Немецкая колонизация Африки: От Общества колонизации до Германской Восточной Африки

Кіріспе

Неміс отарлау қоғамы (Gesellschaft für Deutsche Kolonisation, GfdK) 1884 жылдың 28 наурызында Берлинде Карл Петерс құрды. Оның мақсаты – теңіз арқылы орналасқан елдердегі неміс колониялық территорияларын иелену үшін капитал жинақтау болды.

Тарих

Питерс Лондоннан жаңа ғана оралған еді, онда ол бай ағасы Карл Энгельмен бірге тұрып, еуропалық отаршылдық принциптерін оқыған. 1884 жылдың күзінде ол достары Карл Людвиг Юльке және граф Иоахим фон Файлмен бірге Занзибар сұлтандығына сапарлады. Петерс бастапқыда Оңтүстік Африканың Машоналэнд (қазіргі Зимбабве) аймағында алтын іздеуді жоспарлаған, бірақ бұл территория британдықтардың иелігінде екенін білді. Петерстің Занзибар экспедициясы канцлер Бисмарктің неміс үкіметіне қиындық туғызды, ол сұлтан Барғаш бин Саид пен Ұлыбритания империясымен жақсы қарым-қатынас орнатуға баса назар берді, ал неміс консулы Герхард Ролфс оған бұл туралы айтты. Британдық өкілі Джон Кирктің күдікпен қарауымен Петерс, Юльке және фон Файл Шығыс Африканың Танганьика құрлығына аттанды. 1884 жылдың қараша және желтоқсан айларындағы саяхаты барысында Петерс "неміс отарлауының өкілі" ретінде Узегуха, Уссагара, Нгуру және Уками аймақтарындағы тайпа басшыларымен бірнеше "қорғау шартын" (Schutzverträge) жасады. Неміс тілінде жазылған шарттарға сәйкес, Gesellschaft für Deutsche Kolonisation-ға аймақтарды пайдаланудың барлық құқығы берілді, оның орнына шамалы бағалы сыйлықтар ұсынылды. 1885 жылдың ақпанында Германияға оралған Петерс аймақтарға ресми қорғау статусы берілуін талап етті. Бисмарк осы уақытта өзінің отарлау стратегиясын жасап, 1884 жылдың 15 қарашасынан бастап "Африка үшін күресті" қозғаған Берлин конференциясын өткізді. Канцлер Петерстің жер иеленуіне қатысты күмәнін білдіргенімен, британдықтар Судандағы Махдистік соғыспен айналысқанда Конгодағы Бельгиялық отаршылдық империясының кеңеюіне келісім берді. Берлин конференциясы аяқталғаннан кейін бір күн өткен соң, 1885 жылдың 27 ақпанында GfdK император Вильгельм I-ден императорлық жарлық алды. 1885 жылдың 2 сәуірінде Петерс Шығыс Үндістан компаниясының үлгісі бойынша Германияның Шығыс Африка компаниясын (Deutsch Ostafrikanische Gesellschaft, DOAG) құрды. Ол императорлық жарлықтың жерді кең көлемде тартып алудың басталуын білдіретінін түсінді, бұл көп ұзамай сұлтан Барғаш бин Саидтың ресми наразылық хатына әкеп соқты. Бисмарк әмір Эдуард фон Норр басқаратын Императорлық теңіз флотының канонерлік кемелері эскадрильясын Занзибар портына жіберуге мәжбүр болды, содан кейін сұлтан мойынсұнып, 1885 жылдың 20 желтоқсанында Германияның Шығыс Африкасының иелігін мойындайтын "достық шартына" қол қойды. Алайда, Петерстің үздіксіз шабуылы одан әрі толқуларға әкеп соқты, нәтижесінде 1888-1889 жылдардағы Абушири көтерілісі болды. DOAG, 1887 жылы Германиялық отарлау қоғамымен біріктірілген Gesellschaft für Deutsche Kolonisation-ның орнын басты.

Peters had just returned from London, where he lived with his well off uncle Carl Engel and studied the principles of European colonialism. In the autumn of 1884 he proceeded, together with his friends Karl Ludwig Jühlke and Count Joachim von Pfeil, to the Sultanate of Zanzibar. Peters had initially planned to prospect for gold in Southern African Mashonaland (in present day Zimbabwe) but discovered that the territory had already been claimed by the British. Peters' Zanzibar expedition was a nuisance to the German government of Chancellor Bismarck, focused on good relations with both Sultan Barghash bin Said and the British Empire, and the German consul Gerhard Rohlfs made that clear to him. Peters, Jühlke and von Pfeil, suspiciously eyed by the British envoy John Kirk, thereupon embarked to the East African Tanganyika mainland. During their journey in November and December 1884, Peters concluded several "treaties of protection" (Schutzverträge) with tribal chiefs in the Useguha, Ussagara, Nguru, and Ukami regions as a "Representative of German Colonization". The provisions, issued in German, conferred all rights to exploit the territories on the Gesellschaft für Deutsche Kolonisation in exchange for some inexpensive gifts. Returning to Germany in February 1885, Peters demanded the implementation of an official protection status for the areas. Bismarck meanwhile had developed his own colonial strategies and from 15 November 1884 hosted the Berlin Conference that fuelled the "Scramble for Africa". Though the chancellor still expressed serious doubts regarding Peters' land acquisitions, he finally gave in with respect to the expansion of the Belgian colonial empire in Congo while the British were occupied with Mahdist War in Sudan. One day after the end of the Berlin Conference, on 27 February 1885, the GfdK obtained an imperial charter issued by Emperor Wilhelm I. On 2 April 1885 Peters formed the German East Africa Company (Deutsch Ostafrikanische Gesellschaft, DOAG), modelled on the East India Company. He was aware that the imperial charter marked the beginning of a large scale seizure of land to create reality, which soon resulted in an official note of protest by Sultan Barghash bin Said. Bismarck found himself constrained to send a squadron of Imperial Navy gunboats under Admiral Eduard von Knorr to the port of Zanzibar, whereafter the sultan relented and on 20 December 1885 signed a "treaty of friendship" recognising the acquisitions of German East Africa. However, Peters' ongoing impetuous advance caused further unrest, culminating in the Abushiri Revolt of 1888/89. The DOAG superseded the Gesellschaft für Deutsche Kolonisation which was merged in 1887 with the into the German Colonial Society (Deutsche Kolonialgesellschaft).