Кіріспе

Қаржылық құралдың шартты сомасы (немесе шартты негізгі сома немесе шартты құны) – бұл қаржылық құрал бойынша төлемдерді есептеуге қолданылатын номиналды немесе беттік сома. Бұл сома көбінесе өзгермейді, сондықтан оны шартты деп атайды.

Пайыздық своптер

Пайыздық ставкалар свопы жағдайында номиналды негізгі сома – айырбасталатын пайыздық төлемдерді есептеу үшін қолданылатын белгілі бір сома. Мысалы, бұл 8000 АҚШ доллары, немесе 2,7 миллион фунт стерлинг, немесе сан мен валютаның кез келген басқа комбинациясы болуы мүмкін. Әр кезеңдегі пайыздық ставкалар номиналды негізгі сомаға көбейтіліп, әр тараптың төлемінің сомасы мен валютасы анықталады. Номиналды негізгі сома – негізгі сомаға құқығы жоқ, тек пайыз төлейтін класс бойынша тиіс пайызды есептеу үшін қолданылатын шама.

Жалпы кіріс своптері

Жалпы қайтару алмасуының стандартты түрінде бір тарап белгілі немесе өзгермелі ставканы, номиналды сомаға көбейтілген түрінде, сондай-ақ мүліктің номиналды сомасы бойынша егер болса, амортизацияны төлейді, ал екінші тарап сол мүліктің номиналды сомасы бойынша егер болса, өсімді төлейді. Мысалы, негізгі мүлік S&P 500 қор индексі болсын. "А" компаниясы "B" компаниясына Лондон банктері аралық ұсыныс мөлшерлемесін, 100 долларлық номиналды сомаға көбейтілген түрінде, сондай-ақ S&P 500 индексіне 100 долларлық номиналды инвестиция бойынша амортизацияны төлейді. "B" компаниясы "A" компаниясына S&P 500 индексіне салынған сол номиналды инвестиция бойынша өсімді төлейді.

Акционерлік опциялар

Акциялардың да номиналды негізгі сомасы бар, бірақ ол нақтылы сома деп аталады, ұғымдық емес. Мысалы, егер акция опционын сатып алу шарты жасалса, онда осы шарттар арқылы акцияларды тікелей сатып алудан гөрі әлдеқайда көп акцияны бақылауға болады. Сондықтан, ұғымдық құн – иеленгеннің емес, басқарылатын активтердің құны. Мысалы, қазіргі бағасы $60 болатын акцияға $60 страйкпен 100 акциялық акцияны сатып алу опционы сатып алынса, онда ол $6,000 тұратын акцияны ұстағанмен бірдей үлкен пайда табу мүмкіндігіне ие болады (1 опцион × 100 көбейткіш × $60), бірақ акциялар әрқайсысы $5-тен (барлығы $500-ға) сатып алынған болуы мүмкін. Осы есептеу бойынша, $6,000/$500 = 12 еселік қаржылық левериджге қол жеткізілді. Акция бағасы $70-ке өскен жағдайда, долларлық нақтылы сома қазір $7,000-ға (опцион құны мен комиссия айырмасынан кеметілген сома), бірақ мөлшері (бірлік нақтылы сома) әлі де 1 келісімшарт болып қалады.

Шетел валютасы/валюталық (FX туындылары)

FX туындыларында, мысалы, форвардтық мәмілелерде немесе опциондарда екі номинал болады. Мысалы, егер бір жеке тұлға USD/JPY валютасы бойынша 110 бағасында колл опционына ие болса және оның біреуі сатып алынса, онда бұл сатып алушыға 100 USD төлеуге және 110 × 100 = 11,000 JPY алуға мүмкіндік береді, сондықтан USD номиналы 100 USD, ал JPY номиналы 11,000 JPY болады. Номиналдардың арақатынасы бағаға тең екенін ескеріңіз, сондықтан баға өзгерсе, номиналдардың бірі өзгереді. Мысалы, егер баға 100-ге өзгертілсе және USD 100-ге бекітілсе, JPY номиналы 10,000-ға айналады; сатып алушы USD-ны бірдей төлейді, бірақ JPY-ны аз алады. Керісінше, JPY валютасы 11,000-ға бекітіліп, USD номиналы 110-ға өзгертілуі мүмкін: нәтижесінде сатып алушы USD-ны көп төлейді және JPY-ның сол мөлшерін алады. Шетел валютасымен байланысты тәуекелді қорғау кезінде, мысалы, АҚШ долларымен жұмыс істейтін американдық компания үшін 11,000 JPY төлем қажет болғанда, шетел валютасының номиналы бекітілуі тиіс.

ETF-тер

Биржада сауда-саттық жасалатын қорлар негізгі активтерді көшіреді, сондықтан инвестиция физикалық активтердің сол көлемін сатып алумен бірдей нәтиже береді, бірақ қор бұл активтерді тікелей сатып алмауы мүмкін, оның орнына оларды жасау үшін туынды құралдарды (әсіресе фьючерстерді) пайдаланады. Белгілі бір ETF-тер, әсіресе кері биржада сауда-саттық жасалатын қорлар, ерекше қасиетке ие: олардың номиналдық құны күн сайын өзгереді; олар күндізгі кірісті күрделендіріп төлейді, сондықтан әр күндік табыс жаңа күндік бағамен қайта инвестицияланғандай болады. Егер инвестор құнсызданған актив бойынша кері ETF-ке ие болса, онда олардың қаражаты көбейеді, оны арзан активті сатуға пайдалануға болады, осылайша бірліктің номиналдық көлемі артады. Керісінше, егер осы жағдайда актив құны өскен болса, номиналдық көлем төмендейді, кері биржада сауда-саттық жасалатын қорларда көрініп тұрады.