Кіріспе

Сторакс ағашы Сторакс (storax; στύραξ, stúrax), көбінесе стиракс ретінде сатылады, Liquidambar orientalis Mill-дің жараланған қабығынан оқшауланған табиғи шайыр. (Кіші Азия) және Liquidambar styraciflua L. (Орталық Америка) (Hamamelidaceae). Ол бензоиннен (сонымен қатар "storax" деп аталады) ерекшеленеді, бұл Styracaceae өсімдіктер тұқымдасынан алынатын ұқсас шайыр.

Құрамы

Тазартылған шторакс құрамында 33-50% шамасында алкогольді смола - стерозин бар, ол еркін және цинамикалық эфирлер түрінде болады. Құрамында 5 - 15% қантамық қышқылы, 5 - 15% қантамық цинамилі, шамамен 10% фенилпропил цинамилі бар; аз мөлшерде этил цинамилі, бензил цинамилі және стирен бар. Кейбір дереккөздерде тритерпен қышқылдарын (олеанол және 3 эпиолеанол қышқылдарын) құрайтын шайыр туралы хабарланған.

Қолданылуы

Сторакс жағымды, гүлді/лиловый, былғары, бальзамикалық иіске ие. Сторакс және оның туындылары (резиноид, эфир майы, абсолют) дәмдеуіш, хош иісті заттар ретінде және дәрі-дәрмектерде (Фриар бальзамы) қолданылады. Американың шторакс шайырларын (Liquidambar styraciflua) жұқа тіс сияқты жұтып, ауаны сергітеді және тістерді тазартады.

Тарих

Киелі кітапта Ошия 3:13 - де "Сторакс" ағаштары туралы айтылған. Мнесимах, Аристотель, Теофраст (Historia Plantarum), Геродот және Страбон да штортакс ағашы мен оның бальзамы туралы айтқан. Ежелгі Грецияда шторакс сөңгенің төменгі жағындағы тікенекті де білдіретін. Плиний (Historia Naturalis 12.98, 15.26; 24.24) штораксты хош иісті зат ретінде қолданғанын, ал Скрибониус Ларгус шторакспен дәмделген шарап ішкенін айтады. Сирис штораксты иіс шығаратын шашты бояу ретінде атайды. Диоскорид (De materia medica 1.79) оның ладанға ұқсас, көктеп шығаратын және тыныстандыратын қасиеттері бар хош иісті зат ретінде қолданылғанын айтады. Х ғасырдағы араб тарихшысы әл-Масуди өзінің "Мұрудж әл-дхаб" (Алтын далалар) атты кітабында шторакс желімін (майа) дәмдеуіш ретінде атаған. Фукьен провинциясындағы 13-ші ғасырдағы сауда комиссары Чао Джу Куан сұйық стеракс құмырасын Та ши (арабтар) өнімі деп сипаттады. Өсімдіктердің ғылыми атауларын анықтаған Линней, шторакс қазіргі еврей тілінде livneh refu'i деп аталатын ағаштан алынады деп ойлады, оны Styrax officinalis деп атады. Алайда, Израильде жүргізілген сынақтардың негізінде бұл ағаштан дәрілік немесе хош иісті қасиеттері бар шырын алынуы күмәнді. Ежелгі адамдарда шторкас басқа ағаштан, әрине, Сирияның солтүстігінде өсетін Liquidambar orientalis ағашынан алынады, тіпті Израильде өсірілуі мүмкін; одан шипалы қасиеттері бар хош иісті шырын алынады. Бұл, мүмкін, Киелі кітаптағы бальзам болуы мүмкін, бірақ басқа көздер бұл бальзамды бальзам (opobalsamum) деп санайды. Бұл түр Месопотамияның оңтүстік аймақтарында, қазіргі Иракта және әсіресе Вавилонда пайда болған. Бабылдықтар оны тыныс алу жолдарымен байланысты ауруларға қолданған. 8 Он тоғызыншы ғасырда стиренді стеракс бальзамынан дестиляциялау арқылы бөліп алған. Солтүстік Африкада әйелдер мистикалық мақсаттар үшін қыш құмыраларына бензоин мен стеракс жағып өртейді.

Қауіпсіздік

Сторакс шайыр "жалпы алғанда қауіпсіз" (GRAS) болып саналады, бірақ аз мөлшерде, мысалы, кондитерлік өнімдерде шамамен 15 ppm және нан пісірілген өнімдерде 25 ppm.