Кіріспе

Justus Menius (13 желтоқсан 1499 – 11 тамыз 1558) – неміс лютеран пасторы және протестант реформаторы, ал оның есімі Jost немесе Just (яғни Иодок) Менигтен латын тіліне аударылған.

Ерте өмір

Менюс Фулда қаласында кедей, бірақ беделді отбасында дүниеге келді. 1514 жылы Эрфурт университетіне қабылданды, 1515 жылы бакалавр, ал 1516 жылы магистр дәрежесін алды. Осы уақытта Конрад Мутиан, Кротус Рубеан және Эобан Гесс сияқты белсенді гуманистермен байланыста болып, Менюс көбірек күмәндана бастады. 1519 жылы Виттенбергке көшіп келгеннен кейін, Филипп Меланхтонның оқуымен және Мартин Лютердің уағыздауымен евангелистік сенімге келді. Италияға саяхаттағаннан кейін (1521-1522), Менюс 1523 жылы Виттенбергте қалалық уағыздаушы болып тағайындалды, бірақ көп ұзамай Эрфуртқа қарасты Мюльбергке ауыстырылды. Мұнда ол 1524 жылы «Апостолдардың істері» туралы түсіндірмесін жариялады және үйленді. 1525 жылы қызметінен бас тартып, Эрфуртта мектеп ашты, бірақ қалалық кеңес оның діни қызметін қайта бастауын талап етіп, оны Эрфурттағы Сент-Томас шіркеуіне уағыздаушы етіп тағайындады. Ол Лютердің досы Джон Лангемен бірлесіп жұмыс істеді және Конрад Клинг басқаратын францискан монахтары қарсылық көрсетті.

Негізгі жұмыстар

Меньюс 1528 жылы Готаға барып, оқытушылық қызметін жалғастырды және Фридрих Микониуспен достық қарым-қатынаста болды. Саксонияның электоры Иоанн оны Тюрингиядағы шіркеуді тексеру комиссиясына мүше етіп тағайындады, ал 1529 жылы Айзенах қаласында пастор және бақылаушы қызметіне бекітті. Ол он сегіз жыл бойы шіркеу істерін сараптап басқарды және білім берудің кеңеюіне көмектесті. 1529 жылы «Oeconomia christiana» (христиан үй шаруашылығын дұрыс ұйымдастыру туралы неміс тіліндегі трактат) атты еңбегін Саксония герцогинясы Сибильге арнап, алғы сөзін Лютер жазды. Менюстің Микониуспен бірлесіп жазған, «Der Wiedertaufer Lehre und Geheimniss» (1530) еңбегіне де Лютер алғы сөз жазды. Оның ескі досы Кротостың Рим шіркеуіне қайта оралуына жауап ретінде, 1532 жылы анонимді «Responsio amici» атты сындық жазбасын жазды. Ол Марбургта (1529), Виттенбергте (1536), Шмалькальденде (1537) және Хагенау мен Вормста (1540) өткен теологиялық пікірсайыстарға қатысты. Гессен графы Филиппке қатысты екінші некеге рұқсат беруге қарсы оның 1542 жылғы трактаты басылып шығуға рұқсат берілмеді (қолжазба Гейдельберг университетінің кітапханасында сақтаулы).

Кейінгі өмірі

1542 жылы Меньюс Мюльхаузенге көшіп барды, оны Саксонияның сайлаушысы Мауриц сондағы шіркеуді ұйымдастыру үшін тағайындады. Микониус қайтыс болғаннан кейін (1546) оған Эйзенахпен қатар Готта қадағалауы тапсырылды; ол 1547 жылы Готтаға оралды. Өмірінің қалған бөлігі бақытсыздыққа толы болды. Ол 1548 жылғы Лейпциг келісімінің, кейбір католиктік дәстүрлерге жасалған ымыраға қарсы болды және түрлі дау-жанжалдарға қатысты: Георгий Меруламен, оған қарсы крещение кезінде жынды қуу қажеттігін қорғады; Осиандердің ізбасарларымен ақталу мәселесі бойынша; әріптесі Николай фон Амсдорфпен, оған Эйзенах қадағалаушысы лауазымынан бас тарды; Флаций Иллирик және басқалармен. Ол Саксонияның сайлаушысы Иоанн Фредерик I-нің құрметінен айырылып, денсаулығы нашарлап, 1555 жылы лауазымынан алынды және 1556 жылғы Эйзенахтағы мәжілістен кейін қызметке қайта орналасу үміті ақталмады. Ол Лейпцигте қайтыс болды. Меньюс екі рет үйленді, бірнеше ұлы болды, олардың бірі Евсевий Виттенбергте философия кафедрасын басқарды және Меланхтонның немересі Анна Сабинусқа үйленді. Г. Л. Шмидт Меньюстің көптеген еңбектерінің толық библиографиясын келтіреді, ол Лютердің бірнеше Киелі кітапқа түсіндірмелерін неміс тіліне аударған. Оның "Экономика" еңбегі 1855 жылы қайта басылды.