Кіріспе

Әлеуметтік серіктестер – өзара келісім бойынша мақсатқа жету үшін еңбек қатынастарында ынтымақтасатын топтар, көбінесе барлық қатысушы топтардың мүддесі үшін. Әлеуметтік серіктестердің мысалдарына жұмыс берушілер, жұмыскерлер, кәсіподақтар және үкіметтер жатады.

Шығу тегі

Еуропада әлеуметтік серіктестер тұжырымы, өнеркәсіптік революциядан кейінгі тәртіпсіздіктердің салдарынан ішінара туындады. Еуропалық Одақтың жұмыс істеуі туралы шартының (ЖІОШ) 152-бабында мынадай мәлімдеме бар:

Одақ ұлттық жүйелердің әртүрлілігін ескере отырып, өзінің деңгейінде әлеуметтік серіктестердің рөлін мойындайды және қолдайды. Ол әлеуметтік серіктестер арасындағы диалогты, олардың автономиясын құрметтей отырып, жеңілдетеді. Бұл бап Еуропалық Одақтың (ЕО) бастапқы құқығының бір бөлігі болып табылады.

Әлеуметтік әріптестердің рөлі

Әлеуметтік серіктестер жұмыскерлерге және кәсіпорындардың иелеріне, әсіресе шағын және орта бизнеске (ШОБ) және бейресми экономикаға қол жеткізуде, сондай-ақ қауымдастық, өкілдік және басшылықтың тереңдеп, кеңейе түсуіне, оның ішінде мемлекеттік саясатты жақтау, оны қалыптастыру және іске асыру саласында мүшеліктерінің өкілдігін арттыруда маңызды рөл атқарады.

Польша

Ескі жұмысшыларды еңбек нарығында ұстап тұрудағы үкімет пен әлеуметтік серіктестердің рөлі. Польшаның 45 жастан асқан адамдардың кәсіби белсенділігі көрсеткіштері бойынша Еуроодақтағы ең төменгі көрсеткішке ие екендігін ескере отырып, үкімет пен әлеуметтік серіктестер осы топтың кәсіби дамуын жандандыруға бағытталған шаралар қажет деп санайды. Польшада "Тұрпақтар ынтымағы: 50 жастан асқан адамдардың еңбек белсенділігін арттару шаралары" деп аталатын, әлеуметтік диалог институттарында жасалған жалпыға ортақ жоспар бар. Осы жоспар әзірге заңнама арқылы іске асырылды, ең маңыздысы – зейнетақы жүйесіне қатысты, атап айтқанда, ерлер мен әйелдер үшін міндетті зейнеткерлік жастың көтерілуі және теңестірілуі, сондай-ақ ерте зейнетке шығу схемаларына қол жеткізуді шектеу. Ескі жұмысшылардың еңбек жағдайын жақсартуға бағытталған шаралар өте сирек кездеседі.

Корея

Еңбек қоры 2007 жылғы сәуірде әлеуметтік серіктестердің еңбек қатынастарын тұрақтандыру мен дамытуға дербес үлес қосу маңыздылығы туралы үшжақты келісім негізінде құрылды. Бұл Кореяда еңбек қатынастарын жандандыру бағдарламаларымен және іс-шараларымен айналысатын жалғыз мемлекеттік мекеме. Қордың барлық бағдарламалары мен іс-шаралары әлеуметтік серіктестерге жауапкершілікпен және өзара тиесілілікпен бірлесіп жұмыс істеуге көмектесу және бағыт-бағдар беру мақсатында жасалған. Оларға мыналар кіреді: әлеуметтік серіктестік білімі мен бірлескен бағдарламаларға қаржылық қолдау; жұмыс орнындағы бәсекеге қабілеттілікті арттыруға бағытталған инновациялық кеңес беру; таңдаулы жұмыс уақытымен жұмыс орындарын құру арқылы жұмыспен қамтуды ұлғайту, ұзақ еңбек тәжірибесін жақсарту және икемді жұмыс режимдерін қолдау; 40 жасқа толған және одан асқан зейнеткерлерге жұмысқа орналасуға көмектесу қызметтері; жұмысқа қабылдауда негізсіз кемсітушіліктің алдын алу және жою бойынша кеңес беру және білім беру; еңбек қатынастары саласындағы халықаралық алмасу.