Кіріспе

Чарльз Корнуоллис Чесни (29 қыркүйек 1826 – 19 наурыз 1876) – британдық әскери қызметкер және әскери жазушы.

Отбасылық жағдайы және білімі

Чесни Ирландияның Даун графтығында, Бенгалия артиллериясының зейнеткерлік тізіміндегі капитан Чарльз Корнуоллис Чеснидің үшінші ұлы болып дүниеге келді. Оның қарындасы – жазушы Матильда Мариан Пуллан, ағасы Фрэнсис Роудон Чесни, ал кіші інісі генерал Джордж Томкинс Чесни болды. Ол Эксетердегі Маунт-Рэдфорд мектебінде, Тивертондағы Бланделл мектебінде, содан кейін Вулвичтегі Корольдік әскери академияда білім алды. 1845 жылы инженерлердің екінші лейтенанты қызметіне алғашқы офицерлік тағайындамасын алды, академияны курсының үздігі ретінде аяқтады.

Мансап

Чеснидің ерте әскери қызметі үйде және шетелде полк міндеттерін орындаумен өтті, және ол Қырым соғысы кезінде Жаңа Зеландияда дислокацияланған. Сол соғыстан кейін британдық әскери жүйедегі реформалардың бірі әскери білім беруге жасалған итера болды; және 1858 жылы капитан Чесни Сандхерсттегі Корольдік әскери колледжінде әскери тарих профессоры болып тағайындалды. 1864 жылы ол полковник (кейіннен сэр) Эдвард Брюс Хэмлиден кейін Штаб колледжіндегі тиісті кафедраны иеленді. Бұл екі данышман офицердің еңбектері отандық қана емес, сонымен қатар Континенттік Еуропа мен АҚШ-қа да зор әсер етті. Чеснидің алғашқы жарияланған еңбегі (1863) Вирджиниядағы Америка Азамат соғысы туралы есеп болды, ол бірнеше рет қайта басылды. Бірақ ең үлкен танымаллыққа ие болған жұмысы – Ватерлоо лекциялары (1868) болды, ол Штаб колледжінде ауызша оқылған лекциялардың жазбаларынан дайындалған. Осы уақытқа дейін Ватерлоо шайқасы туралы ағылшын әдебиеті, көлемді болғанымен, жеке естеліктерден немесе ресми құжаттардан тұрды, олар тарихтың өзі емес, тарих үшін пайдалы материалдар болатын; ал француздық есептер көбінесе көркем әдебиет түрінде жазылған. Чеснидің осы маңызды шайқас туралы ашық және күшті баяндамасы стратегия мен тактиканы көрсетеді, соның нәтижесінде соңғы апатқа ұшырады, Франция королі Наполеон I жасаған қателер ашық көрсетілді, және алғаш рет ағылшын жазушысы Веллингтонның 1-ші герцогы Артур Уэлслидің әрекеттерінде де кемшіліктер бар екенін атап өтті. Ватерлоо лекцияларында пруссиялықтардың жеңіске қосқан үлесі алғаш рет ағылшын қаламымен мойндалды. Бұл жұмыс отандық және шетелде көп назар аударды, француз және неміс тілдеріне аударылып басылды. Чесни көп жылдар бойы газет-журналдарға және мерзімді басылымдарға тұрақты үлес қосты, көбінесе әскери операцияларды және кәсіби тақырыптарды сын тұрғысынан қарастырды. Оның әскери өмірбаянға арналған бірнеше мақалалары, негізінен Эдинбург шолуына жарияланған, кейін 1874 жылы жеке кітап ретінде шықты. 1868 жылы ол әскери білім беру жөніндегі Корольдік комиссияның мүшесі болып тағайындалды, төрағалығын алдымен граф де Грей, кейіннен Фредерик Гамильтон Темпл Блэквуд, 1-ші маркиз Дюфферен мен Ава жүзеге асырды, олардың ұсыныстары әскери колледждердің ұйымдастырылуын жақсартуға және британдық армияның ірі әскери бекеттерінде әскери білім беруді дамытуға ықпал етті. 1871 жылы Франко-прусс соғысы аяқталғаннан кейін ол Францияның үшінші республикасына және Германия империясына арнайы миссиямен жіберілді, соғыс кезінде жүргізілген әртүрлі қоршау операциялары туралы, әсіресе Париждің екі қоршауы туралы бірқатар құнды есептерді үкіметке ұсынды. Бұл есептер үлкен көлемде жарияланды, бірақ құпия түрде таратылды. 1873 жылы ол подполковник болып тағайындалды, ал қайтыс болған кезде Лондон округінің Корольдік инженерлік бөлімшесіне қолбасшылық етті.

Өлім және жерлеу

Чесни шарапатты болды және ақыл-ойы мен денесінің тынымсыз жұмысы нәзік денсаулығына әсер етіп, ол 1876 жылғы 19 наурызда қысқа аурудан кейін қайтыс болды. Ол Сэндхерстте жерленді.

Бағалау

Полковник Чесни ешқашан полк немесе штабта жоғарылауға ұмтылмады, сондықтан да оған мұндай мүмкіндік тумады. Бірақ, қайтыс болған кезде ол армияда бірегей мәртебеге ие болды, ол оның лауазымынан толығымен бөлек және жоғары тұрды. Оған барлық шендегі офицерлер кәсіби мәселелер бойынша ақыл кеңес сұрады, және британ офицерлерінің білім деңгейін көтеруге одан да аз үлес қоспады. Әдебиетпен шұғылданып жүргенімен, ол өзінің қызметтік міндеттерін адал да үлгілі түрде орындады, сонымен қатар көп уақытын қайырымдылық пен діни істерге арнады.