Кіріспе

Башош – революцияға дейінгі француз монархиясы тұсында Париж сотының заңгерлер гильдиясы, оның қатарынан заңгерлер (прокурорлар) іріктелген. Бұл ежелгі мекеменің тамыры белгісіз. Сөздің өзі латын тіліндегі базиликадан шыққан, ол Орта ғасырларда заңгерлік кәсіппен айналысқан ғимараттың түрі еді. Бұл кездерде прокурор (прокурор, адвокат немесе заңдық өкіл) мамандығы әлі де еркін болған, яғни заңмен рұқсат етілген жағдайда басқаларға осы қызметті көрсетуші адамдар мемлекеттік және министрлік лауазымды тұлғалар санатына енбеген. Осы мақсатта әрбір маңызды заң орталығының жанында заң білушілердің (немесе олар деп есептелетін) тобы құрылды, олар бастапқыда өкіл немесе адвокат рөлін бірдей атқарған. Осылайша Париждегі парламенттің Башошы пайда болды, ол Орта ғасырлардағы басқа кәсіптер мен саудалар сияқты, табиғи түрде гильдияға айналды. Бірақ бұл ұйым ақырында ыдырап, мамандануға қарай бөлінді: адвокаттар, олардың тарихы осыдан басталады; және заңдық өкілдер, олардың кәсібі 1344 жылы реттелді және тез арада сатуға болатын лауазымға айналды. Бастапқы клерктердің қалдығы жаңа Башошты құрады, ол енді тек прокурорлардың клерктерінен тұрды, олардың ішіндегі ең байлары прокурор лауазымына қол жеткізуге ұмтылды. Дегенмен, олардың барлығы бастапқы мәртебелерінің іздерін сақтап қалды. "Олар, - деп жазады 18 ғасырдың бір авторы, - M. le lieutenant civil sur les réferés және M. le juge auditeur алдында іс жүргізуге рұқсат алады; сондықтан қазіргі прокурорлар – бұл Башоштың бұрынғы клерктері, олар маңызды істерде басқа клерктерге қарағанда артықшылыққа ие және оларды іс жүргізуге жібермейді". Башош өзінің ежелгі тарихынан есімдер мен әдемі әдет-ғұрыптарды сақтап қалды. Оны "Башош патшалығы" деп атады, ал ұзақ жылдар бойы оның басшысы, жыл сайынғы жалпы жиналыста сайланатын, "патша" атағын иеленді. Ол 16 ғасырдың соңында Генрих III-нің бұйрығымен осы атақтан бас тартуға мәжбүр болды және одан кейін "канцлер" деп аталды. Осы кезде бұл ұйымда 6000 клерк болды. Башошта өздерінің maître des requêtes-терінен басқа, үлкен сот хабаршысы, референдарий, бас адвокаты, бас прокуроры, капелланы және т.б. болды. Бастапқыда, 16 ғасырдың бірінші жартысына дейін, ол әскери үлгіде компанияларға бөлініп ұйымдастырылды және мерзімді тексерулер немесе шерулер (монтрлар) өткізілді, кейде соғыс кезінде патшаның қызметінде қарулы күшке кірді. Осыдан кейін жыл сайынғы атты жорық ғана сақталды, онда Башош мүшелері Бондидің корольдік орманына май бағанасын кесуге барды, содан кейін оны Сот сарайының ауласына домбыра мен кернейдің үнімен орнатты. Сот сарайының клерктері ұйымдастырған сатирикалық және әдеби ойын-сауықтар туралы, сондай-ақ олардың халық алдында қойған моральдық пьесалары туралы да естіледі, бұл ұлттық театр тарихының маңызды бөлігі болып табылады; бірақ 16 ғасырдың соңында бұл қойылымдар Паластың үлкен залымен шектелді. Соңғы кездерге дейін Башош екі маңызды артықшылықты сақтап келді. (1) Білікті прокурор ретінде танылу үшін Башошта "оқудан" өту және он жыл бойы оның тізіліміне есімді жазу қажет болды. Прокурордың кеңсесінде белгілі бір кезеңде қызмет ету және оның кеңсесінде тіркелу жеткіліксіз болды. Бұл ереже 17-18 ғасырларда Башош мүшелері мен прокурорлар арасында жиі қақтығыстарға себеп болды, және жалпы алғанда, соңғыларына оң шешімдерге қарамастан, парламент Башош құқықтарын сақтады. Прокурорлар берген сертификаттардан қорқу себебі осы еді. Бұл сертификаттар Башош жоқ жерлерде де жарамды болды. (2) Башош заңмен танылған сот билігіне ие болды. Ол өз мүшелеріне қатысты тәртіптік істерді қарады және бір клеркке қарсы немесе сырттан келген адамға қарсы азаматтық құқық бойынша жеке шағымдарды шешті. Сот шешімі, егер оны maître des requêtes шығарса, заңды күшке ие болды және Башоштің ежелгі кеңесі алдында ғана азаматтық шағым беру арқылы күшін жоюға болады. Париждің Шательінде Palais de Justice-тен де көне деп мәлімдеген өзінің ерекше Башошы болды, және олардың арасында белгілі бір құқықтар үшін дау болды. Париждің есептік палатасының прокурорларының клерктерінде "Галилей империясы" деп аталған ежелгі Башох болды. Башош әділет сарайында Париждегі парламенттің юрисдикциясындағы жерлерде провизорлық құру құқығына ие болды, сондықтан бірнеше жергілікті Башоштар пайда болды. Басқалары тәуелсіз пайда болды, соның ішінде Руанның "регенттігі" және Тулуза Парламентінің Башошы. Оның билігі жылдар өте келе азайды және соңында нақты билігі болмады. Ол 1791 жылдың 13 ақпанындағы жалпы жарлықпен француз революциясында таратылды. Қазіргі француз тілінде "башош" сөзі заңгерлік кәсіпке қатысты жағымсыз мағынада қолданылады.