Кіріспе

Британ аралдарының терминологиясы – Ұлыбритания, Ирландия және оларды қоршап тұрған кіші аралдардың географиялық және саяси аймақтарын (кейде бір-бірімен тоғысқан) сипаттау үшін қолданылатын сөздер мен тіркестер жиынтығы. Бұл терминдер көбінесе шатасуға себеп болады, себебі кейбір сөздердің өзі ұқсас, сонымен қатар олар көбінесе еркін қолданылады. Көптеген сөздер аралдар тарихымен байланысты географиялық және саяси мағыналарды білдіреді. Осы мақаланың мақсаты – қолданыстағы терминдердің мағынасын және олардың арақатынасын түсіндіру; мұндай жіктемелердің көпшілігі пікір таласы тудыруы мүмкін.

Британ аралдары

Британ аралдары – Атлант мұхитындағы континенттік Еуропаның жағалауында орналасқан аралдар тобы. Оған Ирландия, Ұлыбритания, Мэн аралы, Шетланд, Оркней және мыңдаған ұсақ аралдар кіреді. Дәстүр бойынша Канал аралдары да осы топқа қосылады, бірақ бұл аралдар географиялық тұрғыдан континенттік Еуропаның бір бөлігі болып саналады, себебі олар Францияның Нормандия жағалауынан жақын орналасқан. Бұл терминнің дұрыстығы күмәнді (Британ аралдарының атауларына қараңыз).

Ұлыбритания

Ұлыбритания – Британ аралдарының ең ірісі. Ұлыбританияда Біріккен Корольдікті құрайтын үш елдің көп бөлігі орналасқан: солтүстікте Шотландия, оңтүстікте және шығыста Англия, ал батыста Уэльс. Оның жағалауында көптеген кіші аралдар да бар (тіркелген картада қызыл түспен көрсетілмеген), олар Англия, Шотландия және Уэльс тарапынан басқарылады. Осы кіші аралдардың енуі саяси «Ұлыбритания» аумағының Ұлыбритания аралынан сәл үлкен екенін көрсетеді.

Ирландия

Топтың екінші үлкен аралы – Ирландия. Аралдың көп бөлігі Ирландия Республикасының құрамында. Аралдың солтүстік-шығысы (Солтүстік Ирландия) Ұлыбританияның бір бөлігі. Ирландия жағалауында көптеген кішкентай аралдар да бар.

Мэн аралы

Мэн аралы Ұлыбритания мен Ирландия арасында жатыр. Ол британдық тәждік тәуелділік ретінде басқарылады, өз парламенті бар, бірақ қорғаныс және сыртқы қатынастар мәселелері бойынша жауапкершілік Ұлыбританияға жүктеледі.

Канал аралдары

Канал аралдары саяси тұрғыдан Ұлыбританиямен тәуелділіктер ретінде байланысты болғанымен, географиялық жағынан жақын орналасқан Франция материгінің (әсіресе, Арморика массивінің) бір бөлігі болып табылады және тарихи тұрғыдан Нормандия герцогтігінің соңғы қалдықтары болып саналады, бұл атақ британ монархына тиесілі.

Біріккен Корольдік

Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландияның Біріккен Корольдігі – мемлекеттің ресми толық атауы. Бұл атау британдық паспорттар сияқты ресми құжаттарда қолданылады. Ыңғайлы болу үшін атау әдетте Біріккен Корольдік, ҰК немесе Ұлыбритания деп қысқартылады. Уэльс, Біріккен Корольдіктің княздігі ретінде сипатталады. Уэльс принці атағы көбінесе британ тағының мұрагеріне беріледі, бірақ Уэльске қатысты ресми саяси немесе басқа да рөлі жоқ (бірақ 20 ғасырдың басынан бері Уэльс принцтері Уэльстегі рәсімдік патшалық міндеттерді бейресми түрде өздеріне жүктеп алған). Халықаралық Стандарттау Ұйымы (ISO) 2011 жылдан бастап, Британдық Стандарттар Институты мен Уэльс Үкіметінің ұсынысы бойынша Уэльсті "княздық" емес, "ел" деп анықтады. Солтүстік Ирландияны кейде Ұлыбритания азаматтары Ұлыбританияның провинциясы деп атайды, ол Ирландияның Ольстер провинциясынан шыққан, ал Солтүстік Ирландия оның бір бөлігі болып табылады. Солтүстік Ирландия 1972 жылға дейін Ұлыбританияның басқа бөліктеріне қарағанда өзін-өзі басқарудың жоғары деңгейіне ие болды. Ұлыбритания географиялық және саяси бірлік болып табылады. Географиялық тұрғыдан алғанда, ол бір арал, бірақ саяси бірлік ретінде Англияның Уайт аралы, Уэльстің Англси және Шотландияның Ішкі Гебридтер, Сыртқы Гебридтер, Оркней аралдары және Шетланд аралдары сияқты құрамына кіретін елдердің бөлігі ретінде басқарылатын кіші оффшорлық аралдарды да қамтиды. GB аббревиатурасы кейде ресми түрде Ұлыбритания үшін қолданылады, мысалы, Олимпиада ойындарында немесе Ұлыбританияда тіркелген автомобильдердің тіркеу нөміріндегі елдік идентификациялық код ретінде (қараңыз, британдық автомобиль нөмірлері). SCO – Шотландия үшін, CYM – Уэльс үшін (Cymru), NI – Солтүстік Ирландия үшін немесе ENG – Англия үшін де қолданылуы мүмкін. 2021 жылдың 28 қыркүйегінен бастап Ұлыбритания автомобиль нөмірлеріндегі ресми ел коды болады. GB интернет коды Ұлыбританияға бөлінгенмен, көбінесе қолданылмайды және Ұлыбритания веб-домендері uk қолданады. Бұл – Ұлыбританияның ISO 3166-1 alpha 2 коды, бірақ ерекше жағдайда елдің өтініші бойынша сақталған. Ұлыбританияның төрт құрамдас бөлігі, әсіресе спорттық контексте, "Үй елдері" немесе "Төрт ұлт" деп белгілі. BBC өзінің Ұлыбританиядағы жалпыхалықтық хабар тарату операциясын Англияның географиялық аймақтарына қатысты "Ұлттар және Аймақтар" ("Аймақтар") деп атайды. Осылайша, атау конвенциялары бір егемен мемлекет ішіндегі ерекше аймақтарды немесе ұлттарды сипаттауға бейім. Спортта "Үй елдерінің" көпшілігі өздерінің жеке ұлттық командаларына ие – Англия, Уэльс, Шотландия, Солтүстік Ирландия, мысалы, футбол қауымдастығында. Төрт ұлт арасындағы спорттық жарыстар "Үй халықаралықтары" деп аталады (мысалы, футболдан Британдық үй чемпионаты). Солтүстік Ирландиядағы футболдың басқарушы органы – Ирландия футбол қауымдастығы (IFA), ол бөлінуге қырық жыл бұрын құрылған. Оның Республикадағы әріптесі (плюс Дерри Сити ФК) – Ирландия футбол қауымдастығы (FAI). Солтүстік Ирландия ұлттық құрамасы бөлінгеннен кейін шамамен елу жыл бойы "Ирландия" атауын сақтап келді. 1970 жылдан бері екі команда да сәйкесінше "Солтүстік Ирландия" және "Ирландия Республикасы" деп аталады. Ұлыбритания Олимпиада ойындарында Ұлыбритания ретінде қатысады. Олимпиадалық хартаға сәйкес, Ирландия Олимпиадалық кеңесі бүкіл Ирландия аралын білдіреді. Солтүстік Ирландияның олимпиадалық спортшылары Ұлыбританияны немесе Ирландия Республикасын таңдауға құқылы. Ұлы Жұма келісімінен және оны іске асыру туралы заңнамадан кейін Ирландия аралындағы спорттық ұйымдар (және басқа да бірнеше ұйымдар, мысалы, туризм, ирландтық гэль және Ульстер шотланд тілдері жөніндегі кеңестер) көбінесе шекарадан тыс жұмыс істейді. Ұлыбритания азаматтары британдықтар, британдар, бриттер (көше тілінде) немесе британдар (архаикалық) деп аталады. Одақты қолдайтындарға қатысты "Юнионисттер" термині де қолданылуы мүмкін. Британдықтарға қатысты ескі көше тіліндегі атаулар – Томми (британдық сарбаздар үшін) және Англо. "Англо" сөзі тек Англияға қатысты, бірақ кейде құрама сын есімдердегі элемент ретінде кеңірек қолданылады: мысалы, "Англо-француз қарым-қатынастары" газет мақалаларында Франция мен Ұлыбританияның саяси бірліктері арасындағы қарым-қатынастарды атағанда қолданылуы мүмкін. "Англосаксон" сөзі бүкіл ағылшын тілді әлемді білдіргенде (әсіресе континенталды Еуропа тілдерінде) қолданылуы мүмкін.

Ирландия

1937 жылы Ирландия Конституциясы қабылданғаннан бері Ирландия – Ирландия аралының шамамен бес алтыншы бөлігін алып жатқан мемлекеттің ағылшын тіліндегі атауы. Éire атауы ирланд тілінде жазғанда қолданылады. 1948 жылғы Ирландия Республикасы заңынан бастап «Ирландия Республикасы» термині мемлекеттің қосымша сипаттамасы ретінде қолданылады. Бұл термин аралдың және мемлекеттің атаулары арасындағы қатысуды болдырмауға көмектеседі. Дегенмен, «Ирландия» термині Еуропалық Одақ немесе Біріккен Ұлттар Ұйымы сияқты ресми дипломатиялық жағдайларда әрқашан қолданылады. Ирландия Республикасының паспортында Éire – Ireland деп жазылған. 1937 жылғы конституция және жаңа атау енгізілгенге дейін, қазіргі Ирландия мемлекетінің аумағын Ирландия еркін мемлекеті алып келген. Ирландия еркін мемлекеті 1922 жылы Англо-Ирландия келісімі арқылы Ұлыбританиядан бөлініп, Британ империясының тәуелсіз доминионы болды. 1936 жылы король мемлекет басшысы қызметінен бас тартты, ал мемлекет доминион статусынан бас тартып, 1948 жылы Ұлттар Достастығынан шықты. Дәстүрлі түрде Ирландия аралы төрт провинцияға бөлінеді: Лейнстер, Коннахт, Манстер және Ольстер, және әр провинция округтерге бөлінеді. Ирландия Республикасы аралдың 83%-ын құрайды, Ирландияның 32 дәстүрлі округінің 26-сын алып жатыр. Солтүстік Ирландия қалған бөлігін, Ольстердің 9 дәстүрлі округінің 6-сын алып жатыр. Солтүстік Ирландияда ирландтық ұлттық санасы күрделі мәселе, оның себебі – одақтастардың (өздерін британдықтар деп санайтындардың) және ұлтшылдардың (екі қауымның да ирланд ұлтының бір бөлігі деп санайтындардың) ұлттық санасының түбегейлі түрде әртүрлі болуы. Ирландия Республикасы ұлтшыл және республикалық қауымдастықтарда көбінесе «Жиырма алты округ» деп аталады, бұл мемлекеттің Ирландия Республикасының толыққанды саяси бірлігінің тек бір бөлігі екенін көрсетеді, ол аралдың барлық 32 округінен тұрады. «Алты округ» (Солтүстік Ирландия) термині де қолданылады. Басқа ұлтшыл терминдерге «Солтүстік Ирландия» және «Солтүстік» жатады. Бұл терминдерді ирланд ұлттық телерадиокомпаниясы RTÉ де қолданады. Солтүстік Ирландияға қатысты радикалды терминдерге «басылып алынған алты округ» немесе «басылып алынған Ирландия» жатады, оларды көбінесе Солтүстік Ирландияны Ирландия Республикасынан бөлек деп санамайтын адамдар қолданады. Ирландия паспортын Ирландия азаматына алуға болады және оны шетелде Ирландия консулдық қызметтері мен жергілікті Ирландия елшілігі арқылы да алуға болады. Ирландия азаматтығы туралы заңға сәйкес, 2005 жылға дейін Ирландия аралында туған немесе осындай адамның бірінші буын ұрпағы болған кез келген адам Ирландия паспортын алуға құқылы. Сондықтан, Солтүстік Ирландияда туған адамдар мен олардың балалары ирланд азаматы болуы және қаласа Ирландия паспортын алуы мүмкін.

Британ аралдары

1978 жылғы Ұлыбританияның Түсіндіру актісіне сәйкес, «Британ аралдары» деген заң термині (географиялық «Британ аралдары» терминінен өзгеше) Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландияның Біріккен Корольдігін, сондай-ақ тәуелді территорияларды қамтиды: Джерси және Гернси биліктері (олардың құрамына Альдерни, Херм және Сарк кіші аралдары кіреді) – Канал аралдары; және Мэн аралы. 2011 жылғы Джерси халық санағында «Британ аралдары» түсінігі Джерсиден басқа британ аралдарын (яғни, «Британ аралдары») білдіреді, бірақ Ирландия Республикасын қамтымайды.

Қайта өрлеу дәуірінің карта жасаушылары

Абрахам Ортелиус 1570 жылы Англия, Шотландия және Ирландия саяси жағынан бөлек екенін картасының толық атауымен нақтылайды: Angliae, Scotiae et Hiberniae, sive Britannicar. insularum descriptio («Англия, Шотландия және Ирландия, немесе Британ аралдарының сипаттамасы»). Джордж Лилидің 1546 жылғы картасы Ұлыбританияны Англия және Шотландия екі патшалығына бөліп көрсетеді, ал олардың қасында Ирландия орналасқан. Осы кезеңдегі кейбір карталарда Уэльс, кейде Корнуолл да Ұлыбританияның жеке аймақтары ретінде көрсетілген, ал Генрих VIII үшін Полидор Вергиль жазған Англия тарихында былай делінген: «Британияның бүкіл елі төрт бөлікке бөлінген, оның біріншісі – ағылшындар, екіншісі – шотландтар, үшіншісі – уэльстіктер және төртіншісі – корнуоллдықтар». Орта ғасырлар, Ренессанс және одан кейінгі кезеңдердің карталарында көбінесе Альбион деп аталады. Бұл ежелгі термин алғаш рет Птолемей мен Плиний Ұлыбритания аралын білдіру үшін қолданған. Кейінгі ғасырларда оның мағынасы өзгеріп, қазіргі Шотландияны (гаэл тілінде Альба немесе Албан) ғана білдіретін болды. Альбион Ұлыбританияның поэтикалық атауы ретінде сақталған, бірақ күнделікті қолданыста жоқ.

18-19 ғасырлар

1707 жылғы Одақ актісінен кейін, әсіресе Шотландияда Шотландияны Солтүстік Британия деп атау қалыптасты, ал Англия кейде Оңтүстік Британия деп аталды. Бұл терминдер 19 ғасырда кеңінен танымал болды. Осы қолданыстың ең ұзақ сақталған мысалы – 1923 жылы Лондон және Солтүстік-Шығыс темір жолының құрамына кірген Солтүстік Британия темір жолы, сондай-ақ 1902 жылы Солтүстік Британия темір жолы ашқан Эдинбургтегі Солтүстік Британия қонақ үйі. Ол 1991 жылы «Балморал» болып қайта ашылғанға дейін осы атауды сақтап келді.

Патшалықтар мен мемлекеттердің дамуы

Оң жақтағы диаграмма патшалықтар мен мемлекеттердің одан әрі дамуына сипаттама береді. 1603 жылы Шотландияның Джеймс VI королі Англия тағына "Англия королі Джеймс I" деген атпен мұрагерлік етті. Ол өзін Ұлыбритания, Франция және Ирландия королі деп атады, бірақ Ұлыбританиядағы екі патшалық та өздерінің егемендіктерін және тәуелсіз парламенттерін – Шотландия Парламенті мен Англия Парламентін сақтап қалды. ("Ұлыбритания" терминінің өзі ағылшын тілінде орта ағылшын тілінен бастап, шамамен 1338 жылдан қолданыла бастады, бұл 12 ғасырғы аударма және Птолемейдің географиясынан туындаған.) Бұл атау пайдаланушыға байланысты, жылы мақтанышпен немесе ирониямен айтылуы мүмкін. Бірінші дүниежүзілік соғыста шетелдегі британдық әскерлер отаны туралы сөз қозғалғанда оны жиі қолданған.

Сифаттар

Британ аралдарының әртүрлі құрамдас бөліктерінің мазмұны мен қасиеттерін сипаттауға қолданылатын сөздер де жаңсақтық тудырады. Біріккен Корольдік туралы бір ғана сөз болмағандықтан, «британдық» әдетте Ұлыбританияға жалпы атау ретінде қолданылады. Дегенмен, нақты физикалық-географиялық мағынада «британдық» Ұлыбритания аралын білдіреді. «Ұлы британдық» деген тіркес аралға қатысты өте сирек қолданылады, көбінесе «Ұлы британдық тағам» сияқты сөз ойыны үшін ғана пайдаланылады. «Ирланд» сөзі Ирландияға қатысты адамдарды немесе ерекшеліктерді білдіреді. Сондықтан, оның мағынасы «Ирландия» сөзінің қолданылуына байланысты: ол Ирландия мемлекетіне де, Ирландия аралына да қатысты болуы мүмкін. Солтүстік Ирландия, Ұлыбританияның құрамдас бөлігі болғандықтан, «британдық» немесе «ирландтық» болуы мүмкін, бұл Солтүстік Ирландия тұрғындарының британдық немесе ирландтық азаматтық алу құқығында көрінеді. Нақтырақ айтқанда, «солтүстік ирланд» сөзі жиі қолданылады. Ұлтшыл қауымдастықтың мүшелері өздерін «британдық» деп атамайды және қажет болған жағдайда ғана «ирланд» немесе нақтырақ «солтүстік ирланд» сөздерін қолданады. «Ольстер» термині де сөздердің бірі ретінде қолданылуы мүмкін (мысалы, «Royal Ulster Constabulary»), бірақ оны көбінесе юнионистер қолданады және оның жеке есім ретінде қолданылуы сияқты саяси мағынасы бар. «Ольстерлік» (немесе «Ольстер әйелі») термині жиі қолданылады және мұндай саяси мағынасы жоқ. Сол сияқты, ұлтшылдар Солтүстік Ирландиядағы көлді «ирланд» деп сипаттауы мүмкін. Қазіргі уақытқа дейін «Ирландия теңізі» географиялық термині саяси мағыналардан құтылып келген сияқты, тіпті Ирландия Республикасы мен Ұлыбритания арасында Ирландия теңізі суларының аумақтық бақылауы бөлінген болса да, сонымен қатар Ұлыбританияның тәуелді аймағы – Ман аралы да бар. Алайда, бұл терминнің «Британ аралдары» дегенді бейнелеу үшін қолданылуына қатысты дау туған жоқ.

Британ аралдары

Британ аралдарының сөздік анықтамасында бұл Ирландияның барлық бөлігі мен Ұлыбританияны, сондай-ақ оларды қоршаған аралдарды білдіретін географиялық термин. Кейде оны қате түрде Ұлыбританиямен теңестіріп, немесе Ирландия аралын толығымен ескермей, Ұлыбритания мен оны қоршаған аралдарға қатысты қолданады. BBC және The Times тілдерінің стильдік нұсқаулары сөздік анықтаманы қолдануды міндеттейді, бірақ олардың веб-сайттарында кездейсоқ қате пайдаланулар кездеседі. Британ аралдары термині кейбіреулер үшін жағымсыз немесе ұятты болып саналады, себебі «британдық» терминінің қазіргі уақытта Ұлыбританиямен байланысты болуы оны Ирландияға қолдануды орынсыз етеді. Бұл термин бүкіл архипелагқа меншік құқығын білдіретіндей көрінеді. Ирландия үкіметінің саясаты бойынша, үкіметтің ешбір бөлімі бұл терминді қолданбауы керек, және ол кейде ирландиялық парламенттік пікірсайыстарда географиялық мағынада қолданылса да, көбінесе Ирландия Республикасын ескермейді. 2006 жылдың қазан айында The Times газеті Лондондағы Ирландия елшілігінің өкілінің оны қолданудан бас тартатынын хабарлады. 1989 жылы Ирландия Республикасына сапар барысында Кеңес Одағының басшысы Михаил Горбачев Ирландияның мемлекет басшысы Елизавета II екенін болжады, себебі ол Ұлыбритания королевасы болды және оның шенеуніктері Ирландияның Британ аралдарының бір бөлігі екенін айтты. Британ аралдары терминін алмастыру үшін бірнеше ұсыныстар жасалды. Бірде-бір жалпы қабылданған алмастырушы болмаса да, Ұлыбритания мен Ирландия, Британ аралдары мен Ирландия, және Ұлыбритания мен Ирландия терминдері қолданылады. Солтүстік Ирландиядағы кейбір ұлтшылдар «осы аралдар» немесе «осы аралдар» деген сөздерді балама ретінде пайдаланады.

Ұлыбритания

"Британия" сөзі мағынасы тұрақсыз, оны әртүрлі мағыналарда қолдануға болады: Ұлыбритания, Біріккен Корольдік. "Британия" терминінің қолданылуы даулы болуы мүмкін, Солтүстік Ирландияның көптеген халқы оны өз аймағына қатысты қолдануға қарсы. Кейбір ұйымдар, соның ішінде BBC, Ұлыбританияны қысқарту үшін "Британия" сөзін пайдалануды ұнатады, ал басқалары, дәлдік қажет болмаған жағдайда, "Британия" сөзін Біріккен Корольдік деп түсінуді жөн көреді. Біріккен Корольдік үкіметі өзінің стильдік нұсқаулығында "Біріккен Корольдік" терминін "Британия" сөзінен артық көретінін, бірақ соңғысын қате деп атамайтынын айтады. Сондай-ақ, "тек "Ұлыбритания" деген нақты атау ғана, ол әрқашан Солтүстік Ирландияны алып тастайды" деп мәлімдейді.

Англия

Англия сөзі кейде синекдоха ретінде Ұлыбританияны, немесе Біріккен Корольдікті тұтастай, немесе кейде Британ аралдарын атау үшін қолданылады. Англияны арал ретінде көрсету, "Англия паспортына" сілтеме жасау, немесе Шотландия мен Уэльстің жерлерін Англияда деп айту – "Англия" терминін осылай қолданудың мысалдары. Мұндай қолдану көбінесе, әсіресе Біріккен Корольдіктің ағылшын емес бөліктеріндегі адамдарды ренжітеді. Осы себепті, көптеген саясаткерлер мен ресми тұлғалар 20-шы ғасырдың басынан бері мұндай қолданудан қашып жүр. Дегенмен, бұрынғы уақыттарда осыған қатысты көптеген мысалдар кездеседі. Ұзақ бойы Англия футбол командасының жанкүйерлері британдық Юнион Джек туын көтеріп жүрді, ал ағылшын Георгий Кресті туы тек 1996 жылғы УЕФА Еуро турнирінде ғана кең танымал болды. Птолемей өзінің "География" еңбегінде Ұлыбританияны Альбион, ал Ирландияны Иверния деп атады. Бұл "жаңа" атаулар сол кездегі аралдардың жергілікті халықтары берген аттары болған болуы мүмкін. Ал ескі атаулар, керісінше, жергілікті халықтармен тікелей байланыс орнатуға дейін пайда болған.

Ирландия

Ирландия сөзі де екіұшты, ол Ирландия аралы мен Ирландия Республикасы деген екі мағынаны білдіреді. "Ирландия" сөзін Республиканың ресми атауы ретінде пайдалану Солтүстік Ирландиядағы кейбір унионисттерді қынжырлатады, олар бұл мемлекеттің әлі де бүкіл аралға аумақтық талабы бар деген ойға жетеді. Сол себепті солтүстік ирландтық унионисттер осы саяси мемлекет туралы сөз қозғалғанда "Ирландия Республикасы" немесе "Éire" терминологиясын қолдануды ұнатады. Сол сияқты, Солтүстік Ирландиядағы кейбір ұлтшылдар да бүкіл аралды атау үшін "Ирландия" сөзін пайдалануды жөн көреді.

Мэн аралы мен Канал аралдары

Мэн аралы және Канал аралдарының екі билік аймағы – Корольдікке тәуелді территориялар; яғни, тәуелсіз мемлекет емес, өздерін-өздері басқаратын, бірақ олардың егемендігі Британ Коронасына тиесілі. Олар өз ішкі істерін өздері реттейді, бірақ қорғаныс және сыртқы қатынастарды басқара алмайды. Олар Ұлыбританияның құрамына кірмейді және Ұлыбритания Еуропалық Одақтың мүшесі болған кезде оның құрамына кірген жоқ. Мэн аралы – Ұлыбритания мен Ирландия арасындағы Ирланд теңізінде орналасқан Британ аралдарының бір бөлігі. Канал аралдары саяси тұрғыдан екі өздік басқарушы билік аймағынан тұрады: Гернси және Джерси биліктері. Олар Нормандия герцогтығының қалдықтары, ол бір кезде Англия Корольдігімен жеке одақ құрған. Географиялық тұрғыдан Франция материгіне жақын орналасқандарына қарамастан, кейде олар Британ аралдарының құрамына жатқызылады. Бұл қолданыс географиялық емес, саяси сипатта. Мэн аралы мен Канал аралдары Ұлыбритания заңнамасы бойынша Британ аралдары болып саналады.

Британ аралдарына арналған терминдер ирланд тілінде

Ирланд тілінде "Ойлейн Бхриотнача" термині ағылшын тіліндегі "Британ аралдары" терминінің аудармасы болып табылады. 1937 жылы ағылшын тілінен ирланд тіліне аударылған географиялық кітапта "Оилейн Брейтайнэча" термині қолданылған. Ескі сөздіктер "Oileáin Iarthair Europi" аудармасын келтіреді, бұл сөзбе-сөз "Батыс Еуропа аралдары" дегенді білдіреді. Бүгінде ең көп қолданылатын термин – "Éire agus an Bhreatain Mhór", яғни сөзбе-сөз "Ирландия және Ұлыбритания", терминологиялық сөздіктерде көрсетілгендей.