Кіріспе

Сербия драматургы (туған жылы 1970) Биляна Србьянович (,; туған күні 15 қазан 1970) - Сербия драматургы және университет профессоры. Ол 1990 жылдардың ортасында Сербияның радио-теледидарынан эфирге шыққан "Отворение врата" телесериалының он бір театрлық пьесасы мен сценариін жазды. Оның пьесалары 50-ге жуық елде қойылды. Сербьянович сонымен қатар Белградтағы Өнер университетінің драмалық өнер факультетінде (FDU) жартылай оқытушы болып табылады. 1999 жылдың 1 желтоқсанында ол неміс емес жазушы ретінде Эрнст Толлер Презисті алды. Ол Сербиядағы әртүрлі театр сыйлықтарының иегері, соның ішінде Награда Dragiša Kašiković, Награда Slobodan Selenić, Награда града Београда Деспот Стефан Лазаревић#за позоришно стваралачество, Жоаким Вужич статуэткасы және Sterijina nagrada za najbolju predstavu. Сонымен қатар, ол 2003 жылы "Osvajanje slobode" (награда) сыйлығын алды, бұл жыл сайынғы марапатты Сербияның Азаматтық Альянсы (GSS) саяси партиясы әйелдерге "адам құқықтарын, демократияны және саяси қарым-қатынаста төзімділікті насихаттағандары үшін" берді. 2007 жылы Салоникада IX Еуропа сыйлығының Театралды шындықтары жүлдесін иеленді.

Ерте өмір

Србьянович 1970 жылы 15 қазанда Стокгольмде дүниеге келді. Атасы Данило Србьянович 1960 жылдардың соңында Югославиядан келген қонақ ретінде жұмыс іздеп келген. Көп ұзамай оған Югославиядан келген қыз жолдасы Мирослава Симич қосылды. Ерлі-зайыптылар Стокгольмдегі Югослав елшілігінде азаматтық рәсімде тұрмысқа шықты. 1971 жылы сәуірде, ата-анасының үйленуінен бірнеше ай өткен соң, елшілікке Хорватияның Миро Барешич бастаған террористер тобы шабуыл жасады.

Жазушылық мансап

Србьянович 1995 жылы Белградтағы драмалық өнер факультетінде драматургия дәрежесін алды. Оның жазған алғашқы пьесасы "Београд трилогиясы" 1997 жылы Сербияның Белград қаласында Югослав драма театрында премьераланды. Бұл драма үлкен табысқа ие болған соң, көптеген елдерде, соның ішінде Италияда, Германияда, Австрияда, Швейцарияда, Бельгияда, Англияда және Скандинавия елдерінде қойылды. 1998 жылдың сәуірінде оның екінші пьесасы "Porodične priče" (отбасылық әңгімелер) Белградта жазылды және Atelje 212 театрында қойылды. Ол Сербияның Нови-Сад қаласында өткен театр фестивалінде "Ең үздік жаңа пьеса" сыйлығын жеңіп алды, кейін Германияда, Польшада, Румынияда, Словенияда, АҚШ-та, Швейцарияда, Нидерландыда, Францияда және басқа жерлерде қойылды. 1999 жылдың желтоқсанында Сербьянович "Тұңғақ" романын аяқтады, оның премьерасы 2000 жылдың шілдесінде Черногорияның Будва қаласындағы қалалық театр фестивалінде өтті. Көпшілік қызығушылығының жоқтығынан спектакль тез арада Белград театрларының бағдарламасынан өшірілді. Жас суретшіні Сербияның "Ақиқат, махаббат және еркіндік елі" (Zemlja istine ljubavi i slobode) фильмінде басты рөлдегі актриса ретінде де көруге болады. Оның төртінші пьесасы "Супермаркет" премьерасы 2001 жылдың мамыр айында Вена фестивалінде өтті. Ол әлі күнге дейін көптеген Еуропа елдерімен қойылады. 2003 жылдың соңында Сербьянович өзінің бесінші пьесасын "Америка, екінші бөлік" деп атады. Бұл 2003 және 2004 жылдары Сербияның ең танымал пьесасы болды. Србльяновичтің келесі пьесасы "Скавкачи" ("Локусты") Еуропаның ең танымал театр сыйлықтарының бірі - "Жаңа театрлық шындықтар" сыйлығын жеңіп алды. 2005-06 маусымда неміс театр журналы Theater Heute Сербьяновичті маусымның ең үздік шетелдік драматургы деп жариялады. Оның соңғы пьесасы "Мен үшін бұл қабір тым кішкентай" халықаралық баспасөз назарын өзіне аударды, сондай-ақ Еуропадағы түрлі аудиторияның мақтанышына ие болды.

Еуропа театр сыйлығы

2007 жылы Салоникада IX Еуропа сыйлығын алды Театралды шындықтар, келесідей мотивациямен:Ол үшін және оның елінің халқы үшін, ол көп зардап шеккен, бұл, әрине, "Еуропалық сыйлық" деген епітэт, бұл сербтердің осы құрлықта әрқашан бар екендігін растау ретінде көбірек маңызды. Сербияда және Еуропада бір уақытта өмір сүрген Биляна Сербьянович өз отандастарына мүлдем мейірімді емес: "Белград трилогиясында" ол олардың жасырын, екі жақты моральдық ұстанымдарын ашты; содан кейін, ашу-ызамен, "Отбасылық әңгімелерде" олардың карикатурасын жасайды. Бұл автор жаңа еуропалық драманың ағымға жатады батыл, ашық, қатыгез және ол тек өз орнында ғана қорқынышты емес: "Супермаркетке" ол үстінде батысқа кетті, одан кейін оған шабуыл жасауға батылы бар және сынға алады "Америка" бұл осы бөлімде, кейіпкердің терең, психологиялық сипатын түсіну қабілеті жетілді. "Жарлы құлап" тоталитарлық режимдердегі елдерде өмір сүрген адамдарды талдап, "Сарап" романында ол өзінің еліне оралып, төрт ұрпақтың тарихи суретін салу мақсатында, тозған елдің нақты бет-бейнесін анықтады. Биляна Србьянович - өз елінің режимін және оны қолдайтын адамдарды қатал сынға алған жалғыз саяси белсенді драматург емес: өткен жылы Харольд Пинтердің есімі оның жалғыз емес екенін дәлелдеді. Бір түсті, Биляна Србьяновичтің Балқаны ерекше ортаға ие; қатал, ашық, дау-дамай және мистикалық. Өзінің бұрынғы жазушыларына қарағанда, бұл драматург Балқанды Еуропаға жақындатты және біздің жан дүниеміздегі Балқан рухы туралы ойлануға мәжбүр етті. Оның дауысы бүкіл континентте қатты естілді.

Либералдық демократиялық партия (ЛДП)

2007 жылдың сәуірінде Сербьянович ресми түрде Либералды демократиялық партияға (ЛДП) қосылды. Сербляновичпен бірге LDP саяси кеңесіне тағайындалған басқа адамдар: Весна Пешич (кеңес төрағасы), Биляна Ковачевич Вучо, Боян Дюрич, Бранко Димитриевич, sr, Филип Давид, Иван Андрич, Иван Торов, Ядранка Джелинчич, Ясна Шакота, Латинка Перович, sr, Миша Шахович, Ненад Прокич, sr, sr, sr, Rajko Данилович, Саска Станойлович, Соня Бисерко, Сербиянка Турайлич, Велйко Дюрович, Вера Марклович, Владимир Голигоров, Владимир Тодорич, Зоран Остожич және Зоран Пуревич. 2008 жылдың наурыз айының соңында Сербьянович 2008 жылдың мамыр айында өтетін жергілікті сайлауда Белградтың мэріне ЛДП кандидаты ретінде жарияланды. Партияның Белградтың түрлі муниципалитеттерінде сайлауда нашар нәтиже көрсеткеніне алты ай өткеннен кейін ол өзінің жеке блогында LDP-нің шеттетуіне шағымданады, атап айтқанда, "партиядағы барлық адамдар, Весна Пешич пен Жарко Корачтан басқалары, өздерін [Србльяновичтен] алыстатты" және ол содан бері "партиядағы әркімнің бағасы бар екенін білді, бұл LDP биліктегі коалицияның бөлігі болып табылатын муниципалитеттердегі коммерциялық жылжымайтын мүлік немесе мемлекеттік кәсіпорындарда жалақымен жұмыс істейтіндер немесе болашақ [қаржылық және саяси] келісімдер үшін мүмкіндіктер". Блогта жазылған бұл жазба тез арада өшірілсе де, партиялық әріптестерінің наразылығын тудырды. Бірнеше күннен кейін, партия президенті Чедомир Йовановичпен сөйлескеннен кейін, ол сол кезде драматургтің партиядағы болашағын жария түрде қолдағанын білдірді, Сербьянович партиядағы адамдар арасындағы қарым-қатынастар жақсы екенін мәлімдеді, сонымен қатар жеке пікірін білдірді. Ол сол жылдар ішінде бір кездері партиядан шым-шытырық шығып кеткен.

Ана Брнабичтің шығармашылық индустриялар жөніндегі кеңесі

2018 жылдың наурыз айында Сербьяновичтің Сербия үкіметі жаңадан құрған шығармашылық индустриялар жөніндегі кеңесіне тағайындалғаны жарияланды. Сербияның премьер-министрі Ана Брнабич құрған және іске қосқан кеңес "соның қажеттіліктерін толық түсінуге және болашақ дамуы үшін шешім қабылдауға көмектесетін шығармашылық индустрияда мол тәжірибесі бар жеке адамдар мен ұйымдарды жинауға" арналған. Сербльяновичтен басқа, кеңес мүшелеріне маркетинг сарапшысы Лазар Джамич, Тияна Палковлевич Бугарски, Вук Величкович, өнер тарихшысы Александра Лазар, Адам құқықтары жөніндегі жастар бастамасы ҮЕҰ-ның негізін қалаушы Андрей Носов, Игорь Тодорович, Милан Маркович, Ясна Димитриевич, бейнелеу суретшісі Славимир Стоянович, сондай-ақ Exit Foundation, Mokrin House, Serbia Film Commission, sr және Nova iskra өкілдері кіреді. Кеңес құрылғаннан алты ай өткен соң, 2018 жылдың қазан айында Nedeljnik-ке берген сұхбатында Сербияның премьер-министрі Брнабич Сербьяновичті "әсіресе өзі құрметтейтін зиялы адам, үкіметті сынға алатын, бірақ көмектесуге дайын адам" деп мақтады. Сербияда ол сияқты батыл адамдар көп болса, ол жақсы орын болар еді.

Жүрек заттары қоры

Сербьянович 2009 жылдан бері Батыс Балқанда саяси тұрғыдан айқындалған аймақта белсенді жұмыс істейтін Белградтағы үкіметтік емес ұйым Heartefact қорының бағдарламалық директоры. Оның миссиясы "қазіргі көркемдік, әлеуметтік және саяси мәселелер мен құбылыстарды ұлттық [Сербия], өңірлік [Батыс Балқан] және Еуропа деңгейінде қайта қарауды" және "өндірістің жаңа модельдерін, өңірлік [Батыс Балқан] ынтымақтастығын және білім берудің баламалы түрлерін қолдауды" "Эриннерунгкультурны (есте сақтау мәдениеті), демократиялық құндылықтарды, адам құқықтарын, сөз бостандығын және қоғамдық сфераның жауапкершілігін қолдайтын саясатты әзірлеу арқылы". Hertefact-тің ұйымдық құрылымына Андрей Носов, Живана Янкович, Миряна Миливаевич, Александра Лозанович және Вана Филиповски кіреді, ал оның басқарушы кеңесінде FDU вице-деканы Ана Мартиноли, PR менеджері және фортепиано профессоры Елена Милашинович, саясаттанушы, кеңесші және үкіметтік емес ұйым әкімшісі, қоғамдық қорғаушы және лоббист Горан Милетич және актер Бранко Цвеич бар. 1990 жылдардың ортасына қарай Сербьяновичтің саяси көзқарастары сол жаққа ауысты, өйткені ол Слободан Милошевичтің саясатына, сондай-ақ Сербияның саяси оппозициясындағы саяси оппозициядағы адамдар мен партиялардың көзқарастарына қарсылық білдіре бастады. 1997 жылы Олжа Бечковичтің "Студия Б" телеарнасындағы "Utisak nedelje" бағдарламасының қонақтарының бірі ретінде Серблянович өзінің бұрынғы Pogledi бас редакторы Милослав Самарджичке қарсы шығып, американдық магнат Джордж Соростың Батыс Сербияның про-батыс медиа құралдарына, негізінен B92 қаржы салғандығы туралы мәселе қозғады. Сербияда 2000 жылдың 5 қазанында болған төңкерістен кейін де ол "Сербиядағы саяси элитаның жауапкершілігінсіздігі", "Сербияның зорлық-зомбылық ұлтшылдығы" және "Сербияның күнделікті өміріндегі зорлық-зомбылық пен шеттету мәдениеті" деп қарастырғанына қарсы шықты. 2006 жылдың мамыр айынан 2009 жылдың ақпанына дейін ол B92 желісінде жеке блогын жүргізді. Ол әртүрлі адамдарды, негізінен серб саясаткерлерін және Сербия президенті Борис Тадичтің кеңесшісі Небойша Крстич сияқты оған қарсы саяси пікірлерді білдірген басқа да қоғам қайраткерлерін жиі сынға алған. 2010 жылы Сербьянович Твиттердегі аккаунтын ашты, онда ол серб саясатына қатысты пікір білдіруді жалғастырды. 2011 жылдың жаз айының соңында ол Демократиялық партияның (ДС) өкілі Елена Триванмен бірнеше рет қызу пікір алмасты. Суретші "Тілдер және ұлтшылдықтар" (Jezici i nacionalzmi) жобасы аясында хорваттар, сербтер, босниялықтар мен қара түстегілердің ортақ тілі туралы декларацияға қол қойды. Декларация төрт серб-хорват стандартты нұсқасының саяси бөлінуіне қарсы, бұл бірқатар жағымсыз әлеуметтік, мәдени және саяси құбылыстарға әкеледі, онда лингвистикалық көрініс этно-ұлттық қатыстылық критерийі ретінде және Югославияның мұрагер мемлекеттерінде саяси адалдық құралы ретінде күштеп қолданылады.

Жамандау туралы іс

2001 жылдың наурыз айында Сербляновичті кинорежиссер Эмир Кустурица өзінің "Време" журналында жазған басылымы нәтижесінде жала жабу үшін сотқа тартты. Ол режиссерді "Милошевичтің арам пайдақорсы" деп атап, оны "Милошевич режимімен тікелей ынтымақтастық жасады" деп айыптады. Алты айдан кейін, 2001 жылдың қыркүйегінде, бірінші сот күніне дейін, Vreme журналы екі тараптың арасында медиация әрекеті ұйымдастырды, Кустурица мен Србльянович журналдың кеңсесінде бетпе-бет кездесті. Кездесуде Кустурица егер Сербьянович көпшілік алдында кешірім сұраса, сот ісін тоқтатуға дайын екенін білдірді, бірақ Сербьянович бұдан бас тартты.

Басқа

2007 жылдың шілдесінде Серблянович баскетболшы Милан Гуровичті өзінің блогында сынға алды, оны "тігiлген ақымақ" деп атады, өйткені оның қолында Екінші дүниежүзілік соғыстағы четниктердің көшбасшысы Дража Михайловичтің татуировкасы бар. Сонымен қатар, Сербьянович өзінің 2012 жылғы 18 ақпандағы твиттерінде Сербияның бұрынғы ішкі істер министрі Драган Йочичтің ұйымдасқан қылмыс қайраткері Сербьяновичтің ұсталуынан кейін қосымша полиция күзетімен қамтамасыз етілуіне қатысты жаңалықтарға сілтеме жасап, дау тудырды. Ол қашпайды" деп, 2008 жылы жол апатынан кейін Жочичтің мүгедек екендігін мазақтады. Сербияда 2014 жылдың мамыр айында болған су тасқыны кезінде Сербьянович Твиттерде әзіл-оспақ айтып, халықтың жағымсыз пікірін туғызды. Серб тілінде жазылған твитте "Кереметсіздігім үшін кешіріңіз, бірақ сіздерге "Томат" кітабының жарнамасы үшін галереяға жүзуге 10 минут уақыт қалды". 2019 жылдың қаңтар айында Серблянович актердің және жаңадан тағайындалған еркін азаматтар қозғалысының (PSG) жетекшісі Сергей Трифуновичтің твитіне Facebook-те жауыз реакция жариялады, ол бұған дейін кәсіби түрде ынтымақтастық жасаған, сонымен қатар 1990-шы жылдардың басында Өнер университетінің драмалық өнер факультетінде (FDU) оқыған. Трифуновичтің 1990-шы жылдардың басындағы оңшыл көзқарасы мен саяси белсенділігі туралы твиттердегі жазбасынан кейін, атап айтқанда, актер саясаткерге айналған твитте "Дак Мартенс киімін киген бірінші курстағы драматургия студенті және Ақ бүркіт мүшесі Србьянович FDU комиссариатына ашуланып кіргенін және саяси комиссардың кейпінде жиналған көпшілікке "Біздің бауырларымыз Славония мен Бараньяда өліп жатқан кезде ішіп-жеп отыр" деп ескерткенін еске алады. Сербиялық актриса, кинопродюсер және бұрынғы FDU студенті sr, ол Srbljanović-пен кәсіби тарихы бар, ол Trifunović өзінің бастапқы твиттерінде айтқан оқиғаның шынайылығын қолдады.

Жеке

2006 жылы Сербьянович Сербиядағы бұрынғы француз елшісі Габриэль Келлерге үйленді. 2014 жылы ажырасып кетті. Серблянович Хагадағы халықаралық трибунал 40 жылға бас бостандығынан айырған босниялық сербтердің соғыс уақытындағы саяси көшбасшысы Радован Караджичпен туысқан.

Есірткі ұстаған үшін ұсталды

Сербьянович 2011 жылы 1 желтоқсанда Белградта 27 жастағы көше саудагері Милош "Шоне" Станожичтен кокаин сатып алған кезде полициямен ұсталды және оған қарсы заңсыз заттарды ұстағаны үшін қылмыстық тергеу (кривична приjava) сұранысы болды. Полиция тыңдауында берген мәліметтеріне сәйкес, ол ұсталған есірткі сатып алудан басқа, Србльянович төрт күн бұрын дәл сол дилерден есірткі сатып алған, әр жолы 60 евро төлеген. Полиция отырысында болған оқиғалар туралы егжей-тегжейлі баяндағанмен, екі айдан кейін 2012 жылдың 7 ақпанында тергеуші судьяның (istražni sudija) алдындағы отырыста Србьянович өзінің қорғанысы ретінде үнсіздік құқығын қолданды.