Қайта қалпына келтіру қызметкері

Карл II Англияға оралғаннан кейін Холмс өзінің қызметтері үшін Сандаун қамалының капитаны қызметімен, сонымен қатар Уайт аралымен бірге тағы бір күзет кемесіне жаңа тапсырыс алды, бұл жолы Лорд-адмирал лауазымын иеленген Йорк герцогының өзінен. Бірақ оны одан да көп нәрсе күтіп тұрды.

Африкаға алғашқы экспедиция

Руперт Гамбиядан әкелген "Алтын тау" туралы хабарлар, Англияға алып кетуге дайын тұрған Корольдік Африка компаниясын (директоры Йорк герцогы, ал құжаттарын Уильям Ковентри жүргізді) Гвинея жағалауына экспедиция ұйымдастыруға итермеледі, ол кезде бұл аймақ көбінесе голландтардың бақылауында болды. Холмс, осы жағалауды жақсы білгендіктен, осы іске лайықты адам болды және бас кемесі "Генриетта" мен корольдің тағы төрт кемесінен ( "София", "Достық", "Гриффин" және "Кинсейл") тұратын эскадрильяның капитаны болып тағайындалды. Оның бұйрықтары (Ковентри жасаған жоба бойынша) компанияның өкілдеріне барлық мүмкін көмекті көрсету және бекініс салу болды. Жекелей, ол күтілетін "Алтын тау" туралы барлық ақпаратты жинауға міндеттелді. Экспедицияның нәтижелері күмәнді болды. Голландиялық губернаторға Холмс Англия королінің Кабо-Верде мен Жақсы Үміт мүйісі арасындағы сауда және теңіз жолындағы эксклюзивті құқыққа талап етуін мәлімдеді (бірақ король мен сэр Джордж Даунинг Штаттар Генералдарының наразылықтарынан кейін және ағылшын кемелеріне жауап ретінде бұл мәлімдемеден бас тартты). Гамбия жағалауын және өзен сағасын барлаумен қатар, Холмс сол жерде бекініс салды (өзен сағасындағы Ит аралында, кейін Чарльз аралы деп аталды). Өзен бойымен жоғары көтеріліп, Джиллифриге жақын Сент-Андреас аралында Курляндия герцогіне номиналды түрде тиесілі, бірақ шындығында голландтардың бақылауындағы бекіністі басып алды және бұл жерді Джеймс аралы деп атады. Миссия компанияға пайда әкелмесе де, Холмс одан пайда тапқан сияқты көрінеді, себебі кейіннен Сэмюэл Пепис оның сәнді өмір салтына шағымданды (Күнделік, 22 желтоқсан 1661 ж.), сондай-ақ Холмс әкелген үлкен маймылдың адам мен бабионның ұрпағы болуы мүмкін екенін және оны оқытуға болатындығын ойлады (Күнделік, 24 тамыз 1661 ж.). Бұл экспедиция Холмс мансабындағы шешуші кезең болды. Ол африкалықтармен, компания өкілдерімен, голландтармен және өз адамымен, офицерлерімен қарым-қатынас жасауға қабілетті екенін көрсетіп, өзін епті басшы ретінде танытты. Осының нәтижесінде ол "Royal Charles" бас кемесінің капитаны болып тағайындалды, бірақ швед елшісін туға салют беруге мәжбүрлей алмағандықтан оны тез жоғалтты. Бірақ бұл тек уақытша сәтсіздік болды, оған патшалықтан 800 фунт стерлинг және жаңадан құрылған "Reserve" кемесінің командалығы берілді. Өте нашар шеберді тағайындау Пеписпен дауға әкелді, ол кейін біраз уақыттан кейін басылды, бірақ әкімшілік қызметкер мен агрессивті жауынгер арасындағы антагонизм ешқашан толыққанды шешілмеді. "Reserve" кемесінде Холмс Кристиан Гюйгенс жасаған маятникті сағаттарды сынап көрді.

Екінші Африка экспедициясы

1664 жылғы Гвинея экспедициясының мақсаты белгісіз. Холмс голландтық бекіністер мен кемелерді басып алып, өкімдерін бұзғаны үшін айыпталғанымен, Ковентри сол жерде басталатын "ойын" туралы айтады, бұл тек ағылшын-голланд соғысын білдіре алады (Bath MSS. CII, ff. 3 13). Холмсқа берілген өкімдер, тағы да Ковентри жасаған және Джеймс қол қойған, HMS Jersey кемесінде "Корольдік компанияның мүдделерін ілгерілету" және "сендерге қарсы шыққандарды өлтіру, тұтқынға алу, батыру немесе жою" (Bath MSS. XCV, ff.3 5) міндеттерін қосады, әсіресе Флашингтің Алтын Арыстаны – Голландияның Батыс Индия компаниясының кемесі, ол ағылшындарға көп қиындық туғызған. Холмсқа қарсы айыптау себебі оның жетістіктері тіпті ең ақылға сыймайтын үміттерден де асып түскені және дипломатиялық тұрғыдан ол ыңғайлы айып-талапшы болғаны еді (ол мұны сезінген сияқты). Голландияның Горедегі базасының жанында 1663 жылдың 27 желтоқсанында ол Батыс Индияның "Бриль" кемесін басып алды. Португалдарды, африкалықтарды және тіпті Батыс Индия компаниясына наразылық білдірген голланд саудагерлерін қоздырып, ол 2 кемені батырып, тағы 2 кемені тұтқынға алды (1664 жылдың 22 қаңтары), ал ертесіне бекініске ие болды. 28 наурызда, тактикалық түрде шеберлікпен, ол Голден Лионды (сол кезде Валхерен деп аталған) басып алды (кейіннен Корольдік теңіз күштеріне төртінші дәрежелі кеме ретінде қабылданды). 10 сәуірде ол Алтын жағалаудағы Анта қамалын және бірнеше шағын бекіністер мен кемелерді басып алды. Бірақ ең үлкен жетістік – 1 мамырда Батыс Африкадағы голландтардың басты базасы, Эль-Минаның жанындағы Кейп-Кост қамалын басып алу болды. Көпшілік пікірдің қарамастан, Холмс Нью-Амстердамды басып алуға қатыспаған. Тамыз айында Михил де Руйтер Холмс қол жеткізген жетістіктерді жою үшін жасырын түрде жіберілді. Де Руйтер Холмс басып алған барлық жерді қайта басып алды, Кейп-Кост қамалын қоспағанда, бұл 1664 жылдан кейін ағылшындар сол жағалауда қалатынын білдірді. Оның Англияға оралуы Лондонға әсерін түсінуге тырысқандықтан, жай-күйсіз болды. Ол теңіз кемелеріне қолбасшылық еткендіктен, ол алған барлық нәрселер автоматты түрде компанияның меншігіне өтпейді, бірақ Холмс пен оның адамдарының жүлдесі ретінде танылуы үшін Адмиралтейство сотынан өтуі керек еді. Холмс тауардағы олжасы компанияның (нақты емес) үміттерінен әлдеқайда кем болғандықтан, ол екі рет Тауэрге қамалды (1665 жылдың 9 қаңтары және 14 ақпаны), онда оны мемлекеттік хатшылар Генри Беннет және Уильям Моррис сұраққа тартысты. Бұл жағдай 22 ақпанда голландтардың британдық кемелерге қарсы кек алу туралы жариялаған мәлімдемесімен шешілді, бұл Африкадағы оқиғалардың тікелей салдары болды, ал британдықтар оны соғыс жариялау деп түсіндірді.

Екінші голланд соғысы

Бостандыққа шығып, толық кешірім алғаннан кейін бір ай өткен соң Холмс Руперттің ақ (ван) эскадрильясының аға капитаны ретінде 58 зеңбірекке ие үшінші деңгейдегі кеменің командасын қабылдады. Лоустофт шайқасында (3 маусым 1665 ж.) ақтардың контр-адмиралы Роберт Сансум қаза тапқанда, Холмс оның лауазымын талап етті (Руперт қолдады), бірақ Джеймс байрақты өзінің байрақты капитаны Харманға берді. Холмс ашуланып, қызметтен кетті. Одан да жаманы, Холмстің қарсыласы сэр Джеремая Смит флагмандық шенге көтерілді. Бірақ татуласу да алыс емес еді. 1666 жылдың 27 наурызында күшті жаңа үшінші деңгейдегі "Defiance" (64) кемесі Карл II, Джеймс және Руперттің қатысуымен суға түсірілді, Холмс капитан болып тағайындалды және сол күні рыцарь атағын алды. Қызыл эскадрилья құрамында Холмс, голландтықтарды бақылау және француздықтарды тоқтату үшін бөлінгенде, флагмандық шен алды (бұл оны Харманнан – ақтардың артқы адмиралынан – қанағаттандырарлықтай бір қадам жоғары қойды, ғасыр соңында ойға келмейтін тәртіпсіздік). Төрт күндік шайқаста Холмс "тамаша істер жасады" (CSP Dom., 7 маусым 1666), және қызылдардың контр-адмиралы болып бекітілді. Кемесі қатты зардап шегіп, жартылай өртенген және мачтасы сынған "Henry" (72) кемесіне туын көшірді (Харманның кемесі, ол жараланған еді). Бірақ оның қарсыластары сэр Джеремая Смит (көк әмірші) және сэр Эдвард Спрагж (көк әмірші) одан жоғары шен алды. Мұндай кәсіби бәсекелестік реставрация флотының белгісі болды, және Холмс Сент-Джеймс күніндегі шайқасты пайдаланып, сэр Джеремия Смитпен қатал дау-жанжал бастады, оның артқы эскадрильясын Корнелис Тромп талқандады. Офицерлер мен олардың жақтастары арасындағы айыптаулар теңіз әкімшілігіндегі талан-тараж бен соғыстың жүргізілуіне қатысты парламенттік тергеуге әсер етті. 1666 жылдың 9 тамызында Холмс өзінің ең танымал жетістігін жасады, бұл оның бұйрықтарды түсіндіруде дербес шешімдер қабылдауымен сипатталды (Пеппс пен Ковентриге ашу келтіретін). Холмс бес жүз сарбазды Влиленд аралына, төрт жүзін Тершеллинг аралына түсіріп, мүмкіндігінше көп тонап, жоюға бұйрық берілді. Оның орнына Холмс Вли-роудта жатқан сауда кемелеріне отты шабуыл жасап, 150-ге жуық кемені жойды және меннониттердің Батыс Тершеллинг қаласын тонады. Бұл, Холмс жасаған өрт, голланд сауда флотына ағылшыздардың салған ең ауыр соққысы болды, Голландияның соғыс күшін қауіпке тікелей ұшыратты, ағылшыздардың оннан астам жаралысы болмады. Холмс енді үлкен құрметке ие болды. 1667 жылдың басында ол Портсмут пен Уайт аралындағы эскадрильяға қолбасшылық етуге тағайындалды, бұл табысты тағайындама оған эскадрильяның бір сыйлығын жеке капер ретінде алуға мүмкіндік берді. 1667 жылдың сәуір айында ол 2-ші жаяу гвардия полкіне капитан болып тағайындалды, бірақ 1670 жылға дейін қызметтен кетті. 1666 жылдың желтоқсанында Пеппс Холмс тыныштық орнату үшін флотты қоюға қарсылық танытқаны туралы пікір білдірді. Холмс голландтық шабуыл қаупін сезінді, ол 1667 жылдың 10 маусымында Михель де Руйтердің Медуэйге шабуыл жасауымен іске асты, ол Медуэйдегі көптеген кемелерді өрттеді (қоймада сақталған) және "Royal Charles" кемесін басып алды. Сол жылғы науқан аяқталғаннан кейін Парламент теңіз әкімшілігіне қызығушылығы күшейді, бұл Пеппс пен Ковентриге қиындық тудырды. Руперт пен Альбемарл, көптеген теңіз офицерлері сияқты, әсіресе кавалерлер мен джентльмендер, әкімшілердің оларға жасаған қатыгездігіне ұзақ уақыттан бері наразы болды. Олар өз кезегінде офицерлерді мақтаншыл және тәртіпсіз деп тапты. Енді бас қолбасшылар мен олардың жақтастары, сэр Фрешевилл Холлс, Холмс және басқалар, Медуэй апатынан кейін кері соққы беруі мүмкін. Сонымен қатар, Холмс 1666/1667 жылдың қысында сэр Джеремая Смитпен дауды қайта жандандырды (мүмкін тіпті онымен дуэльге шықты), ол тек 1668 жылдың желтоқсанында сэр Уильям Пенннің теңіз кеңесіне орын алған кезде ғана аяқталды (ол Холмс оның орнына келеді деп үміттенген). Бейбітшілік орнағаннан кейін Холмс Уайт аралындағы билігін күшейтіп, Лорд Кольпеперден губернаторлық лауазымын сатып алды. Бұл оны сол жердегі қорғанысқа (Сандаун, Кэрисбрук және Ярмут қамалдары) жауапты етті, сонымен қатар Уайт аралы, Ньюпорт және Гэмпширдің өте табысты вице-адмиралдығына қол жеткізуге мүмкіндік берді, барлық алынған сыйлықтардың үштен екісі оған тиесілі болды. Сонымен қатар, 1669 жылдың қазанында ол Винчестер үшін Парламент депутаты болып сайланды, әдетте Парламентте Тақты қолдады.

Үшінші голланд соғысы

Голландияны тағы бір соғысқа ұйытқысы келген дайындықтардың бірі – Холмсты Портсмуттегі жоғары офицер етіп тағайындау болды, ол күшті эскадрильямен және 90 зеңбіректі "Сент-Майкл" флагманымен басқарды. Холмс дереу ағылшын порттарын шетелдік тулармен пайдаланып, көптеген голланд кемелерін басып алуға шақыру жасады, бірақ үкімет мүмкіндік кеткенше кешіктіріп отырды. 1672 жылдың 23 наурызында ол, соңғы ақырда, үйге қайтып келе жатқан голланд Смирна конвойына шабуыл жасауға рұқсат алды. Екі күн бойы ағылшын эскадрильясы қаруланған сауда кемелерімен және олардың сүйемелдеушілерімен нағыз шайқасқа түсті, алған пайдасына қарағанда үлкен шығынға ұшырады – жарты ондай жүлделік кеме, олардың тек біреуі бай Смирна кемелерінің бірі болған сияқты. Кездейсоқ, сэр Эдвард Спрадждің эскадрильясы, Жерорта теңізінен қайтып келе жатып, шайқасқа тікелей кіріспес бұрын оқиға орнынан өтті. Белгісіз себептермен Спраджг шабуылға қосылмады, сондай-ақ Холмс оны шақырмады, бұл жаңа өзара күдіктерге әкелді. Бірнеше күннен кейін соғыс жарияланды және тулар табысталды. Холмс бірде-бір ту алмады, бұл француз флотынан құралған ақ эскадрильяның орналасу санының шектеулі болуымен байланысты болуы мүмкін. Сәйкесінше, Холмс Солебей шайқасында Йорк герцогының эскадрильясында қарапайым капитан ретінде шайқасты. Де Рюйтердің естелігіндегі ең қатал шайқас Холмстың достары Холлс пен Сэндвичтің өмірін қиды, ал Лорд-Адмиралды екі рет туын Принцтен Холмстың "Сент-Майкл" кемесіне және одан Лондонға көшіруге мәжбүр етті. Сэндвич қайтыс болғаннан кейін жаңа флаг-офицер тағайындалуға тиіс болды, бірақ Холмстың заңды талаптары тағы да ескерілмеді – соңғы рет. 1672 жылғы науқан аяқталғаннан кейін Холмс, жаңа бас қолбасшы, оның адал досы Принц Руперттің үнемі араласуына қарамастан, басқа да команданы алмады. Әрине, корольдің өзі оны қайтадан жұмысқа алуға ниеті болмаған. Холмстың теңіз мансабы өте күрт аяқталды.

"Зейнетақы"дағы өмір

Ол Холмсқа өзінің флотында қызмет етуге рұқсат бермегенмен, король Холмсқа сыйлықтар, Саутгемптон графтығындағы жерлерді, Уайт аралы мен Уэльсті жалға беруді жалғастырды, сондай-ақ Галвей және Мейо графтықтарындағы тартылып алынған жерлерді берді. Ол Лондон, Виндзор маңындағы Энглфилд Грин, Бат қалаларында үйлерге ие болды және, әрине, Ярмутта губернаторға лайық жайлы тұрды. «Зейнеткерлікте» өткізген уақытының көп бөлігін Холмс Уайт аралының қамалдары мен бекіністерін қайта жаңартуға, сондай-ақ парламент сайлауларын басқаруға жұмсады, осы арқылы үкіметтік кандидаттардың сайлануын қамтамасыз етті. Ол 1679–1681 жылдардағы Парламенттің «Шығару туралы» заң жобасын қабылдаған сессияларына қатыспады, ал 1682 жылы Монмут герцогынан келген үнқатысты ұсынғаны үшін II Карлдың қатты наразылығына ұшырады. Холмсқа қарсы сот отырысы дайындалды, сонымен қатар губернаторлық лауазымын Графтон герцогіне беру туралы жарлық жасалды, бірақ Холмс қудалаудан құтылуға немесе өзін ақтауға қол жеткізді, себебі ол өмірінің соңына дейін губернатор болып қалды. Өмір бойы қызмет еткен корольдік бауырларының адал қолдаушысы болған Холмс неліктен Монмутпен байланысқа түскені белгісіз. Бұл мәселенің түбінде Ньютаун мен Ярмут округтерінде Холмс ағасы Джонмен бірге отырған көлеңкелі ирланд қаржыгері Лемуэль Кингдон болуы мүмкін. 1687 жылдың 21 тамызында мемлекеттік хатшы Сандерленд Холмсты Батыс Үндістанның қаскөйлеріне қарсы күресу үшін эскадрильяға қолбасшылық етуге тапсырған комиссияға қол қойды, бірақ ол шын мәнінде қолбасшылыққа ие болды ма, күмәнді. Смирна конвойымен болған шайқаста алған жарасынан кейін оның денсаулығы нашарлай бастады, ал 1687 жылдың қыркүйегінде оның орнына экспедицияны сэр Джон Нарборо басқарды. Холмс енді голландтардың басып кіруіне қарсы қорғаныс дайындаумен айналысты. 1688 жылдың 4 қарашасында басқыншылық флотының бес теңізшісі Уайт аралына азық-түлік сатып алу үшін түсіп, жергілікті тұрғындармен жылы қабылданды. Ағылшын флоты Бичи-Хед маңында тоқтағанда, ал III Уильям күштерін Торбейге түсіргенде, Холмс өзінің бүлікші жасақтарымен күресті. Джеймс 11 желтоқсанда астанасынан қашып кетті (парламент оның тақтан бас тартқаны ретінде қарады), ал бір күннен кейін бас қолбасшы лорд Дартмут, сэр Джордж Легг флоты III Уильямға өткізілді, бірақ Холмс 17 желтоқсанда ғана капитуляциялады. Ол Уайт аралының губернаторы қызметін жалғастырды, бірақ кейде якобиттермен құлықты болумен күдіктелді. Бірақ Джеймс II-ні құлатуға қарсы болған оның наразылығы әскери маманның адалдығынан туындады, ал парламентте III Уильям мен Мэридің билікке келуіне қарсы дауысы жеңілгеннен кейін, ол оларға Стюарттарға қызмет еткендей адал болды. Денсаулығы нашарлап, жылына көбірек уақытын Бат қаласында өткізуге мәжбүр болса да, 1690 және 1692 жылдары француз шабуылдарының қатері оны қызметіне бұрынғыдай жылдам оралуға мәжбүр етті.

Отбасы

Холмс 18 қараша 1692 жылы қайтыс болды, артында бір заңды емес қызы және мұрагері Мэри Холмс (1678 жылы туған) қалды. Оның анасы Грейс Хук болған деп саналады, ол әйгілі ғалым Роберт Хуктің қызының қызы. Әкесінің тілегі бойынша Мэри Генри Холмсқа тұрмысқа шықты, ол оның үлкен ағасы, Килмаллоктан полковник Томас Холмстың ұлы. Оның ұлы Томас кейін 1760 жылы Килмаллоктың лорды Холмс атағын алып, отбасы үшін ақсүйектік дәрежеге жетті. Холмстің кіші інісі, сэр Джон Холмс, беделді және тәжірибелі теңіз капитаны болды, ол көп жылдар бойы әйгілі ағасымен бірге қызмет етіп, Канал флотына (1677–1679) қолбасшылық еткен.