Кіріспе

Козани (Περιφερειακή Ενότητα Κοζάνης) – Грекияның аймақтық бірліктерінің бірі. Ол Батыс Македония аймағының құрамына кіреді, географиялық тұрғыдан Македония аймағында орналасқан. Оның орталығы – Козани қаласы.

География

Козани батыста және солтүстік-батыста Кастория, солтүстікте Флорина, солтүстік-шығыста Пелла, шығыста Иматия және Пиерия, оңтүстік-шығыста Лариса (Тесалияның бір бөлігі) және оңтүстікте Гревена облыстарымен шектеседі. Басты тау тізбектері солтүстік-батыста Аскио, батыста Воио, солтүстік-шығыста Вермио және оңтүстік-шығыста Пьер таулары. Оңтүстік бөлігі арқылы Алиякмон өзені ағып өтеді, сондай-ақ үлкен су қоймасы – Полифитос көлі де сол жерде орналасқан. Көмір – солтүстікте, Птолемейда маңында өндіріледі.

Климат

Климаты континенттіктен таулыға дейін өзгереді. Козаниде жылы және ыстық жаздар мен салқын қыстар болады, Салоникиге қарағанда қыстары салқынырақ. Таулы, батыс және шығыс бөліктерінде суық қыстар болады және қар жауады. Күн сәулесінің ұзақтығы оңтүстікке қарағанда аз, ал жағалау бойында оңтүстікке қарағанда көбірек жаңбыр жауады. Жаз айларында температура өзгеріп тұрады.

Алғашқы жылдар

Бұл аймақ Жоғарғы Македонияның бірнеше патшалықтарының, соның ішінде ежелгі Эордая және Элимиотистің құрамына кірді, кейін Македония патшалығының бөлігі болды. Үшінші Македония соғысынан кейін Рим империясы билік етті. Батыс және Шығыс бөлігіне жарылғаннан кейін Византия империясының бір бөлігіне айналды. 14-15 ғасырларда Осман империясы билік құрды, бұл 1913 жылғы Балқан соғыстарына дейін жалғасты. Козани префектурасы 1915 жылы құрылды және қазіргі Флорина, Гревена және Кастория облыстарын да қамтыды.

Қазіргі заман

1919-1922 жылдардағы грек-түрік соғысы кезінде Кіші Азия мен Понттан келген босқындар Козани және басқа да елді мекендерге, қалаларға босқындарды әкелді. Бұл аймақтардағы түрік халқы елден шығарылып, кейіннен Түркия деп белгілі болған мемлекетке қоныс аударды. Экономика дамыды, бірақ кейін тоқырады. Екінші дүниежүзілік соғыс және Грекия азамат соғысынан кейін көптеген ғимараттар қайта жаңартылды. Козани әуежайын, сосын ауруханасын ашты.

Экономика

Козани тарихының барысында өркендеген аймақ болды. Оның саудагерлері Балқан түбегіндегі саудаға басымдық етіп, сауда-саттық қызметін солтүстікке қарай және Дунай бойында кеңейтті. Бүгінде Козани грек провинциясының ең өркендеген аймақтарының бірі болып табылады, бірақ мұның себебі өзгеше – оның дамыған тау-кен өнеркәсібі. Козаниде Грецияда өндірілетін электр қуатының негізгі көзі – лигнит, тыңайтқыштарға айналатын азот тұздары және хром өндіріледі. Бұрын, 1990 жылдардың ортасына дейін жұмыс істеген асбест кені де болды, бірақ қазір ол тоқтатылды. Козани облыстық бірлігінде сондай-ақ Грецияның электр қуатын өндіруге үлес қосатын Полифитос жасанды көлі мен су электр стансасы бар. Аймақтың қысқа мерзімде қол жеткізген үлкен өнеркәсіптік дамуы қоршаған ортаны қорғаушылардың алаңдауын тудырды.