Кіріспе
Ортағасырлық әліпбилік өлең "Пирс Плоуманның Иманы" – 855 тал өлеңнен тұратын ортағасырлық әліпбилік өлең, онда төрт саяхатшылар ордені сатираланады.
Pierce the Ploughman's Crede is a medieval alliterative poem of 855 lines, lampooning the four orders of friars.
Мәтіндік тарихы
16 ғасырдағы екі толық қолжазба мен екі ерте басылған басылымда сақталған «Креде» туындысы, ішкі мәліметтерге сүйенсек, 1393 және 1400 жылдар арасындағы қысқа мерзімде жазылған болуы мүмкін. Британ кітапханасындағы MS Royal 18. B.17 қолжазбасындағы мәтін, сол қолмен жазылған «Пирс Плоуменнің» C нұсқасынан бұрын келеді; ал Тринити колледжінің Кембридж М.С. R.3.15 қолжазбасы архиепископ Мэтью Паркердің үйіндегі кеңсе қызметкеріне тиесілі, ол 15 ғасырға тән кемшіліктері бар «Кентербери ертегілерінің» қолжазбасына дейін Шосерге қатысты материалдарды қосып, қолжазбаның соңына «Креде» туындысын жазған. Сонымен қатар, BL MS Harley 78 қолжазбасында шамамен 1460-70 жылдар аралығында көшірілген «Креде» фрагменті сақталған. «Креде» алғаш рет Лондонда Рейнер Вулф баспасында жарық көрді, содан кейін Роберт Кроулидің 1550 жылғы «Пирс Плоумен» басылымымен бірге Оуэн Роджерстің 1561 жылғы қайта басылымында жарияланды. «Креде» 1814 жылғы Томас Бенслидің 1553 жылғы басылымы мен Томас Райттың 1832 жылғы басылымына негізделген басылымға дейін қайта басылмады. 1553 және 1561 жылғы басылымдарда антиклерикалық көзқарасты күшейту және түпнұсқа мәтінде «епископ» деп көрсетілген жерде «әббатқа» шабуыл жасау мақсатында өзгерістер енгізілді. Бұл соңғы түзету консервативті болып табылады және монастырлар таратылғаннан кейін жойылған институтқа шабуыл жасаудың қауіпсіздігімен, Англия шіркеуінде сақталған католицизмнің бір қырына емес, тудырылған. Көптеген қазіргі заманғы зерттеушілер транссубстанциация туралы бірнеше жолдың алынып тасталғанымен келіседі. Бұл өтеу, қолжазбаларда кездеспейтін (мүмкін, кейіннен қосылған) бір үзіндімен жабылған. Өлең бірнеше қазіргі заманғы басылымдарда қол жетімді: Томас Райт және Уолтер Скит 19 ғасырда тәуелсіз басылымдар шығарды; соңғы кезде Джеймс Дин TEAMs үшін мәтінді өңдеді, ал Хелен Барр «The Piers Plowman Tradition» (Лондон: J. M. Dent, 1993) атты аннотацияланған басылымды жариялады.
Авторлығы
Кейбір ғалымдар «Креде» авторының ағайындылыққа қарсы «Шаруаның әңгімесінің» (Plowman's Tale) авторы болуы мүмкін деп санайды, бұл әңгіме «Шаруаның шағымы» (Complaint of the Ploughman) деп те белгілі. Екі мәтін де шамамен бір уақытта жазылған болуы мүмкін, бірақ «Шаруаның әңгімесі» кейінірек жазылып, «Кредеге» көп сілтеме жасайды. «Шаруаның әңгімесінің» авторы/баяндамашысы монахтармен айналыспайтынын мәлімдейді, себебі ол олармен «бұрын / «Креде» жасау кезінде» айналысқан. В.В. Скеат «Шаруаның әңгімесінің» және «Креде» бір адамның туындысы екеніне сенімді болды, әйтсе де олар стиль жағынан ерекшеленеді. Басқалар бұл пікірмен келіспейді, «Шаруаның әңгімесінің» авторы өз беделін арттыру үшін нанымға қосымша мәтіндік сілтеме жасайды деп санайды. XVI-XVII ғасырларда «Креде» көбінесе Чосерге жатқызылды. 1606 жылғы «Шаруаның әңгімесінің» редакторы, мүмкін Энтони Воттон, өзінің болжамдарын былай түсіндіреді: «Креде: Кейбіреулер ол Джек Упландтың сұрақтарын немесе Пирс Плоугманның Кредесін білдіреді деп ойлайды. Себебі Чосер бұл сөздерді өзінің емес, Пеликанның атынан айтады». Бұл мәлімдеме екіұшты, Чосердің ойдан шығарылған («Пеликанның тұлғасында») басқа мәтіннің авторлығын талап етуі мүмкін, ол шын мәнінде жазбаған болуы мүмкін (яғни «Креде»), немесе Чосер өзінің бір туындысын (яғни Джек Упландты) білдіруі мүмкін. Джек Упланд XVI ғасырда Чосерге дұрыс емес жатқызылғандықтан, редактор «Шаруаның әңгімесінің» «Кредеге» сілтеме жасауы мүмкін екенін ескеру үшін ойдан шығарылған авторлық талап ету мүмкіндігін ұсынған болуы мүмкін. Осылайша редактор, егер Джек Упланд «Шаруаның әңгімесіндегі» «креде» сілтемесі арқылы білдірілсе, онда «Чосер» сөйлеп тұрғандай; ал егер «Креде» білдірілсе, онда ол [Чосердің] жеке тұлғасы емес, Пеликан екенін ойлаған болуы мүмкін. «Креде» сондай-ақ «Роберт Лэнгландқа» (яғни Уильям Лэнгландқа) жатқызылуы мүмкін, себебі ол 1561 жылғы Пирс Плоуман басылымына қосылған, бірақ бұл басылымда Лэнгландтың атын атаған Роберт Кроулидің алғы сөзі алынып тасталды. 1561 жылғы Пирс Плоуманның (қосымша «Креде» бар) бір оқырманы өзінің көшірмесінде Джон Бейлдің Пирс Плоуманды Лэнгландқа жатқызғанын («ex primis J. Wiclevi discipulis Unum») келтірген жазбаларды (1577 жылы) қалдырды. Тілдегі айырмашылықтар мен Чосердің Лэнгландтан кейінірек өмір сүргендігіне сенімді болғандықтан, оқырман «Креде» ғана (ал Пирс Плоуман емес) Чосердің туындысы деген қорытындыға келді.