Кіріспе
Вильгельм Стекель (1868–1940), австриялық дәрігер және психолог, Зигмунд Фрейдтің алғашқы ізбасарларының бірі болған және бір кезде "Фрейдтің ең көрнекті шәкірті" деп сипатталған. Эрнест Джонстың айтуынша, "Стеккельге Фрейдпен бірге алғашқы психоаналитикалық қоғамды құрған құрметі берілуі мүмкін". Алайда, Фрейдтің Стеккельге жазған хатында қолданған "Сіз құрған Психологиялық қоғам" деген сөз, бастаманың толығымен Стеккельге тиесілі екенін көрсетеді. Джонс сондай-ақ Стеккел туралы: "Жасырын материалды табуға ерекше қабілеті бар, табиғи дарынды психолог" деп жазды. Кейін Фрейд пен Стеккелдің арасы суытылып, Фрейд 1912 жылғы қарашада "Стеккель өз жолын таңдады" деп мәлімдеді. 1924 жылғы қаңтарда Фрейдтің Стеккельге жазған хатында, арадағы дау теориялық емес, жеке қарым-қатынастарға байланысты болғаны және Фрейдтің бұрынғы әріптесіне деген пікірінің уақыт өте келе төмендегені көрсетілген. Ол былай деп жазды: "Сіздің ғылыми айырмашылықтарға байланысты мен тарапымнан қабылданбадыңыз деген жиі қайталап айтатын сөзіңізге қарсымын. Бұл көпшілік алдында жақсы естіледі, бірақ шындыққа сай емес. Менің достарым мен өзім үшін сізбен ынтымақтастық жасау мүмкін болмаған себеп – тек сіздің жеке қасиеттеріңіз болды, әдетте мінез-құлық және сипат ретінде сипатталатын". Стеккельдің еңбектері көптеген тілдерге аударылып, жарияланды.
Wilhelm Stekel (; 18 March 1868 – 25 June 1940) was an Austrian physician and psychologist, who became one of Sigmund Freud's earliest followers, and was once described as "Freud's most distinguished pupil". According to Ernest Jones, "Stekel may be accorded the honour, together with Freud, of having founded the first psycho analytic society". However, a phrase used by Freud in a letter to Stekel, "the Psychological Society founded by you", suggests that the initiative was entirely Stekel's. Jones also wrote of Stekel that he was "a naturally gifted psychologist with an unusual flair for detecting repressed material". Freud and Stekel later had a falling out, with Freud announcing in November 1912 that "Stekel is going his own way". A letter from Freud to Stekel dated January 1924 indicates that the falling out was on interpersonal rather than theoretical grounds, and that at some point Freud developed a low opinion of his former associate. He wrote: "I contradict your often repeated assertion that you were rejected by me on account of scientific differences. This sounds quite good in public but it doesn't correspond with the truth. It was exclusively your personal qualities—usually described as character and behavior—which made collaboration with you impossible for my friends and myself." Stekel's works are translated and published in many languages.
Ерте өмір
Стекль 1868 жылы Буковинадағы Бояны (идишше Боян) қаласында еврей ата-анасының отбасында дүниеге келді. Бұл қала сол кезде Австрия-Венгрия империясының шығыс провинциясы болған, бірақ қазір солтүстіктегі Украина мен оңтүстіктегі Румыния арасында бөлінген. Оның ата-анасы, ашкенази және сефардтық тектің қосындысынан туғандықтан, салыстырмалы түрде кедей болды, бұл оның өмірлік таңдауларын шектеді. Дегенмен, кейіннен "Боянды" псевдонимі ретінде пайдалануы, оның балалық шағының бақытты болғаны туралы өзінің әңгімесін растайды. Ата-анасы оны протестант мектебіне берді. Ол аяқкиімшінің оқулығына түсіп, 1887 жылы бітірді. Содан кейін Черновицте (қазіргі Черновцы, Украина) Евгений ханзаданың 41-ші Императорлық жаяу әскер полкінің 9-шы ротасында "бір жылдық ерікті" ретінде әскери қызметке қабылданды. Осы схема бойынша ол 1890 жылға дейін әскери қызметке міндетті емес еді, медициналық білімін алғашқы бөлігін аяқтағаннан кейін. Сондықтан ол 1887 жылы Вена университетіне оқуға түсуге мүмкіндік алды және танымал сексолог Ричард фон Крафт-Эбинг, Теодор Майнерт, Эмиль Цукеркандл (оның ұлы кейін Стекльдің қызы Гертрудаға үйленетін), Эрнст Вильгельм фон Брюкке, Герман Нотнагель және Макс Кассовицтен дәріс алды. 1886 жылдан 1896 жылға дейін Фрейд "Ауру балаларға арналған бірінші мемлекеттік институттың" неврологиялық бөлімінің меңгерушісі болды (әдетте Кассовиц институты деп аталады), Кассовиц 1882 жылдан бері директор болып келді. Стекль 1891 жылдың жазғы семестрінде осы институтта жұмыс істегендіктен, ол Фрейд туралы білген болуы мүмкін, және мүмкін, оны Шаршембі психологиялық қоғамының негіздеуші мүшелерінің бірі Макс Кахан таныстырған, ол да сол жерде жұмыс істеген. 1890 жылы Стекль міндетті әскери дайындықтың алты айын аяқтады, оны "өмірімдегі ең жағымсыз кезең" деп сипаттады. Бұл тәжірибеге байланысты, 1891 жылы Стекль Берндегі Халықаралық бейбітшілік конвенциясына қатысты, оны белгілі бейбітшілік жақтасы Берта фон Сюттнер қаржыландырды, және университеттік бейбітшілдер клубын құрды, ол фон Сюттнермен қатар Крафт-Эбингтің де қолдауына ие болды. Дегенмен, ол қаржылық қиындыққа тап болды, отбасының ықпалымен әскери стипендияға өтініш берді. Бұл оны тағы алты жыл әскерде қызмет етуге міндеттеді, сондай-ақ 1897 жылы босатылғанға дейін үйленуіне тыйым салды. Алайда, ол қасақана емтиханды сәтсіз аяқтап, ережедегі олқылықты пайдаланып, 1894 жылы босатылды. Содан кейін Стекль табысты дәрігерлік практика ашты, ал қосымша жұмыс ретінде ағасы, журналист Мориц Стекльдің үлгісімен денсаулық және аурулар туралы мақалалар мен брошюралар жазды. 1895 жылы Стекль "Балалық шақтағы жыныстық қатынас" атты мақала жазды, оны Фрейд 1896 жылы "Истерияның этиологиясы" атты мақаласында сілтеме ретінде келтірді. Сол жылы Стекль мигрень туралы мақаласында Фрейдтің еңбегіне сілтеме жасады, бірақ ол 1897 жылға дейін жарияланбады.
Мансап
Стекль 1950 жылы алғаш рет ағылшын тілінде жарық көрген «Автоэротизм: Онанизм мен невроздың психиатриялық зерттеуі» атты кітап жазды. Ол сондай-ақ, «бұзылу» терминін «парафилия» терминімен алмастыруға еңбек еткен. Ол Отто Гросс пен А. С. Нилл сияқты психоаналитиктерді, сондай-ақ Фрейдтің алғашқы өмірбаянын жазған Фриц Виттельсті талдады. 1924 жылғы Фрейдтің өмірбаянында Виттельс сол кезде оның шәкірті болған Стеккельге деген құрметін білдірді. Бұл Фрейдті ашуландырды, ол Виттельс оған жіберген кітаптың шетіне «Zu viel Stekel» (Тым көп Стекль) деп жазды. Кейіннен Фрейдтің көзқарасына оралған Виттельс, Стекльдің «түсінудегі ерекше жеңілдігін» мақтап, бірақ: «Стекльдің талдауының қиындығы сол, оңайсыздану деп аталатын нәрсе күшейген кезде, ол көбінесе соқпаққа тіреліп қалатын» деді. Стекльдің өмірбаяны 1950 жылы, оның өлімінен кейін ағылшын тілінде жарық көрді.
Невроздың теориясы
Стекль түсіндегі символизмге маңызды үлес қосты, "Түстерді түсіндірудің кезекті басылымдары осыны куәландырады, Фрейдтің Стекльге деген қарызын ашық мойындауы арқылы": "Вилгельм Стекльдің және басқалардың еңбектері маған түстердегі символизмнің ауқымы мен маңыздылығын дұрыс бағалауға үйретті". Мәжбүрлеуші күмәнді ескере отырып, Стекль былай деді: "Қайғыда либидо органикалық және соматикалық белгілерге айналады; күмәнде либидо интеллектуалды белгілерге айналады. Адамның интеллектуалдық деңгейі жоғары болған сайын, трансформацияланған күштердің күмәндік құрамы да арта түседі. Күмәндану – зиялық жетістік ретінде жаратылған ләззат. Стекль Фрейдтің мақұлдаған "психикалық әлсіздікті психоанализдік тұрғыдан зерттеулер" сериясының үш алғашқы еңбегінің бірін жазды: "Фрейд Стекльдің кітабына алғы сөз жазған". Бұл оқиға Стекльдің "әрбір адамның, әсіресе невротиктердің, жалғыз қанағаттандыратын ерекше жыныстық ләззаты бар" деген идеясын дамытуымен байланысты болуы мүмкін. Фрейд (мәжбүрлеуші невроздағы) "даму ретімен жек көру махаббатқа дейін келеді" деген мүмкіндікті зерделегенде, Стекльді ықтимал алдағы жолбасшы ретінде бағалады. Бұл, мүмкін, Стекльдің (1911 [Die Sprache des Traumes], 536) сол кезде түсінбеген, "адамдар арасындағы негізгі эмоциялық қарым-қатынас – жек көру, емес, махаббат" деген пікірінің мәні болса керек. Ото Фенихель осы еңбекті "оң және сол жақтың символдық мағынасын" анықтаған деп санайды: оң жақ – дұрыс, сол жақ – бұрыс. Фенихель оны "науқасты "терең түсіндірулермен" "бомбалау" керек деп санайтын, салыстырмалы түрде үлкен псевдоанализ мектебімен" байланыстырды, бұл Фрейдпен арадағы үзілістен кейін Стекльдің ертедегі жақтастарының кеңдігіне жасалған кері бағалау.
Фетишизм және бұзылу теориясына қосқан үлесі
Стекль өзі "қалыпты фетиштер" деп атаған нәрселерді экстремалды қызығушылықтардан ажыратты: "Олар патологиялыққа айналатын жағдай – махаббат нысаны толығымен екінші орынға түсіп, оның орнына өзі махаббат нысанының рөлін қабылдаған кезде, мысалы, ғашық әйелдің туфлісіне ие болып, әйелдің өзін екінші дәрежелі, тіпті мазасыз және керексіз деп санағанда ғана (б. 3). Стекль үшін "қалыпты" фетиштер өмір салтын таңдауға кеңінен әсер етеді: сондықтан "кәсіптік таңдау – психикалық қақтығыстарды ығыстыру арқылы шешуге жасалған әрекет болды", ал Стекль үшін дәрігерлер – "өзінің бастапқы жыныстық қуатын диагностика өнеріне аударған воерлер" еді. Эрнест Джонс Фрейдтің сыр ашуға бейімділігіне наразылық білдіріп, оған "Стекельдің жыныстық ауытқуының мәнін айтқан, ол айтуға болмаған және мен ешкімге қайталаған емес" деп жазды. Стекльдің "әркімнің, әсіресе әр невротиктің жыныстық қанағат алудың ерекше түрі бар, ол ғана жеткілікті" деген ойын дамытуы жеке тәжірибеге негізделген болуы мүмкін. Садо-мазохизм туралы айта келіп, "Стекль садо-мазохистік әрекеттің мәні – кемсітушілік екенін сипаттады".
Фрейдтің фобияның пайда болуы туралы Стеккелдің теориясын сынға алуы
Эго және Ид еңбегінде Фрейд Стеккельмен (1908) байланыстырылған, "әр қорқыныш ақырында өлімнен қорқу" деген "әсем әрі жоғарыпарлы сөз тіркесі" туралы жазды, және бұл "дегенге келмейді, тіпті қандай да бір жағдайда негізделе алмайды", бұл оның бұрынғы әріптесінің ойларымен байланысын сақтап қалғанын көрсетеді (психикалық әлсіздік және махаббат/жек көру сияқты).
Техника туралы
Стекль "сонымен қатар, техника жағынан да жаңашыл болды, ол қазіргі заманғы кеңес беру және терапия түрлерімен көп ортақ белгілері бар, белсенді талдау деп аталатын қысқа мерзімді терапияның бір түрін жасады".
Эстетика туралы
Стекль "әр баланың ішінде шығармашылық өнер иесі ұйықтап жатыр" деп мәлімдеді. Алайда, өнердің тамырларын психоанализдік тұрғыдан зерттеу барысында, ол "Фрейдтің түсіндірмесі, қаншалықты тереңге бойласа да, біз зерттеп жатқан "көркемдік" шеберліктің ең төменгі деңгейдегі өлшемін де ұсынбайды. Біз тек адамдарды шығармашылыққа жетелейтін күшті зерттейміз" деп атап көрсетті. Суретшілер мен суретші емес адамдардың армандарына талдау жасаған Стекль, "символ құру деңгейінде ақын ең қарапайым жандардан ешқандай айырмашылығы жоқ. Ұлы ақын Гете мен белгісіз әйелдің бірдей армандар құрастыруы қаншалықты таңғаларлық жайт?" деп көрсетті.
Жеке өмір
Стекль екі рет үйленген және екі баласы болған. Стекль Кенсингтонда аспириннің көп мөлшерін қабылдап, өзіне қол жұмсады, себебі "простатасының ауруы мен диабеттік гангренаның" қысымына шыдамады. Ол 34–37 Pembridge Gardens, Kensington, London W2 мекенжайында қайтыс болды, оның мүлігі 2430 фунт стерлингке бағаланды. Оның денесі 1940 жылғы 29 маусымда Голдерс Грин крематорийінде өртелді. Оның күлі Естелік бақтың 3 V бөлімінде сақталған, бірақ ескерткіш орнатылмаған. Стекльдің автобиографиясы оның бұрынғы жеке көмекшісі Эмиль Гутейл және оның әйелі Хилда Биндер Стекль редакциялағаннан кейін жарық көрді. Оның әйелі 1969 жылы қайтыс болды. Стекльдің өмірбаяны Жап Бос пен Леендерт Гроендайктың "Вильгельм Стекльдің өзін-өзі шеттетуі" (2007) кітабында жарияланды, онда оның Зигмунд Фрейдпен жүргізген хат алмасуы да қамтылған. Сондай-ақ, Л. Мекаччидің "Фрейдтік қателіктер: қасқыр адамнан Мэрилин Монроға дейінгі психоанализдің құрбандары", Vagabond Voices 2009, 101 беттерді қараңыз.
Танымал мәдениетте
Ол "Ghost in the Shell: Stand Alone Complex" сериалдарының 22-ші және 26-шы серияларында еске алынады. Стеккельге жатқызылатын цитата ("Жақсы мақсат үшін қаһармандықпен өлуге ниетті болу – жетілмеген адамның белгісі. Ал қарапайымдықпен өмір сүруге ниетті болу – жетілген адамның белгісі") Дж. Д. Сэлинджердің "Сайда ұстаған аңшы" (The Catcher in the Rye) романында келтірілген. Романдағы кейіпкер Стеккельдің сөзі деп көрсетілген бұл цитата кейде Сэлинджерге автор ретінде жатқызылады, және бұл неміс жазушысы Отто Людвигтің (1813–1865) сөзінің Сэлинджердің қайта баяндауы болуы мүмкін, өйткені Стекль өзінің еңбектерінде осы сөзді келтірген: "Das Höchste, wozu er sich erheben konnte, war, für etwas rühmlich zu sterben; jetzt erhebt er sich zu dem Größern, für etwas ruhmlos zu leben". Қараңыз: q:Вильгельм Стекель#Дұрыс емес жатқызылған.
Таңдалған жарияланымдар
Стекль В. (1908) Nervöse Angstzustände und ihre Behandlung. Төртінші басылым. Urban & Schwarzenberg. Стекль В. (1911). Die Sprache des Traumes: Eine Darstellung der Symbolik und Deutung des Traumes in ihren Beziehungen.
Стекль В. (1911). Sexual Root of Kleptomania. J. Am. Inst. Crim. L. & Criminology.
Стекль В. (1917). Nietzsche und Wagner, eine sexualpsychologische Studie zur Psychogenese des Freundschaftsgefühles und des Freundschaftsverrates.
Стекль В. (1921). The beloved ego, foundations of the new study of the psyche.
Стекль В. (1921) The depths of the soul; psycho analytical studies.
Стекль В. (1922). Compulsion and Doubt (Zwang und Zweifel). Liveright.
Стекль В. (1922). Disguises of love ; psycho analytical sketches.
Стекль В. (1922). The Homosexual Neuroses.
Стекль В. (1922). Bi sexual love; the homosexual neurosis (2003 reprint: Bisexual Love. Fredonia).
Стекль В. (1922). Sex and dreams; the language of dreams.
Стекль В. (1923) Conditions of Nervous Anxiety and Their Treatment, Tr. Rosalie Gabler, Dood, Mead & Co. Reprinted (2014) by Routledge.
Стекль В. (1926). Frigidity in women Vol. II. Grove Press.
Стекль В., Boltz O. H. (1927). Impotence in the Male: The Psychic Disorders of Sexual Function in the Male. Boni and Liveright.
Стекль В., Van Teslaar J. S. (1929). Peculiarities of Behavior: Wandering Mania, Dipsomania, Cleptomania, Pyromania and Allied Impulsive Disorders. H. Liveright.
Стекль В. (1929). Sadism and Masochism: The Psychology of Hatred and Cruelty. Liveright.
Стекль В. (1943). The Interpretation of Dreams: New Developments and Technique. Liveright.
Стекль В., Gutheil E. (1950). The Autobiography of Wilhelm Stekel. Liveright.
Стекль В., Boltz O. H. (1950). Technique of Analytical Psychotherapy. Liveright.
Стекль В. (1952). Disorders of the Instincts and the Emotions. The Parapathaic Disorders, Vol. 1 and Sexual Aberrations. The Phenomena of Fetishism in Relation to Sex, Volume 2. (Two volumes in one.) Liveright.
Стекль В. (1952). Patterns of Psychosexual Infantilism. Grove Press Books and Evergreen Books.
Стекль В. (1961). Auto erotism: a psychiatric study of masturbation and neurosis. Grove Press.
Stekel W. (1911). Sexual Root of Kleptomania. J. Am. Inst. Crim. L. & Criminology
Stekel W. (1917). Nietzsche und Wagner, eine sexualpsychologische Studie zur Psychogenese des Freundschaftsgefühles und des Freundschaftsverrates
Stekel W. (1921). The beloved ego, foundations of the new study of the psyche
Stekel W. (1921) The depths of the soul; psycho analytical studies
Stekel W. (1922). Compulsion and Doubt (Zwang und Zweifel) Liveright
Stekel W. (1922). Disguises of love ; psycho analytical sketches
Stekel W. (1922). The Homosexual Neuroses
Stekel W. (1922). Bi sexual love; the homosexual neurosis (2003 reprint: Bisexual Love. Fredonia)
Stekel W. (1922). Sex and dreams; the language of dreams
Stekel W. (1923) Conditions of Nervous Anxiety and Their Treatment, Tr. Rosalie Gabler, Dood, Mead & Co. Reprinted (2014) by Routledge
Stekel W. (1926). Frigidity in women Vol. II. Grove Press
Stekel W., Boltz O. H. (1927). Impotence in the Male: The Psychic Disorders of Sexual Function in the Male. Boni and Liveright
Stekel W., Van Teslaar J. S. (1929). Peculiarities of Behavior: Wandering Mania, Dipsomania, Cleptomania, Pyromania and Allied Impulsive Disorders. H. Liveright
Stekel W. (1929). Sadism and Masochism: The Psychology of Hatred and Cruelty. Liveright
Stekel W. (1943). The Interpretation of Dreams: New Developments and Technique. Liveright
Stekel W., Gutheil E. (1950). The Autobiography of Wilhelm Stekel. Liveright
Stekel W., Boltz O. H. (1950). Technique of Analytical Psychotherapy. Live right
Stekel W. (1952). Disorders of the Instincts and the Emotions The Parapathaic Disorders, Vol. 1 and Sexual Aberrations The Phenomena of Fetishism in Relation to Sex, Volume 2. (Two volumes in one.) Liveright
Stekel W. (1952). Patterns of Psychosexual Infantilism Grove Press Books and Evergreen Books
Stekel W. (1961). Auto erotism: a psychiatric study of masturbation and neurosis. Grove Press