Велакали – дәстүрлі Кeralа соғыс биі, Наир қауымындағы храмдарда орындалады. Пандава мен Кауравалар арасындағы шайқасты бейнелейді. Тарихы, аңыздары бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кераланың дәстүрлі соғыс биі – Велакали, Үндістанның Керала штатындағы Наир қауымының ғибадатхана мерекелерінде орындалатын ежелгі би. Бишілер, әдемі киімдермен қаруланған, семсер мен қалқандарды қолданып, би кезінде Пандавалар мен Кауравалар арасындағы шайқасты көрсетеді.
Traditional martial dance of Kerala
Velakali is a traditional martial dance of Nair community of Kerala, India that is performed during temple festivals. Brightly dressed dancers wielding swords and shields depict a fight sequence between the Pandavas and Kauravas during the course of the dance.
Велакали туралы миф
Велакалидің пайда болуы мен тарихымен байланысты бірнеше аңыз бар. Осындай аңыздардың бірі - Нарадтың Қалинд өзенінің жағасында Кришна мен оның достарының су лилиясының сабақтары мен жапырақтарын қылыштар мен қалқандар ретінде пайдаланып, макеттік шайқас өткізгенін көргенін айтады. Содан кейін Нарада Виллумангаламды Кришна үшін осы макеттік шайқастың жауынгерлік күшін рәсімдік өнерде бейнелеуді сұрады. Виллумангалам өз кезегінде Амбалапужа билеушісінен жас жігіттерге би үйретуді өтінді. Сондықтан билеуші әскер басшылары Матхур Паниккер мен Веллур Куруптан Велакали бишілерінің труппасын дайындауды бұйырды. Бишілер бастапқыда жауынгерлер болғандықтан, би Калариппаяттудың жауынгерлік өнеріне өте ұқсас болды. Велакали осылайша Чемпакассери (қазіргі Амбалаппужа) княздығында пайда болды. Бүгінгі күнге дейін ол Амбалапужа Шри Кришнасвами храмындағы порумның тұрақты бөлігі болып табылады. Амбалапужа Траванкорға қосылғаннан бері Велакали Шри Падманабха Свами храмындағы жылдық Пайнкуни фестивалінің басталуын белгілейді.
There are several legends associated with the origin and history of Velakali. One such legend talks of the sage Narada witnessing Lord Krishna and his friends staging a mock battle on the banks of the Kalindi using the stalks and leaves of the water lily as swords and shields. Narada then requested the sage Villumangalam to capture the martial vigour of the mock fight in a ritualistic performance for Krishna. Villumangalam in turn requested the ruler of Ambalapuzha to teach young men to perform the dance and so the ruler asked his army chieftains Mathoor Panicker and Velloor Kurup to ready a troupe of Velakali performers. Since the dancers were originally warriors, the dance bore a close resemblance to the martial art form of Kalarippayattu. Velakali thus originated in the princely state of Chempakassery (modern Ambalappuzha). To this day it is a regular feature of the pooram at the Ambalapuzha Sri Krishnaswamy temple. Since the annexation of Ambalappuzha into Travancore, Velakali has marked the commencement of the annual Painkuni festival at Sri Padmanabha Swamy Temple, Trivandrum.
Өнер көрсету
Велакали қойылымы кезінде Падманабхасвами ғибадатханасының шығыс кіреберісінде фестиваль барысында Пандаваларды бейнелейтін үлкен мүсіндер орнатылады. Амбалапужада би Матур Паниккардың жетекшілігімен қойылады, ол әулеттік Асан және Амбалапужа патшалық отбасының министрі. Велакали бишілері Кауравтарды бейнелейді, ал би туысқандар арасындағы шайқасты көрсетеді. Бишілер Юдхиштхираның мүсініне жеткенде тоқтап, кері шегінеді. Бұл қойылым дхарманың адхарма үстінен жеңісін және Бхиманың Кауравалар орманда сүргінге кеткен кездегі жеңісін көрсетеді. Жасырақ орындаушылар алдыңғы қатарда тұрады, ал ересектерлер тобының соңында болады, ал ту көтерушілердің тобы ең артқы қатарды құрайды. Орындаушыларға көне заманда соғыста қолданылған өгіздер сияқты жануарлардың көшірмелері де сүйемелдейді.
During a Velakali performance huge effigies representing the Pandavas are put up during the festival at the eastern entrance of the Padmanabhaswamy temple. In Ambalapuzha, the dance is choreographed under the guidance of Mathur Panickar a hereditary Asan and minister of the Ambalapuzha royal family. Velakali dancers represent the Kauravas and the dance represents the battle between the cousins. The dancers stop and beat a retreat once they reach the effigy of Yudhishthira. The performance represents the victory of dharma over adharma and the victory of Bheema over the Kauravas during their exile to the forest. The younger performers line up in the front and the elders make up the rear of the troupe with a group of flag bearers forming the rearmost line. The performers are also sometimes accompanied by replicas of animals like oxen that were used in warfare in the olden days.
Киімдер
Велакали – тек ерлер ойнайтын қойылым. Орындаушылар ортағасырлық Найр әскерлерінің дәстүрлі киімдері мен жарқыраған қызыл бас киімдерін киеді, ал жалаңаш кеуделерін әсем буынды матадан жасалған гүл шоқтарымен жабады. Олар түрлі-түсті қалқандар мен ұзын таяқтарды немесе қылыштарды ұстап, панчавадйам музыканттарының әуенімен билейді, және сонымен қатар қылышпен шеберлікпен сайысқан көрнекі шайқастарды көрсетеді.
Velakali is an all male performance. The performers dress up in traditional clothes and colorful red headgear of the medieval Nair soldiers and wear cloth garlands of beads that cover their bare chests. They wield colorful shields and long canes or bear swords and dance to the beat of panchavadyam performers who accompany the performance and there are skilful displays of swordplay.
Музыка
Велакали панчавадямның сүйемелдеуімен орындалады, онда маддалам, тавил, илаталам, комбу және кужал қолданылады. Музыкада сөздер жоқ, ал бишілер перкуссиялық аспаптардың ырғағымен қозғалады. Басқа көптеген би түрлерінен өзгеше, Велакалиде бхаваға орын жоқ, назар тек талаға шоғырланған. Велакали пидичакали, падакали және вела оттам сияқты ерекше қозғалыстарды қамтиды. Білім беру мен жұмыс мүмкіндіктерінің артуы жастардың Велакалимен айналысуын азайтты, нәтижесінде оның қарқыны бірте-бірте төмендеді. Мохананкунжу Паниккердің күш-жігерінің арқасында соңғы жылдары Велакали қайта жанданды. 2011 жылы бұл би Тривандрум қаласындағы Шри Падманабхасвами ғибадатханасында шамамен 40 жылдық үзілістен кейін қайтадан қойылды.
Velakali is performed to the accompaniment of panchavadyam which uses the maddalam, thavil, ilathalam, kombu and kuzhal. The music involves no lyrics and the artists move to the rhythm of the percussion instruments. Also, unlike most dance forms, bhava has no place in Velakali and the focus is solely on tala. Velakali involves several distinct movements such as the pidichakali, padakali and the vela ottam. Education and employment opportunities had gradually led to fewer youngsters taking up Velakali resulting in its gradual decline. It has enjoyed a resurgence in recent years due to the efforts of Mohanankunju Panicker. The dance was staged again at the Sree Padmanabhaswamy Temple in Trivandrum in 2011 after a gap of almost 40 years.