Томас Санчестің өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Испан теологы (1550–1610)

Америкалық автор Томас Санчес (1550 – 19 мамыр 1610) – 16 ғасыр испан иезуиті және белгілі казуист.

Өмір

1567 жылы ол Иса қоғамына өтті. Алғашқыда сөйлеу кемістігіне байланысты қабылдаудан бас тартты, алайда Испанияның Кордоба қаласындағы Мәриям бейнесі алдында осы кемістіктен құтылуды тілегеннен кейін өтініші қабылданды. Бір кезде ол Гранадада жаңа кірушілердің жетекшісі болды. Өмірінің қалған бөлігін өзінің еңбектерін жазуға арнады. Ол пневмониядан қайтыс болды. Оның замандастары жастық шағынан бастап өмірінің соңына дейін өзін-өзі жетілдіруге жұмсаған күші мен табандылығына куәлік етеді. Оның тәубелік құлшынысы ертедегі шөлге кеткендердің құлшынысына теңестірілді, ал рухани жетекшісінің айтуынша, ол крещениелік тазалығын қабірге дейін сақтап қалды. Гранада колледжінің сол кездегі ректоры, кейін "ғибратты" деп жарияланған Луис де ла Пюенте, Франсиско Суаресқа жазған хатында Санчестің қасиеттілігін куәландырады. Оның аудармасы Брюссельдегі Бургундия кітапханасында сақталуы мүмкін.

Жұмыстар және айыптау

Санчестің басты жұмысы (және ол өзі редакциялаған жалғыз) – Disputationes de sancto matrimonii sacramento. Бірінші басылым 1602 жылы Генуяда жарық көрді деп айтылады; бірақ бұл тек 1599 жылы басып шығаруға рұқсат алған бірінші фолио томы болуы мүмкін, өйткені келесі екі томның алғы сөзінде және автордың арнауында 1603 жыл көрсетілген. Соммервогельдің айтуынша, алғашқы толық басылым 1605 жылы Мадридте жарық көрген. Кейіннен автордың өліміне дейін де, одан кейін де әртүрлі жерлерде басылған басылымдар сериясы болды. Соңғы басылым 1754 жылы Венецияда шығарылған сияқты. Үшінші томның кейбір басылымдары тыйым салынған кітаптар индексіне енгізілген, себебі автордың ілімі емес, шығарманың бұрмалануы және автордың үйреткенін жасыруы. Тіпті Лео XIII-тің "Officorum ac munerum" конституциясына дейін "Индекс" басылымдарының алғашқы нұсқаларында: "Санчес, Том. Disputationum de Sacramento Matrimonii том. III. Эд. Venetiae, sive aliarum, a quibus 1.8 disp. 7 detractus est integer num. 4. Decr. 4 Febr. 1627" деп көрсетілген. Бұл сан 1614 жылғы Венеция басылымында жоқ; ол тек қана канондық құқық арқылы жарамсыз некелердің ұрпақтарына жарамды заңдылық беруге Папаның құдіретіне қатысты, яғни "sanatio in radice" деп аталатын мәселеге арналған. Санчес қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай екінші еңбегі жарық көрді: Opus morale in præcepta Decalogi. Бірінші томды автор өзі дайындады, бірақ екінші томды, сондай-ақ оның үшінші еңбегінің бәрін, Consilia moralia, қолжазба жазбаларынан құрастыру қажет болды. Бұл еңбектер де әртүрлі басылымдар сериясынан өтті, сондай-ақ, әсіресе "ментальді резервация" (restrictio mentalis) деп аталатын мәселеге қатысты, өздеріне салғырттық айыбын тартты. Блез Паскаль оны өзінің "Облыстық хаттарында" қатты сынға алды. Папа Иннокентий XI айыптаған 26 тезистің бірнешеуі Санчестің еңбектерінде кездеседі (қараңыз op. mor. in præc. Decalogi, III, vi, n. 15). Олардың бірі былай деді:

The chief work of Sanchez (and the only one that he himself edited) is the Disputationes de sancto matrimonii sacramento. The first edition is said to have appeared at Genoa in 1602; but this can have been only the first folio volume, for which permission to print was secured in 1599, as the two succeeding volumes contain both in their preface and the author's dedication the date 1603. The first complete edition was, according to Sommervogel, that of Madrid, 1605; later followed a series of editions printed at different places both before and after the author's death. The last edition seems to have been issued at Venice in 1754. Some editions of the third volume have been placed on the Index of Prohibited Books, the grounds being not the doctrine of the author, but the supposed perversion of the work and suppression of what the author taught. Even in the earlier editions of the Index as revised by Leo XIII, until his Constitution "Officorum ac munerum", there appears:
"Sanchez, Thom. Disputationum de Sacramento Matrimonii tom. III. Ed. Venetiae, sive alarium , a quibus 1.8 disp. 7 detractus est integer num. 4. Decr. 4 Febr. 1627." This number is omitted from the edition of Venice, 1614; it treats of the power of the pope to grant a valid legitimation of the offspring of marriages invalid only through canon law through the so called sanatio in radice. Soon after the death of Sanchez a second work appeared. Opus morale in præcepta Decalogi; the first folio volume was prepared by the author himself, but the second volume, as well as the whole of his third work, Consilia moralia, had to be compiled from manuscript notes. These works also went through a series of different editions, and likewise drew upon themselves the accusation of laxity, especially with reference to the question of what is called "mental reservation" (restrictio mentalis). Blaise Pascal in particular criticized him in his Provincial Letters. Of the 26 thesis condemned by Pope Innocent XI, several were in Sanchez's works (see op. mor. in præc. Decalogi, III, vi, n. 15). One of them stated:

Франц Ксавье Вернцтің айтуынша, Санчестің "De matrimonio" еңбегі Рим Куриясы тарапынан неке туралы классикалық еңбектердің қатарына жатқызылған. Санчес жыныстық қатынас үшін миссионерлік позыцияны қолдап, оны "табиғи жол" деп атады және "бұл позыция еркек мұнының ағылуы үшін, оның әйелдің жатырына сіңуі үшін тиімді" деп мәлімдеді.