Кіріспе
Авар қағанатының хағаны (император) 562–602 жылдары аралығында Баян I Авар қағанатының алғашқы хағаны болып билік жүргізді. 6-ғасырда Гөктүрік империясы Еуразия даласында батысқа қарай кеңейген кезде, аварлар (сондай-ақ псевдоаварлар, обри, абарой және вархониттер деп те аталады) және болгарлар сияқты халықтар Орталық және Оңтүстік-Шығыс Еуропаға қоныс аударды. Баян I аварларды (көптеген протоболгарлармен бірге) Паннонияға бастап келді, және 568 жылдан бастап олар өз қағанаттарын құрды.
Bayan I reigned as the first khagan of the Avar Khaganate between 562 and 602. As the Göktürk Empire expanded westwards on the Eurasian Steppe during the 6th century, peoples such as the Avars (also known as the Pseudo Avars, Obri, Abaroi and Varchonites) and the Bulgars migrated into Central and the Southeast Europe. Bayan I led the Avars (along with many Proto Bulgarians) into Pannonia, where they established their khaganate from 568.
Франктармен, ломбардтармен және гепидтермен қарым-қатынас
562 жылы аварлар мен болгарлар Төменгі Дунайға жетті: осы жылы Баян бұрынғы билеуші Кутригур ханы Заберганның орнына олардың жоғарғы қағаны болды. Византия империясының одақтастары ретінде Юстиниан I, аварлар алтын сыйлық алып, Сабирлер, Утигурлар, Кутригурлар және Сарагурлар сияқты басқа көшпелі тайпаларды талқандауға қол жеткізді – бұл жерлер кейін Украина деп аталатын аймақта, императордың қанағаттануына жеткізіп. Баянның аварлары енді одақты жаңартуды, жалақыны арттыруды және тұруға жер талап етті. Баян Моэзия жазығын (Төменгі Дунайдың оңтүстігінде, болашақта Солтүстік Болгария аймағында) өзінің уәде етілген жері ретінде қарастырды, бірақ византиялықтар аварлардың еш жағдайда Дунайды кесіп өтуіне қарсы болды. Сондықтан 563 жылы Баян және оның ордасы Солтүстік Карпат тауларын айналып Германияға аттанды, онда олар Франк корольдігінің Австразия билеушісі Зигеберт I-нің басшылығымен Эльба өзенінің жағасында жеңіліске ұшырады. Бұл жеңіліс оларды Төменгі Дунай аймағына қайта оралуға мәжбүр етті. Жаңа византиялық император Юстин II оларға кіруге де, жалақы төлеуге де бас тартқаннан кейін, Дунай шебін күшпен бұзуға тырысқаннан кейін, аварлар Тюрингияға қайта оралды. Бұл жолы (566 жылы) олар Зигебертті жеңді, бірақ тоқтауға мәжбүр болды; осы уақытта Гөктүрктер бұрынғы поддандықтарын қуа жорғалап, нақты қауіп тудырды. Әдетте көшпелі халық болған аварлар малдарына баспана мен жайылымға зәру болды, бірақ Паннонияға жол қалың орманды таулармен – Карпат жотасымен бөгелді. 566–567 жылдардың қысында қазіргі Германияның шығысында қалған аварларға Ломбардтардың күшті билеушісі Альбоин, Зигеберттің күйеу інісі, көмекке ұсыныс жасады. Ол өзінің ежелгі жауы Гепидтерді талқандау үшін одақ құруға тырысты. Гепидтер, сәйкессіздікке орай, Төменгі Дунайдан Аварлардың Паннония жайылымдарына баратын жалғыз тиімді жолды бақылап тұрды. Сондықтан 567 жылы (Ломбардтар мен Гепидтер соғысын қараңыз) патша Кунимундтың Гепидтер патшалығына екі бағыттан шабуыл жасалды: батыстан Ломбардтар, солтүстіктен Моравия және Дунай арқылы Аварлар келді. Баян Кунимундтың әскерін талқандап, жеңілген жауының бас сүйегінен оның одақтасы Альбоинге сыйлық (және ескерту) ретінде тостаған жасады (Альбоин соғыс олжасы ретінде алған Кунимундтың қызы Розамундты одан ішуге мәжбүр еткені үшін танымал, бұл оның өзінің тағдырын шешті). Содан кейін аварлар Сирмиумға шабуыл жасады, оны Гепидтердің қалдықтары мен генерал Боносус басқарған византиялық гарнизон берік ұстап тұрды. Осы уақытта көптеген славяндар Аварлардың соңынан Паннонияға қоныстанды; 568 жылы Альбоин мен оның ломбардтары Италияның жартылай қираған, бірақ перспективалы жерлеріне көшуді жөн деп тапты, онда олар ұзаққа созылатын патшалықты құрды. Алайда олар авар қағанымен келісімге келді, егер болашақта қаласа, Паннония мен Норикумның (Австрия) кейбір аймақтарына қайта кіруге рұқсат алды. Содан кейін олар жеңілген гепидтер мен басқа да герман тайпаларының көптеген өкілдерін алып кетті.
Византиямен соғыстар
Он жылдық шайқас тоқтағаннан кейін, Баян Сирмиумға қарсы қайтадан жорық жасап, екі жылдық қоршаудан соң оны Византиядан тартып алды. Одан кейін ол Сингидунумды басып алып, Византиялықтарды Балқанның ішкі аймақтарынан қуды да, аймақты славян тайпаларының тоқтаусыз ағынына ашты. Бес жыл ішінде славяндар Пелопоннеске дейінгі құм аралдарды жайлады. 582 жылы Баян Фракиядағы Византияға шабуыл жасап, жаңадан таққа отырған Византия императоры Маврикийден 100 000 солидий, шамамен алтынға баламалы үлкен сыйлық алды. Кейін аварлар мен славяндар Византияның қалған жерлеріне шабуылдауын жалғастырды, себебі Маврикий өзінің туған жері Каппадокия мен Арменияны Персияның қуатты сасанидтерінен қорғауға тырысты. 592 жылы Византия билеушісі парсы қаупін жеңгеннен кейін кек алуға бел буып, толық күшпен қарсы шабуылға шықты, жақын арада жағдай өзгерді (Маврикийдің Балқандағы жорықтарын қараңыз). Ұзаққа созылған, ауқымды жеңілістер авар-славян жасақтарын дүр сілкіндірді, өйткені жақсы ұйымдастырылған Византия армиясы Дунайдан солтүстікке қарай Валахияға еніп, ақырында генерал Приск басшылығымен Паннонияның ортасында Тиса өзені бойында жауды талқандады. 602 жылы Маврикийге қарсы Фоканың көтерілісі аварларды құтқарып қалды. Осы жылы Баян қаған қайтыс болды, оның империясы нығайып, қалыптасты.