Кіріспе

Бенгал әншісі, Үндістан саясаткері Дебабрата Бисвас (сондай-ақ Джордж Бисвас және Джордж да деп те белгілі; 22 тамыз 1911 – 18 тамыз 1980), үнді Рабиндра Сангит әншісі болған.

Ерте өмір

Бисвас 1911 жылы Барисалда дүниеге келді, кейіннен Британдық үстемдік астындағы Біріккен Үндістанның Бенгал провинциясының Мименсинг ауданындағы Кишореганж қаласына көшті. Осы кезде Георг V патша Делидегі Дурбарға келген болатын, сол себепті оған Георг есім қойылды. Ол халық арасында Джордж Бисвас және Джордж Да деп танылды.

Мансап

Бисвастың музыкасы Тагордың өлеңдеріндегі нәзік драмалық элементті зерттеумен қатар, терең эмоционалдық сезімталдығымен ерекшеленді. 1940 жылдардың басында жарық көрген Тагор әндерінің граммофондық жазбалары, дәстүрдің жазба және жазбаша емес ережелеріне қатаң бағынып, әуеннің жанды, толыққанды айтылуын көрсетті. Ол 1960 жылдардың басында осы шектеулерді бұзуға міндетті деп сезінді – көпшілік осы кезеңді 1969 жылға дейінгі өркендеген шағы деп есептейді. Осы кезеңдегі орындауларындағы дауысының күші мен модуляциясы таң қалдырады, бұл оның замандастары мен тіпті өзінің бұрынғы тәжірибесінде кездеспеген ашық эмоционалдық экспрессиямен толықтырылды. Оның дауысы бұл кезеңде үш октава диапазонында, әртүрлі тембрлер мен ырғақтарда еркін ойнап, күркірегеннен бастап жұмсақ әуенге дейін кең ауқымды эмоционалдық сезімдерді жеткізді. Жеке сезімдері мен көзқарастарында батыл және ықпалды болған ол, Тагордың тіпті ең таныс өлеңдерінің сөздерін жаңа мағыналармен және жаңалықтармен ойнатып берді. Бенгалдықтардың жүрегіне терең сіңген орындауларының арасында «Акаш бхора суржо тара», «Пурано сей динер котха», «Е монихар амаи нахи саже», «Кланти амар кхома коро пробху», «Же ратеи мор дуаргули», «Томар каче е бор маги», «Чокхер жолер лагло жоар», «Свапне амар моне холо» және тағы да басқалары бар. Бисвас – «Рабиндра Сангит» әндерін санскрит, ағылшын, неміс, француз және орыс тілдерінде орындаған жалғыз әнші. Ол шет тілдерінің негіздерін үйрену үшін Калькуттадағы Рамакришна Миссия Мәдениет институтында оқыды. Фильм режиссері Ритвик Гатак Тагор әндерін таңдау және орындау үшін Бисвастың көмегіне жүгінді. Фильмдерде қолданылған осы Тагор әндері халық арасында өте танымал болды. Дебабрата Бисвас ұзақ жылдар бойы IPTA тобымен белсенді жұмыс істеді. Ол Салил Чоудхури, Хеманга Бисвас, Джотириндра Мойтраның музыкасына жазылған бірнеше әнді орындады және Бангладеш азаттық күресі кезінде әндер жазды. Кази Назрул Исламның өзі Дебабрата Назрул әндерін жазғанда оған жетекшілік етті.

Қақтығыстар

1964 жылдан бастап, ол жарияланған ноталарға, өлеңнің үлгісіне, дәстүрлі темпке, ритм мен соққыға қатысты еркіндік таныта бастады, бұл қадамдар Тагор лирикасымен байланыстырылатын қалыпты жағдайға сын салды. Сонымен қатар, ол батыс музыкалық аспаптарды сүйемелдеу және аралық үндік эффекттер үшін қолдануға бейімділігімен де көзге түсті – бұл оның өмірінің соңына дейін жалғасқан құштарлық болды. Ол испан гитарасы, саксофон, кларнет, фортепиано және виолончель сияқты аспаптарды ситар, сарод, эсрадж және скрипкамен бірге қолдану арқылы Тагор әндерін тыңдаушылардың сезімталдығына сын салды, мұның бәрі «түсіндіру» және «өзіндік өркендеу» атымен жасалды. Оның танымалдығы ересек-жас, сарапшылар мен жаңа бастағандар арасында артып, өйткені осы артықшылықтарға қарамастан, оның орындауларының стилі мен рухының күші мен тазалығы теңдесіз болды. 1960 жылдардың соңында Дебабрата өзінің батыл стилі үшін билік тарапынан сынға ұшырады, көптеген жазбалары Тагор шығармаларының тазалығына сай келмейтін «дұрыс емес рух», «дұрыс емес темп» және басқа да мелодиялық артықшылықтар себептерімен коммерциялық өндірістен тыйым салынды. Бастапқыда ол қарсылыққа төтеп беруге тырысқанмен, кейіннен шегініп, өз еркімен жазбалар жасауды тоқтатты. Даудың күшеюімен, оның жеке концерттері сұраныстың өсуімен жалғасты, бірақ жасы ұлғайғанда (ол 60-қа жасы жеткенде) және дауысы нашарлағандықтан, сонымен қатар өмір бойына азаптаған астмасының салдарынан, ол көпшілік алдындағы өнер көрсетулерінен бас тартып, өзінің қайғы-мұңын және көңіл күйзелісін 1979 жылы жарық көрген «Братья Жанер Рудда Сангит» (немесе «Тастап кетілгеннің үнсіз музыкасы») атты автобиографиялық естеліктерінде бейнеледі. Бұл кітап 1980 жылдың 18 тамызындағы өлімінен бір жыл бұрын жарық көрді.