Кіріспе

Веданта Десика (1268–1369), сондай-ақ Веданта Десикан, Свами Веданта Десика және Тоопул Нигаманта Десикан деп те аталатын, санскрит, Маниправалам (әдеби тамилдің санскриттелген түрі), тамил және пракрит тілдерінде философиялық, діни және поэзиялық туындылар жазған үнді полиматы. Ол үнді философы, Шри Вайшнав гуруы және Рамануджадан кейінгі кезеңдегі Шри Вайшнавизмнің ең көрнекті өкілдерінің бірі. Ол индуист дінінің жақтасы, ақын, ачарьялардың шебері (десикан), логик және математик болды. Ол Кидамби Аппуллардың, сондай-ақ Атрея Рамануджачарьяның шәкірті болды, ол өзі Рамануджадан бастау алған шебер-шәкірттің тізбегінен тараған. Веданта Десика Шри Вайшнавизмнің Вадакалай сектасы тарапынан Тирумаланың Венкатешвара құдайлық қоңырауының аватары (келуі) деп есептеледі. Веданта Десика Вишвамитра/Каушика готрасына жатады. Веданта Десиканың дүниеге келгеніне 750 жыл толуына орай, Үндістан поштасы осы ұлы философтың өмірі мен құнды еңбектерін еске алу үшін пошта маркасын ұсынды. 2019 жылдың мамыр айында бұл марканы Үндістан вице-президенті Венкая Найду ашты.

Ерте өмір

Десика 1268 жылы Анатта Сури мен Тотарамба есімді ізгі ниетті жұбайдың ұлы ретінде дүниеге келді, оны «Венкатанатан» деп атады. Бес жасында анасының інісі Кидамби Аппуллар оны сол кездегі құрметті Шри-Вайшнава ғалымы Нададхур Аммалдың рухани дәрісіне алып барды. Аммал баланың құдайлық шарапатын көрген соң, дереу дәрісін тоқтатты және Венкатанатанды мейіріммен құшақтады. Аммал өзінің дәрісін қай жерде тоқтатқанын ұмытып қалғанын айтқанда, Венкатанатан оған бірден еске салды, бұл жиналған ғалымдарды таң қалдырды. Аммал оған батасын беріп, Венкатанатан Шри-Вайшнавалықтың басты шамшырағы болатынын болжады. Десика жеті жасқа келгенде, Кидамби Аппуллар Венкатанатанды шәкірті ретінде қабылдап, оған өнер, ғылым және діни кітаптарды үйретті. 20 жасқа келгенде Десика поэзия, логика, тіл білімі, ғылым, Веданта, пікірсайыс және осыған ұқсас салалардағы шеберлігімен танылды. Десика көп қыры бар, әйгілі болғанымен, әйелі Тирумангайдың қолдауымен қарапайым және сарынақ өмір сүрді. Ол «учхавритти» деп аталатын уәде берді, осы арқылы ол үй шаруасының қажеттіліктері үшін толығымен Жоғары Құдайға сенді, шәкірттерінен ырысқтанған астық пен көкөністерді қабылдады, оны белсенді түрде сұрамады. Десика өмірі бойы Тхирувахеендрапурам, Канчипурам, Шрирангам, Сатьягала және Мелкоте сияқты бірнеше қалалар мен кенттерде тұрды. Ол бүкіл Үндістанды жаяу аралап шықты. Десиканың өмірінен оның ізбасарлары айтқан көптеген әңгімелер бар.

Тамил тіліндегі шығармалары

Веданта Десиканың тамил тіліндегі еңбектері көп, олардың ішінде екі ең бағалысы: «Параматабхангам», онда ол 15 философия мектебін сипаттап, оларды жоққа шығарады, және «Ахара Ниямам», онда Вайшнавтардың жеуі тиіс дұрыс тағам түрлері туралы айтылады.

Құрметтеулер

Шри-Вайшнавтық мәтіндерде Шрирангам қаласындағы қасиетті орында Ранганаяки деп аталатын Лакшми қадірлісі оған жеке «Сарва тантра сватантра» – барлық өнер мен қолөнердің шебері атағын бергені жазылған. Сондай-ақ, Шрирангамның бас құдайы Ранганта оған «Веданта Десика» – барлық білімнің соңғы тұжырымының жоғары ұстазы атағын сыйлаған. Бұл Десика түрлі ғалымдармен пікірлесіп, махаббат пен толық бағыну жолының – прапатти марганың басымдығын дәлелдегенде Құдайдың одан қатты риза болғандықтан жасалған. Ол «Кавитаркика кесари» және «Кавитаркика симхам» – ақындардың арасындағы арыстан, сондай-ақ «Рамануджа дая патрам» – Рамануджаның тегін мейірімін алған сияқты басқа да атақтарға ие болды, бұл атақтарды әйгілі Брахма Тантра Сватрантра Свами мақтау өлеңі арқылы берген. Шри-Вайшнавтықта таниян – бұл шәкірті және өте құрметтейтін адамы болған басқа ачарьяның шәкірті туралы құрметпен жазылған өлең. Десиканың танияны:

Бұл таниянды Паракала Муттың брахматантрасватрантра жияры Тамил айы Аванида Канчипурамның Варадхараджа Перумал жұлдызы Хастхам күні жазған. Ол Вадакалайарлар Алварлардың шығармаларын оқуға кіріспес бұрын оқылады. Ол былай аударылады: «Білім мен сарабсыздан әсемделген, Атрея Рамануджаның ізгілігіне лайық болған, «Веданта ачарья» және ақындар мен логиктер арасындағы «Арыстан» деп аталатын ұлы Венката Натаға құрмет көрсетейін». Вази Тирунамам – бұл храмда оқылатын құрметті өлеңдер жиынтығы, ол күндізгі Дивия Прабандха оқуын аяқтауды білдіреді. Бұл құрметті өлеңдер осы храмдардың және ачарьялар мен Рамануджалар белгілеген дәстүрлердің мәңгілік сақталуын қамтамасыз ету үшін оқылады. Веданта Десиканың Вази Тирунамамы бүкіл Үндістандағы Вадакалай Дивия Десамның көпшілігінде оқылады.