Кіріспе

Француз композиторы Анри Пьер Соже Пупар (18 мамыр 1901 жыл - 22 маусым 1989 жыл) – француз композиторы. Бордо қаласында туған ол кәсіби псевдонимі ретінде анасының бойына тиген есімін қабылдады. Оның шығармаларына опералар, балеттер, төрт симфония (1945, 1949, 1955, 1971), концерттер, камералық және хор музыкасы, көптеген әндер, сондай-ақ киноға жазылған музыка кіреді. Ол «musique concrète» тәжірибесімен айналысып, тоналдылықты кеңейткенімен, нақты жүйелерге қарсы болды және оның музыкасы көп өзгермеді: ол тоналды немесе модальды идеяларды жұмсақ қисықтармен дамытып, айқындылық, қарапайымдық және сәумелділік сипаттас өнер тудырды.

Мансап

Сагу бес жасында үйде фортепиано ойнауды үйренді. Кейіннен оны Бордодағы Сент-Эулали шіркеуінің органшысынан оқыды. 1914 жылы әкесі әскерге шақырылғаннан кейін, ол өте ерте жасында күнкөріс табуға мәжбүр болды. 1919–1920 жылдары Монтабан префектурасында жұмыс істеді, онда Винсент д’Индидің бұрынғы шәкірті Жозеф Кантелубемен достық қарым-қатынас орнатты. Олар бірге дәстүрлі әндерді жинап, «Овернь әндері» деген атпен үйлестірді. Осы кезеңде ол жергілікті органшылардан музыкалық білімін жетілдірді және қала сыртындағы Сен-Винсент-де-Флорак кішкентай шіркеуінде органшы болып қызмет етті (1916–1922). Киелі музыка, әсіресе орган музыкасы, оның өміріне әсер етті. Ол кейіннен орган мен түрлі аспаптар тобына арналған шығармаларын мысалға келтіруге болады: төрт саксофонмен «Oraisons» (1976); трубамен «Ne moriatur in aeternum» (1979); скрипкалық квинтетпен «Church Sonata» (1985). Анри Колле Париждегі композиторлар тобын Les Six деп атағанда, Сагу олардың мүшесі Дариус Мийоға хат жаза бастады. Ол сондай-ақ өзін және екі бордолық досын – Луи Эмиені және Жан Марсель Лизотты (басқа композитор және ақын-музыкант) «Les Trois» деп атады. Олардың алғашқы концерті 1920 жылдың 12 желтоқсанында өтті. Концертте «Les Six» (Жорж Орик, Луи Дюрей, Артур Онеггер, Жермен Тайльферр, Дариус Мийо және Франсис Пуленк) шығармаларымен қатар «Эрик Сати және жас француз музыкасы» орындалды. «Жас француз музыкасының» үш жергілікті өкілінің шығармаларының ішінде Сагудің төрт қолмен орындалатын «Danse nègre» және фортепианоға арналған «Pastorale» болды. Сагудың Мийомен хат алысуы оның кейбір шығармаларын көруге шақыруға әкелді. Ол «Trois Françaises» (Үш француз қызы) атты фортепианолық сюита жазды, ол Мийоға қатты әсер етті және жас жігітті Парижге көшіп келуге ынталанды. 1921 жылдың қазанында Парижге келген ол Гюме мұражайында хатшы болып жұмысқа орналасты. Ол алты жыл бойы Чарльз Кохлинден композиция сабақтарын алды, ол музыканы өз контекстінде түсінуге және жеке даусын табуға көмектескенін айтады. 1923 жылы Сатидің музыкасын жақсы көретін үш адаммен (Генри Кликко Плейель, Роже Дезормьер, Максим Жакоб) бірге «Аркуэйл мектебін» құрды, оның аты Сатидің үйі орналасқан жерімен байланысты. Олардың қолдауымен 1923 жылдың 25 қазанында Théâtre des Champs-Élysées театрында алғашқы концертін өткізді. 1924 жылы Эрик Сати Сагуді «Ballets Russes» балетінің жарқын импресариосы Серж Дягилевке таныстырды, сол жылы ол өзінің алғашқы балетін – «Les Roses» (Розалар) балетін жазды. 1927 жылы Дягилевтің труппасы Сагудің музыкасына жазылған «La Chatte» (Мысық) балетын қойды, ол Монте-Карлода 30 сәуірде көрсетілді. Бұл әңгіме Афродитаның араласуымен адам кейпіне айналған мысыққа ғашық болған жас жігіт туралы. Олар махаббатқа берілгенде, мысық әйел тышқанды көріп, оны қумай тұра алмайды, содан кейін ол қайтадан мысыққа айналады. Хореографияны жас Джордж Баланчин жасады. Сагу өзінің ең танымал балеттерімен танымал болды, оның жиырмадан астамын жазды. Олардың ішіндегі ең жақсысы және Франциядан тыс жерлерде ең танымал болған жұмысы – 1945 жылғы «Les Forains» (Шарлатан) талантты, сәл тозығы жеткен, бірақ ақыр соңында үміт беретін саяхаттаушы цирк труппасы туралы балет. Ол радио, теледидар, сахна және кино үшін көптеген шығармалар жазды, сонымен қатар көптеген камералық және басқа да аспаптық шығармалар жазды, соның ішінде гармоника мен музыкалық ара үшін сололар жазды, бірақ оның ерекше таланты вокалды музыка болды. Ол 1936 жылы Стендаль романының негізінде «Парманың жарғылық үйі» операсы бойынша он жыл бойы жұмыс істеді, ол Францияда оның ең маңызды туындысы ретінде танымал болды. Алайда халықаралық деңгейде ол эмоция мен драмаға толы емес деп есептелді. Басқа опералық шығармаларға «La Contrebasse» (1930), «La Gageure Imprévue» (1942), «Les Caprices de Marianne» (1954) және «Boule de Suif» (1978) жатады. Соғыс кезеңі Сагудің бұрынғы көңілді шығармашылығына өзгеріс әкелді. Ол осы уақытта еврей достарына көмектесу үшін өзінің танымалдығын пайдаланды, бірақ олардың ең ескісі Макс Жакобты жоғалтты, ол Дранси лагерінде қайтыс болды. Соғыс аяқталғаннан кейін ол «Expiatoire» (Адалет) деп аталатын бірінші симфониясын жазды, ол соғыстың бейкүнә құрбандарына арналған. 1949 жылы оның екінші симфониясы, «Аллегорикалық» немесе «Сезон» шықты. Оның үшінші симфониясы «I.N.R.» деп аталады, ал төртіншісі, ол жетпіс жасқа таяғанда жазылған қарттық туралы ой-толғаныс «Du Troisième Age» (Үшінші жас) деп аталады. 1945 жылы Жан Жиродудің «Шаионың ақымағы» пьесасының премьерасына қосымша музыка жазды. Сагу 1930-1940 жылдары музыка сыншысы болып жұмыс істеді. Ол Композиторлар одағын құрды, сонымен қатар Рим-католик литургиясында латын және дәстүрлі әндерді сақтауға бағытталған «Una Voce» ұйымына уақытын арнады.

Соңғы жылдар

1956 жылы Соге Құрмет легионының офицері атанды және 1976 жылы досы Милхоның орнын басып, Француз академиясына мүше болып сайланды. Соге француз театрының суретшісі және декораторы Жак Дюпонмен оның 1978 жылы қайтыс болғанға дейін тығыз байланыста болды. 1989 жылы Парижде қайтыс болған Соге Монмартр зиратында Дюпонмен бірге, 27-бөлімде Андре Жоливеттің қабірінің жанында, ал Гектор Берлиоздың қабіріне жақын жерленді. Согедің "Музыка, менің өмірім" атты автобиографиясы 1990 жылы оның өлімінен кейін жарияланды.

Таңдалған жазбалар

Les Forains және Tableaux de Paris Тулуза Капитолий оркестрі, Мишель Плассон. Оның қожайынының дауысы – C 069 16220
Симфониялар (толық) Мәскеу симфониялық оркестрі, Антонио де Альмейда. Марко Поло (Наксос) 1994 және 1995 жылдары жазылған
А минорындағы №1 фортепиано концерті Вассо Деветци (фортепиано) КСРО радио оркестрі, Геннадий Рождественский және Les Forains, Ламуро оркестрі, композитор дирижерлік. Le Chant Du Monde – LDX 78300
Камералық дивертимент композитор жетекшілігімен солистер; Lune inconstante Сюзанн Лафайе (сопрано), Пол Деренн (тенор), Сагует (пиано); Les Animaux et Leurs Hommes Сюзанн Лафайе (сопрано), Сагует (пиано); Neiges Пол Деренн (тенор), Сагует (пиано). Disques André Charlin CCPE 2
Марианнаның каприздері Андре Эспозито, Камил Мауран, Мишель Сенешаль, Orchestre Radio Lyrique, Мануэль Розенталь. Solstice SOCD 98/99