Антониу Феррейра: Португалия ақыны және классикалық мектептің өкілі
António Ferreira (poet)
Антониу Феррейра (1528-1569) – португалиялық ақын, классикалық мектептің өкілі. «Кастро» трагедиясы – португалия тіліндегі тұңғыш трагедия, еуропалық әдебиетте екінші.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Антонио Феррейра (1528 – 29 қараша 1569) – португал ақыны және Франсиско де Са де Миранда құрған классикалық мектептің көрнекті өкілі. Оның ең маңызды туындысы – «Кастро» португал тіліндегі тұңғыш трагедия, ал қазіргі еуропалық әдебиеттегі екінші трагедия.
António Ferreira (1528 – 29 November 1569) was a Portuguese poet and the foremost representative of the classical school, founded by Francisco de Sá de Miranda. His most considerable work, Castro, is the first tragedy in Portuguese, and the second in modern European literature.
Өмір жолы
Феррейра Лиссабон қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Сетубал қаласындағы Коимбра герцогының үйінде *escrivão de fazenda* (мүлік кеңсесінің хатшысы) лауазымын атқарған. 1547 жылы Коимбра университетіне оқуға түсіп, бакалавр дәрежесін алды. 1555 жылдың 14 шілдесінде докторлық диссертациясын қорғап, дәреже алды, бұл оқиға дәстүр бойынша римдік жеңіспен тойланды. Ол профессор болып қалды, Коимбраның көркем жарасымды айналасы, поэзиялық талғамы мен ауылдық өмірге деген сүйіспеншілігіне сай екенін сезді. Феррейра сол заманғы ханшайымдармен, ақсүйектермен және ең көрнекті әдебиетшілермен, мысалы, ғалым Диого де Тейве, ақындар Бернардес, Каминья және Корте Реалмен жақын байланыста болды. 1558 жылы, 29 жасында Д. Мария Пиментелге үйленді. Ұзақ болмаған, бақытты некеден кейін әйелі қайтыс болды. 1567 жылдың 14 қазанында ол *Desembargador da Casa do Cível* (Азаматтық істер жөніндегі сот судьясы) болып тағайындалды және Коимбраның тыныштығын тастап Лиссабонға көшуге мәжбүр болды. Оның өлеңдерінде ол бұл өзгеріске қаншалықты наразы болғанын және сол кездегі ірі сауда орталығы болған астананың қалың жұрттығы оны қаншалықты мұңайтқанын, тілінің поэзия үшін байланғанын айтады. Оның арасында өмір сүруге мәжбүр болған сарай адамы мен саудагерлердің интригалары мен әдепсіздіктері оның жоғары ар-намысын қорлады, және ол өзінің психикалық оқшаулануын күштірек сезінді, себебі оның достары азайып, португалдықтардың жаңа жерлер ашуы мен жаулап алулары нәтижесінде әлемдік империяның орталығына айналған үлкен қалада шашырап кеткен. 1569 жылы қорқынышты карбункул індеті басталып, Лиссабонның 50 000 тұрғынын ала жұтты, ал 29 қарашада, басқалар қашқанда өз міндетін орындап, сол жерде қалған Феррейра осы індеттен көз жұмды.
Ferreira was a native of Lisbon. His father held the post of escrivão de fazenda (estate clerk) in the house of the Duke of Coimbra at Setúbal. In 1547, he went to the University of Coimbra, and graduated with a bachelor's degree. He took his doctor's degree on 14 July 1555, an event which was celebrated, according to custom, by a sort of Roman triumph, and he stayed on as a professor, finding Coimbra, with its picturesque environs, congenial to his poetical tastes and love of a country life. Ferreira was intimate with princes, nobles and the most distinguished literary men of the time, such as the scholarly Diogo de Teive, and the poets Bernardes, Caminha and Corte Real. In 1558, at the age of 29, he married D. Maria Pimentel. After a short and happy married life, his wife died. On 14 October 1567, he became Desembargador da Casa do Cível, and had to leave the quiet of Coimbra for Lisbon. His verses tell how he disliked the change, and how the bustle of the capital, then a great commercial emporium, made him sad and almost tongue tied for poetry. The intrigues and moral twists of the courtiers and traders, among whom he was forced to live, hurt his fine sense of honor, and he felt his mental isolation more, because his friends were few and scattered in that great city which the discoveries and conquests of the Portuguese had made the centre of a world empire. In 1569, a terrible epidemic of carbunculous fever broke out and carried off 50,000 inhabitants of Lisbon, and, on 29 November, Ferreira, who had stayed there doing his duty when others fled; fell a victim.
Оның шығармалары
Феррейра жиырма бес жасында "Бристо" (1553) атты теренциандық прозалық комедиясын жазды және оны университет атынан ханзада Джонға арнады. Бұл кейіпкерлер мен әдет-ғұрыптар туралы комедия емес, бірақ оның комедиялық күші сюжеті мен жағдайларында. Кейін жазылған "Циосо" туындысын кейіпкерлер комедиясы деп санауға болады. 1554 жылы тақ мұрагері ханзада Иоаннның қазасы одан, Камоэстен, Бернардестен және Каминхадан, поэтикалық ақталуын тудырды, ол Вергилий мен Гораций үлгісінде жазылған элегия мен екі эклогтан құралды. Кейін, 1557 жылы, Афонсу де Альбукеркидің ұлына арналған алтыншы элегиясы жарық көрді, бұл ақылға қонымды және әсем үнмен жеткізілген асыл патриотизм поэмасы болды.
Ferreira wrote the Terentian prose comedy, Bristo in (1553), at the age of twenty five, and dedicated it to Prince John in the name of the university. It is neither a comedy of character nor manners, but its vis comica lies in its plot and situations. The Cioso, a later product, may almost be called a comedy of character. The death in 1554 of Prince John, the heir to the throne, drew from him, as from Camões, Bernardes and Caminha, a poetical lament, which consisted of an elegy and two eclogues, imitative of Virgil and Horace. Later, the year 1557 produced his sixth elegy, addressed to the son of Afonso de Albuquerque, a poem of noble patriotism expressed in eloquent and sonorous verse.
Сонеттер
Оның жинақталған шығармаларының бірінші кітабын құрайтын сонеттер 1552 жылы жазылған және онда оның белгісіз әйелге деген ерте махаббатының тарихы баяндалған. Олар Коимбрада немесе Лиссабондағы демалыс уақытында жазылған болуы мүмкін. Екінші кітаптағы сонеттер оның әйелінен шабыттанған, және олар сезімнің тазалығымен, салмақтылығымен және құйындар патриотизммен сипатталады. 2-кітаптың тоғызыншы сонеті, оның мерзімінен бұрын қайтысынан кейін жазылған, оның өлімін тиянақты сөздермен бейнелейді. Бұл қайғы Феррейраның өлеңдеріне қосымша қатаңдық сыйлады, ал оның поэзиясының тәуелсіздігі патша Себастьянға қарата сөйлегенде, оның міндеттерімен қатар құқықтарын да еске салғанда айқын көрінеді.
The sonnets forming the First Book in his collected works, date from 1552 and contain the history of his early love for an unknown lady. They seem to have been written in Coimbra or during vacations in Lisbon. The sonnets in the Second Book were inspired by his wife, and they are marked by that chastity of sentiment, seriousness and ardent patriotism. The ninth sonnet of Book 2, written after her premature death, describes her end in moving words. This loss lent Ferreira's verse an added austerity, and the independence of his muse is remarkable when he addresses King Sebastian and reminds him of his duties as well as his rights.
Кастро
Кастро – Феррейраның ең маңызды туындысы, португал тіліндегі тұңғыш трагедия, ал қазіргі еуропа әдебиетіндегі екінші туынды. Ежелгі үлгілерге құрылғанмен, оның сюжеті мен оқиғасы шала, ал кейіпкерлері, ханзададан басқа, жақсы жазылмаған. Бұл – тамаша поэма, оның хоры Инэстің қасіретті тағдырын музыкалық өлеңдермен айтады, ол терең сезімге толы әрі көркемдікпен ерекшеленеді. Оның махаббаты – әйел және қараушының адал, ұялды махаббаты, жақынның құштарлығы емес, бірақ Педро – тарих баяндайтын, махаббаты шектелген ханзада, Инэстің өлімінен кейін оны қатыгез билеушіге айналдырған қайғылы оқиға. Король Афонсо тек көлеңке ғана, ол Инэске бір рет қана кездеседі, ал ұлы онымен ешқашан кездеспейді; тіпті таңғажайып, Педро мен Инэс бірге сахнаға шықпайды, ал олардың махаббаты тек баяндалады. Дегенмен, Феррейра португал тарихындағы ең драматикалық эпизодтардың бірін таңдағаны үшін лайықты мақтауға ие, және одан бері көптеген тілдердегі белгілі ақындар осы тақырыпты өңдегенмен, ешкім ескі шеберден жоғары көтеріле алмады.
Castro is Ferreira's most considerable work, and the first tragedy in Portuguese, and the second in modern European literature. Though fashioned on the great models of the ancients, it has little plot or action, and the characters, except that of the prince, are ill designed. It is a splendid poem, with a chorus which sings the sad fate of Inês in musical odes, rich in feeling and grandeur of expression. His love is the chaste, timid affection of a wife and a vassal, rather than the strong passion of a mistress, but Pedro is really the man, history describes, the love fettered prince whom the tragedy of Inês’s death converted into the cruel tyrant. King Afonso is little more than a shadow, and only meets Inês once, his son never; while, stranger still, Pedro and Inês never come on the stage together, and their love is merely narrated. Nevertheless, Ferreira merits all praise for choosing one of the most dramatic episodes in Portuguese history for his subject, and though it has since been handled by poets of renown in many different languages, none has been able to surpass the old master.
Басқа жұмыстар
Феррейра "Historia de S. ta Comba dos Valles" (Доңғалақтардағы Әулие Комба тарихы) деп аталатын қысқа эпикалық поэманың авторы болды, бұл поэма Португалияның негіз қалатын алдындағы маврлар билігіне қатысты Lamas de Orelhão, Valpaços ауданының діни аңызына негізделген.
Ferreira also authored a brief epic poem called Historia de S. ta Comba dos Valles (History of Saint Comba of the Valleys), based on a religious legend of Lamas de Orelhão, Valpaços tracing to the Moorish occupation in pre foundation Portugal.
Оның идеалдары
Феррейраның ақын ретіндегі идеалы – жақсы адамдардың қолдауын алу болды, және ол өлеңдерінің кіріспесінде былай дейді: «Мен осы даңққа қанағаттандым, өйткені мен өз елім мен халқымды жақсы көрдім». Ол классикалық мектептің негізін қалаушы, қарт Са де Мирандамен тығыз байланыста болды. Гораций оның сүйікті ақыны, білімі – оның музасы еді, ал классикаға деген құрметі оны Гил Висенте ұсынған Ескі мектептің (Escola Velha) халық поэзиясын жеңілсінбей қарауға мәжбүр етті. Оның ұлттық сезімі оған көптеген замандастары сияқты латын немесе испан тілінде жазуға жол бермеді, бірақ оның португал тілі мүмкіндігінше латыншаланды, тіпті ол поэзиялық туындыларын «Poemas Lusitanos» деп атады. Са де Миранда таныс редондильяда философиялық ойларын жеткізді, хаттар жанрын енгізді және білімді комедияның негізін салды. Бұл революцияның бастауы болды, Феррейра дәстүрлі Пиреней өлең үлгілерін итальяндық он бір буынды өлеңге (hendecasyllable) алмастырып, хаттарындағы, одаларындағы және элегияларындағы асыл да, қатаң рим поэзиясын жазу арқылы оны аяқтады. Бәрі де нақты мақсатпен жасалды, өйткені ол өзінің миссиясын жақсы білетін және оны орындауға бекінген реформатор еді. Халық поэзиясының қабақты реализмі, мәдениетсіздігі және формаға немқұрайлылығы оның жоғары талғамын ренжітті, ал оның әдемілігі мен тапқырлығы оған әсер етпеді.
Ferreira's ideal, as a poet, was to win the applause of the good, and, in the preface to his poems, he says, "I am content with this glory, that I have loved my land and my people." He was intimate with the aged Sá de Miranda, the founder of the classical school of which Ferreira became the foremost representative. Horace was his favorite poet, erudition his muse, and his admiration of the classics made him disdain the popular poetry of the Old School (Escola Velha) represented by Gil Vicente. His national feeling would not allow him to write in Latin or Spanish, like most of his contemporaries, but his Portuguese is as Latinised as he could make it, and he even calls his poetical works, Poemas Lusitanos. Sá de Miranda had philosophized in the familiar redondilha, introduced the epistle and founded the comedy of learning. It was the beginning of a revolution, which Ferreira completed by abandoning the traditional peninsular verse forms for the Italian hendecasyllable, and by composing the noble and austere Roman poetry of his letters, odes and elegies. It was all done of set purpose, for he was a reformer conscious of his mission and resolved to carry it out. The gross realism of the popular poetry, its lack of culture and its carelessness of form, offended his educated taste, and its picturesqueness and ingenuity made no appeal to him.