Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
13 ғасырдағы суфи, Кубравия тәріқатының негізін қалаушы.
13th century Sufi, founder of the Kubrawiya order
Наджм ад-Дин Кубра (نجمالدین کبری) – 13 ғасырдағы Хорезмнен шыққан суфи және Кубравия тәріқатын құрған адам. Ол Илханат және Тимур әулеттерінде зор ықпалға ие болды. Оның әдісі суфи метафизикасының "алтын ғасырына" жатады және Шахаб ад-Дин Яхья ибн Хабаш Сухравардидің нұрландыру ілімімен, сондай-ақ Румидің Шәмс Табризимен байланысты. Кубра 540/1145 жылы туып, 618/1221 жылы қайтыс болды.
Najm ad Din Kubra (نجمالدین کبری) was a 13th century Khwarezmian Sufi from Khwarezm and the founder of the Kubrawiya, influential in the Ilkhanate and Timurid dynasty. His method, exemplary of a "golden age" of Sufi metaphysics, was related to the Illuminationism of Shahab al Din Yahya ibn Habash Suhrawardi as well as to Rumi's Shams Tabrizi. Kubra was born in 540/1145 and died in 618/1221.
Өмірбаян
540/1145 жылы Конье-Ургенч қаласында дүниеге келген Наджмуддин Кубра мансабын хадис және калам ғылымының зерттеушісі ретінде бастады. Оның суфизмге деген қызығушылығы Мысырда оянды, ол Уэвиси тариқатының шакирті Рузбихан Бақлидің мұриді болды. Жылдар бойы оқып-үйренген соң, ол діни ғылымдарды зерттеуді тоқтатып, суфи өмір салтына толыққанды берілді. Суфи шейх Зия әл-Дин Аммар Битлиси – Кубраның ұстазы болды, ол суфи пікірлерін жаңа қырынан ұсынып, оқырманға ойға ортақтасуға және әсер етуге тырысты. Хиркасын алғаннан кейін Кубра көптеген гностиктер мен суфизмді зерттеушілердің ізбасарларына ие болды. Оның шәкірттерінің басым бөлігі суфи жазушылары мен гностиктер болғандықтан, Кубраға «әулиелерді тәрбиелеуші» (парсы тілінде: вали тараш) деген лақап берілді және оның тариқаты Кубравия деп аталды.
Born in 540/1145 in Konye Urgench, Najmuddin Kubra began his career as a scholar of hadith and kalam. His interest in Sufism began in Egypt where he became a murid of Ruzbihan Baqli, who was an initiate of the Uwaisi. After years of study, he abandoned his exploration of the religious sciences and devoted himself entirely to the Sufi way of life. Sufi sheikh Zia al Din 'Ammar Bitlisi was Kubra's teacher, who tried to present Sufi thought in a new way to provide contemplation and influence for the reader. After receiving his khirka, Kubra gained a large following of gnostics and writers on Sufism. Because his followers were predominantly Sufi writers and gnostics, Kubra was given the title "manufacturer of saints" (in Persian: vali tarash) and his order was named the Kubrawiya.
Кубравия ордені
Кубравия – Кубраның суфилік тәртібі, көрушілік тәжірибені түсіндіруге бағытталған. Кубравияның Ирандағы шииттік діннің күшті ықпалына байланысты, бүкіл ислам әлеміне әсері байқалды. Кубраның 13 ғасырдағы қазасынан кейін ғана Кубравия кеңінен танымал болды. Кубравия Орталық Азиядан тыс жерлерде үлкен дамуға ие болды, бірақ оның ықпалы мен қатысуы 15-16 ғасырларға дейін ғана созылды, содан кейін Осман империясы кезінде Нақшбандия (басқа, көбірек қызығушылық тудыратын суфилік топ) оны көлеңкеге алды, бірақ белгілі бір деңгейде жақтастары сақталды. Бұл оқиғадан бұрын, тәртіп Ысқақ әл-Хутталанидің (1423 жылы қайтыс болған) басшылығынан кейін Нұрбақия және Дхахабия деп екіге бөлінді. Біріншілері 16 ғасырдың соңында Сафавилердің билігінде қуғынға ұшырады, ал екіншілері қазірге дейін Ширазды өзінің орталығы ретінде сақтап келеді. Кубравияның Орталық Азиядағы ықпалы көптеген саяси, әлеуметтік және экономикалық белсенділіктерді қалыптастырды, бірақ Нақшбандия осы идеяларды толыққанды дамытты. Кубравияның негізгі үйретігі – «көрнекі тәжірибені талдауға негізделген жақсы дамыған мистикалық психология». Олар суфилердің күнделікті өмірінде басынан өткен рухани көріністерді түсіндіруге ерекше мән берді. Олардың басты назар аударған мәселесі – рухани көріністерді қабылдауға мүмкіндік беретін құрал ретінде зикрға толыққанды ден қою болды. Сондай-ақ Бахауддин Уалад, Жалалуддин Румидің әкесі де Кубравиямен байланысты. Дегенмен, оның ең белгілі және ықпалды шәкірттерінің бірі Сад әд-Дин Хамуваи болды. Кубра Хамуваиге алдағы моңғол шапқыншылығын ескертіп, қаладан кетуді бұйырды. Бірақ Хамуваи Кубрамен бірге қалды және одан ижаза алды, бұл оның суфи шеберімен оқушы ғана емес, дос ретінде де жақсы қарым-қатынаста екенін көрсетті. Хамуваи Кубраның еңбектері мен Кубравияның ықпалына қатысты отыздан астам маңызды қолжазбалар мен басқа да еңбектер жазды.
The Kubrawiya was Kubra's Sufi order, focusing on explaining the visionary experience. The influence of the Kubrawiya can be seen on the Islamic world as a whole because of its relationship to the strong influence of Shi'ism in Iran. The Kubrawiya was not largely popular until after Kubra's death in the 13th century. The Kubrawiya found great development outside of Central Asia, but its influence and presence only lasted till the 15th/16th century, when it was overshadowed by the Naqshbandiya (another, more attractive Sufi group) during the Ottoman Empire, though a nominal following continued on. Before this occurred, the order split after the leadership of Isḥāḳ al Khuttalānī (d. 1423) into the Nurbakshiyya and the Dhahabiyya. The former were eventually persecuted under the Safavids in the later 16th century, whereas the latter survives presently with Shiraz as its centre. The Kubrawiya's influence in Central Asia established many political, social, and economic activities there, but the Naqshbandiyah developed these ideas to their fullest potential. The Kubrawiya's main teaching was a "well developed mystical psychology based on the analysis of the visionary experience." They focused on explaining the spiritual visionary experiences that Sufis underwent in everyday life. Their largest concern was the total focus on the zikr as a means of allowing for the perception of spiritual visions. and Baha'uddin Walad, father of Jalaluddin Rumi. However, one of his most well known and influential disciples though was Sa'd al Din Hamuwayi. Kubra informed Hamuwayi to leave the city in which they resided with the impending Mongol invasion on the horizon. However, Hamuwayi stayed with Kubra and received his ijaza from him, which shows his favorable reputation with the Sufi Master, as not only a student, but as a friend. Hamuwayi wrote over thirty important manuscripts and other works concerning the work of Kubra, and the influence of the Kubrawiyah.
Діндер арасындағы ұқсастықтар
Бүгінде Кубравия тәжірибесі белгілі бір йога практикаларына (тибет және басқа да садханалар) ұқсас, онда жаттығушылар дұға, ораза, уединениеге шығу және көріністерге енуге ден қояды. Көріністерге назар аудару йога практикасының Кубравияның ықпалымен пайда болғанын білдіретін болса да, және суфизм мен үнді йогасы арасында өзара әсер болғанмен, Кубравияның Хатха-йогаға тікелей әсер еткенін көрсететін дәлел жоқ (Хатха-йога 10-11 ғасырларда пайда болған). Кубра жүйелі түрде зерттеген көріністер мен түстер тәжірибесі йога трактаттарында (Хатха Йога Прадипика, Геранда Самхита және т.б.) ұқсас мысалдарға ие. Кубра былай деді: «Мистикалық саяхатшы денесінің барлық бөлігінен жарықтардың пайда болатынын сезінеді, ал бүкіл өзінің мәнінен жамылғы алынып тасталады, сондықтан сіз бүкіл денеңізбен Барлығын көресіз!» Йоганың физикалық қимылдары арман, көріністер және тәжірибелер арқылы Барлығын (Құдайды) көруге көмектеседі. Йога арқылы құдаймен байланысты түсіндіруге тырысқанда, олар Кубраның тағы бір сөзін келтіреді: «Құдайдың жарықтарынан туған және жүрек куә болған жарық, Құдайды жүрекке танытуға қызмет етеді: Ол Өзін Өзі арқылы танытады». Бұл екі топтың рухани тәжірибелері ұқсас, мысалы, екі тараптың да есептерінде кездесетін құдаймен байланысты шақыратын толық оқшаулану. Йога арқылы қол жеткізілген мистикалық тәжірибелер мен түрлі суфи практикалары арқылы қол жеткізілген көптеген ұқсастықтар болғанымен, бұл екі топ арасындағы байланысты Кубравия идеологиясының 15 ғасырда таралуымен байланыстыруға болмайды, керісінше, өзара әсерлер Кашмир және Үндістанның басқа солтүстік аймақтары арқылы, сондай-ақ Бенгалия арқылы орын алды, онда суфизм мен индуист йогасы байланыста болғандығы дәлелденді және бүгінге дейін бір-біріне әсер етеді (мысалы, Баул қозғалысы).
Today, the practices of the Kubrawiyya are similar to certain yoga practices (Tibetan and other sadhana), wherein the practitioners focus on prayer, fasting, seclusion, and entry into visionary states. Although the focus on visionary states can lead to infer that the practice of yoga could be attributed to the influence of the Kubrawiyah, and although mutual influences have taken place between Sufism and Indian yoga practice, there is no evidence of a direct influence of Kubrawiyya on Hatha Yoga which is contemporary (tenth to eleventh century CE). Experience of visions and colours which are systematically studied by Kubra, have close counterparts in yoga treatises (Hatha yoga pradipika, Gheranda Samhita, etc.). Kubra said "the mystical traveller will similarly sense the generation of lights from the whole of his body and the veil will possibly be withdrawn from the entire selfhood, so that with all of the body you will see the All!" The physical action of yoga will help one to see the All (God) through dreams, visions, and experiences. In a modern attempt to explain the connection of the divine through yoga, they attribute another quote of Kubra saying "The light that is derived from God's lights and witnessed by the heart serves to make God known to the heart: He makes Himself known by means of Himself." These two groups show similar spiritual experiences such as total isolation which invokes a connection with the divine seen in accounts by both parties. Even though, there are numerous similarities between the mystical experiences achieved through yoga and those achieved by various Sufi practices, it is not a fact that connection between these two groups can be attributed to the spread of the Kubrawiyah's ideologies in the 15th century, but rather that mutual influences have taken place via Kashmir and other northern parts of India, and via Bengal where the two Sufism and hinduist yoga are proven to have been in contact, and still are influencing each other today (cf. the Baul movement).