Кіріспе

Ирландиялық жазушы Юджин О'Гроуни (Eoghan Ó Gramhnaigh; 25 тамыз 1863 жылы Баллифоллон, Атбой, Мейт округінде туған, 18 қазан 1899 жылы Лос-Анджелесте, Калифорнияда қайтыс болған) – ирландиялық дін қызметкері және ғалым, 19 ғасырдың соңындағы ирланд тілінің қайта жандануының маңызды тұлғасы.

Ерте өмір және білім

О'Гроуни Мит графтығындағы Атбойдың жанында дүниеге келді, онда ирланд тілі енді кеңінен қолданылмайтын және оның ата-анасының ешқайсысы оны сөйлемейтін. Ол алғаш рет мектепте, Сент-Финиан колледжінде, ал кейіннен ұлттық "Жас Ирландия" газетінде ирланд тілі сабақтарын кездестірген кезде қызығушылық танытты. Бастапқыда оған сол тілде сөйлейтін бірнеше қарт адамдар көмектесті. 1882 жылдан бастап діни білімін жалғастырған Майнут қаласындағы Сент-Патрик колледжінде ол демалыс күндерін солтүстік, батыс және оңтүстік аймақтарда, ирланд тілінде сөйлейтін елдерде өткізді. Ол Аран аралдарын жақсы біліп, олар туралы екі тілдегі "Гаэль журналында" (Irisleabhar na Gaedhilge) жазды, соңынан ол оның редакторы болды. 1888 жылы ол дін қызметкеріне тоғыстырылды.

Діни қызметкер

Ол қысқа уақыт бойы Мет епархиясында пастор болып қызмет етті, бірақ тіл біліміне байланысты 1891 жылы Мейнут қаласында ирланд тілінің қайта құрылған кафедрасына тағайындалды. 1894-1899 жылдары ол "Гельский журналдың" редакторы болды және оның қызмет ету кезеңінде көбірек материал ирланд тілінде жарияланды. О’Гроуни үшін тіл, ұлттық ерекшелік және дін тығыз байланысты болды. 1890 жылы «Ирландия шіркеу журналында» жариялаған мақаласында ол ирланд тіліндегі әдебиетті «әлемдегі ең католик әдебиеті» деп сипаттады. Алайда ол оның басқа да жақтарын да білген, тіпті «ирланд тілі сөйлеу тілі ретінде жойылса да, ол әдебиет тұрғысынан құнды болып қала береді» деп қосты. Оның «Ирланд тіліндегі қарапайым сабақтар» атты алғашқы еңбегі «Weekly Freeman» газетінде жарық көрді және өте танымал болғандықтан, жеке кітапша түрінде жарыққа шықты. Серияда бес кітап болды және 1903 жылға қарай 320 000 данасы сатылды. Алғы сөзінде ол былай деді:

Ирланд тіліндегі келесі қарапайым сабақтар курсы негізінен Ирландияның ескі тілін үйренгісі келетін, бірақ оның қиындықтары туралы естігендеріне байланысты көңілі тоңғандар үшін жасалды. Бірақ ирланд тілінің айтылуы мен құрылысының қиындықтары әрқашан артық бағаланған. Мен өзім ирланд тілін шет тілі ретінде оқуға міндетті болдым, және қазіргі кездегі тілге жақын жағдайға түскенім үшін, өзім сияқты мұғалімі жоқ адамдардың қиындықтарын білемін. Ол 1893 жылы Дублинде «Ирландияда ирланд тілін сөйлеп отыру мақсатымен» құрылған Гейл лигасының негісқалаушы мүшесі болды және кейін вице-президенті болды.

Ауру және өлім

1894 жылы денсаулығы нашарлағандықтан Аризона мен Калифорнияға барып, сол жерде қайтыс болды. Бірнеше жыл өткен соң, Америка Құштамаларындағы ирландтық жақтастардың көмегімен оның денесі Ирландияға қайтарылды.

Оның қабірге қойылған күні 1903 жылғы 26 қыркүйекте Дублиндегі Католик Про-кафедральдық соборында өтті. Оған 6000-ға жуық адам қатысты, олардың ішінде сауда шеберханаларының мүшелері, дін қызметкерлері, саясаткерлер, ұлттық гейлдік атлетикалық қауымдастығының мүшелері және студенттер болды. Ол Мэйнот қаласындағы Сент-Патрик колледжіне қарасты зиратқа жерленген. Атбой қаласында белгілі ирланд мүсіншісі Джеймс Пауэрдің жасаған Эоган О'Гроунидің ескерткіші орнатылған.