Кіріспе

Жапонияда Мейдзи дәуірінің екінші жартысында, 1890 жылдан кейін, елде қарқынды индустрияландыру кезеңі басталғанда жұмысшы одақтары пайда болды. Алайда, 1945 жылға дейін еңбек қозғалысы әлсіз болып қалып, заңдық құқықтардың жетіспеуімен және кәсіподақтарға қарсы заңнамамен шектелді.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ оккупациялық билігі бастапқыда тәуелсіз кәсіподақтар құруға қолдау көрсеткенімен, кең ауқымды антикоммунистік шаралардың бөлігі ретінде бұл саясатын өзгертті. Мүшелік саны 1947 жылдың ақпан айына қарай 5 миллионға дейін жылдам өсті, бірақ кейін 2010 жылға қарай 18,5%-ға төмендеді. Осыдан үш ірі кәсіподақ федерациясының қазіргі құрылымы қалыптасты, сонымен қатар басқа да ұсақ ұлттық кәсіподақ ұйымдары да пайда болды.

Мүшелік

Еңбек одағына мүшелік деңгейі соғыстан кейінгі ең жоғары көрсеткіштен кейін 2010 жылы 18,5%-ға дейін төмендеді. Одақ мүшелігінің ұзақ мерзімді азаюына бірнеше фактор себеп болды, соның ішінде жапондық өнеркәсіптің ауыр өнеркәсіптен басқа бағытқа қайта құрылуы. 1980-ші жылдары жұмысқа тұрған көптеген адамдар үшінші сектордағы шағын компанияларға қосылды, онда еңбек ұйымдарына қосылуға жалпы құлшыныс болған жоқ. Кез келген тұрақты жұмыскер, бөлім бастығынан төмен лауазымда болса, одаққа қатысуға құқылы. Дегенмен, басшылық көбінесе жұмыскерлерге өзіне жақын адамдарды таңдауға қысым көрсетеді. Одақ қызметкерлері әдетте өздерінің еңбек өтілін және лауазымын сақтайды, одақ қызметімен ғана айналысады және одақтың қаражатынан жалақы алады, ал одақ кеңселерi көбінесе зауыт аумағында орналасқан. Көптеген одақ қызметкерлері, егер тиімді болса, корпорация ішінде жоғары лауазымдарға көтеріледі, бірақ ұлттық деңгейдегі ұйымдасқан еңбек қызметіне белсенді қатысатындары аз. Кәсіподақ пен компания арасындағы қарым-қатынас ерекше тығыз. Көптеген ірі компанияларда кеңсе қызметкерлері мен жұмысшылардың барлығы дерлік автоматты түрде одаққа мүше болады. Уақытша жұмыспен қамтылғандар мен қосалқы мердігерлер мүшелікке қабылданбайды, ал бөлім меңгерушісінен жоғары лауазымдағы басшылар басшылық құрамына жатады. Алайда, көптеген корпорацияларда басқарушылық қызметкерлердің көп бөлігі бұрынғы одақ мүшелері болып табылады. Жалпы алғанда, жапондық одақтар компанияның экономикалық жағдайына сезімтал, ал компания басшылығы одақ мүшелеріне корпоративтік мәселелердің жай-күйі туралы ақпарат береді.

Келіссөздер мен іс-қимылдар

Жергілікті кәсіподақтар және жұмысшылар бірлестіктері федерациялардың орнына негізгі ұжымдық келіссөздерді жүргізді. Бірлестіктер көбінесе жалақы келіссөздері үшін бірігіп жұмыс істеді, бірақ федерациялар олардың саясатын немесе іс-қимылдарын бақылаған жоқ. Федерациялар сондай-ақ саяси және қоғамдық байланыстармен айналысты. Жақсы өсімді кезеңдерде көктемгі еңбек шабуылдары жоғары дәрежеде рәсімделген шаралар болып табылды, мақсаты жұмыс күшін тоқтату емес, күш көрсету болды – баннерлер, ұрандар мен билер осы мақсатқа қызмет етті. Осы уақытта, кәсіподақ басшылары мен компания басшылары арасында жалақы мен әлеуметтік жәрдемақыны түзету туралы маңызды талқылаулар өтті. Экономика нашарлағанда немесе басшылық тұрақты жұмыскерлердің санын азайтуға тырысқанда ереуілдер жиі болып тұратын. Еңбек дауларына байланысты жұмыс күндерінің саны 1974 және 1975 жылдардағы экономикалық қиындықтар кезінде екі жылдың ішінде шамамен 9 миллион жұмыс күніне жетті. Бірақ 1979 жылы 1 миллионнан кем жұмыс күні жоғалды. 1981 жылдан бастап, бір жұмысшыға шаққандағы дауларға байланысты жоғалған күндердің орташа саны АҚШ-тағы жоғалған күндердің 9 пайызынан асты. 1975 жылдан кейін, экономиканың өсуі баяулағанда, жылдық жалақының өсуі тежелді және еңбек қатынастары жақсарды. 1980 жылдары жұмысшылардың жалақысы өткен жылғы жалкі өнімнің (ЖӨӨ) нақты өсуіне жақын болды. Мысалы, 1989 жылы жұмысшылардың жалақысы орташа есеппен 5,1 пайызға өсті, ал 1987 мен 1989 жылдар аралығында ЖӨӨ өсімі орташа есеппен 5 пайызды құрады. Орташа үрдіс 1990 жылдардың басында да жалғасты, өйткені елдің ұлттық еңбек федерациялары қайта ұйымдастырылды.