Кіріспе
Цицеронның "De Divinatione" (латынша, "Білім туралы") - б. з. б. 44 жылы Маркус Туллий Цицеронның ежелгі Римнің төлқұжаты туралы философиялық диалогы.
De Divinatione (Latin, "Concerning Divination") is a philosophical dialogue about ancient Roman divination written in 44 BC by Marcus Tullius Cicero.
Мазмұны
"Дивинация" екі кітапқа бөлінген, диалог түрінде, оның сұхбаттасушылары Цицеронның өзі (көбінесе ІІ кітапта сөйлейді, оның ішінде Цицеронның өзінің консулдығы туралы өлеңінің үзіндісі) және оның інісі Квинт. I кітапта Квинттің төлкіні қолдаған апологетикалық пікірлері (оның негізінен стоик нанымдарына сәйкес), ал II кітапта Цицеронның олардың академиялық скептикалық философиялық көзқарасынан қарсылықтары бар. Цицерон өзін-өзі кейбір егжей-тегжейлі түрде болжау түрлеріне қатысты, оларды "илхам" түріне бөледі (латынша furor, Gk. мания, "ақылсыздық"), әсіресе армандар, және түсіндіру шеберлігінің қандай да бір түрі арқылы пайда болатын тип (яғни, харупистика, экстипистика, агностика, астрология және басқа да оракулдар). Де Дивинатионды Цицеронның "De Natura Deorum" еңбегінің қосымшасы ретінде қарастыруға болады. "De Divinatione" еңбегінде Цицерон Тускулумда ағасымен болған әңгіме мазмұнын баяндап береді, онда Квинт стоиктердің қағидаларын ұстанған, күрәбалықтың сенімділігін қолдаған, ал Цицеронның өзі оған қарсы шыққан. Біз тәжірибе мен тарихтан олардың орын алатынын білеміз. Мысалы, ол қуғын-сүргін кезінде Мариусты армандағанын, өйткені ол туралы жиі ойлаған, бірақ ол қандай да бір белгі болғандықтан емес деп айтады. Ол адамның ұйқысы кезінде жанның тынышталып, сергек күйде екенін және адамның ой-санасының қалдықтары жанның ішінде еркін қозғалатынын айтады. Ол ырым-жырымның зияны туралы тараумен және Цицеронның оны жоюға тырысуымен аяқталады.
Дәйексөздер
Бір философ айтпаған ештеңе де ақымақтық бола алмайды. (Sed nescio quo modo nihil tam absurde dici potest quod non dicatur ab aliquo philosophorum) (II, 119) Катонның бұл көне сөзі өте танымал; ол бір харуспистің басқасын көргенде күліп қалмағанына таңғалғандығын айтты. (Vetus autem illud Catonis admodum scitum est, qui mirari se aiebat quod non rideret haruspex haruspicem cum vidisset) (II, 24, 51) (Бұл мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада қаралған мақалада)
That old saying by Cato is quite well known; he said he was surprised that one haruspex did not burst out laughing when he saw another one. (Vetus autem illud Catonis admodum scitum est, qui mirari se aiebat quod non rideret haruspex haruspicem cum vidisset) (II, 24, 51)