Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кубаның материалдық және процессуалдық заңдары испандық азаматтық заңдарға негізделген, содан кейін бұл философия үкіметтің басшылық күшіне айналғаннан кейін марксизм-ленинизм принциптерінің ықпалына түсті. Кубаның ең соңғы Конституциясы 2019 жылы қабылданды.
The substantive and procedural laws of Cuba were based on Spanish Civil laws and influenced by the principles of Marxism Leninism after that philosophy became the government's guiding force. Cuba's most recent Constitution was enacted in 2019.
Теңдік қағидаты
Куба заңдары кубалықтар арасында теңдікті ілгерілетуге бағытталған, деп мәлімдейді мемлекеттік көздер.
Cuban law is dedicated to advancing equality among the Cuban population, according to state sources.
Отбасылық кодекс
Отбасы кодексі неке, ажырасу, некедегі мүліктік қатынастар, балаларды мойындау, балаларға күтім жасау және білім беру міндеттері, асырап алу және қамқорлықты қамтиды. Куба Отбасы кодексінің 24, 25, 26, 27 және 28-баптары:
The Family Code covers marriage, divorce, marital property relationships, recognition of children, obligations for children’s care and education, adoption, and tutelage. The following are Clauses 24, 25, 26, 27, and 28 of the Cuban Family Code:
24. Неке екі тараптың тең құқықтары мен міндеттері негізінде құрылады. 25. Әйел мен еркек бірге тұруға, бір-біріне адал болуға, көмектесуге, бір-бірін құрметтеуге және қамқорлық жасауға міндетті. Осы кодекспен белгіленген құқықтар мен міндеттер неке заңды түрде тоқтатылмағанша күшінде болады, тіпті егер объективті себептермен ортақ тұру мүмкін болмаса да. 26. Әйел мен еркек олар құрған отбасының мүддесін қорғауға және балаларын тәрбиелеуде, қалыптастыруда және бағыт-бағдар беруде социалистік мораль қағидаларына сәйкес өзара ынтымақтастықпен әрекет етуге міндетті. Сондай-ақ, әрқайсысы өз қабілеттері мен мүмкіндіктеріне қарай үйді басқаруға қатысып, оны мүмкіндігінше жақсы күтуге көмектесуі керек. 27. Әйел мен еркек отбасының қажеттіліктерін қанағаттандыруға үлес қосуға міндетті, олардың материалдық және экономикалық мүмкіндіктеріне қарай. Алайда, егер әйел немесе еркек үй шаруасымен және балаларға күтім жасаумен ғана айналысса, екінші тарап толыққанды материалдық қамтамасыз етуге міндетті, бірақ бұл оның үй шаруасымен және балаларға күтім жасауға көмектесу міндетінен босатады дегенді білдірмейді. 28. Әйел мен еркек өзінің кәсібін немесе шеберлігін жүзеге асыруға құқылы және осы мақсатта, сондай-ақ оқуға немесе біліктілігін жетілдіруге өзара ынтымақтастық пен көмек көрсетуге міндетті, бірақ барлық жағдайда олар өздерінің отбасылық өмірін осы кодекспен белгіленген міндеттерді орындаумен үйлестіретіндей етіп ұйымдастыруға көңіл бөлгені жөн.
24. Marriage is constituted on the basis of equal rights and duties of both partners. 25. The spouses must share the same home, be faithful to one another, help, consider and respect each other. The rights and duties established by this code will subsist in their entirety as long as the marriage has not been legally terminated, in spite of the fact that for justifiable reasons a common household cannot be maintained. 26. Both spouses are obligated to care for the family they have created and cooperate with each other in the education, formation and guidance of their children in line with the principles of socialist morality. As well, each to the extent of his or her capabilities and possibilities must participate in governing the home and cooperate toward its best possible care. 27. The spouses are obligated to contribute toward satisfying the needs of faculties and economic capacities. Nevertheless, if one of the spouses contributes only through his or her work in the home and child care, the other spouse must provide full economic support without this meaning that he or she be relieved of the obligations of cooperating with the housework and child care. 28. Both spouses have the right to exercise their professions or crafts and must lend each other reciprocal cooperation and aid to this effect, as well as in order to carry out studies or perfect their training, but in all cases they will take care to organize their home life so that such activities be coordinated with fulfillment of the obligations imposed by this code.”
Куба халқы 1974 жылдың басында Отбасы кодексін талқылай бастады; олар оның Әйелдер Конгресіне дейін заңға айналуын қалады. Куба халқы үшін Отбасы кодексінің маңызы соншалық, олар оны толыққанды, "көлемді" талқылау қажет деп санады. Орта мектеп оқушылары сияқты жастар да Кодекске қызығушылық танытып, оны болашақтары үшін маңызды бірінші заң деп санай отырып, пікір алмасты. Кодекс талқылау жоспарын Блас Рока Әйелдер Конгресінде жариялады. Рока православие партиясының белсенді мүшесі, жаңа заңдарды әзірлеу комитетінің хатшысы және төрағасы болды. Қазір ол Ұлттық Халық Ассамблеясының төрағасы. Кубаның барлық маңызды заңдары сияқты, Отбасы кодексі де әрбір кубалыққа қол жетімді болу үшін таблоидтық басылым түрінде жарияланды; оны оқып, зерттегісі келгендердің барлығы да оны оқи алатын болды. Кубалықтар кәсіподақтар, CDR, FMC және мектептер арқылы өткізілген кездесулерде жаңа кодекске тез үйренді. Көптеген кубалықтар барлық қажетті ақпаратты түсінгенше осы кездесулерге бірнеше рет қатысты. Үкімет Кодекстің барлығына, емес, кейбіреулеріне ғана тиімді болуын қамтамасыз ету үшін осы кездесулерде сұрақтар қоюға және қосымшалар, түзетулер немесе жою туралы ұсыныстар жасауға шақырып отырды. "Бұл процесте әрбір кездесудің протоколы сақталады, нәтижелер тиісті ұйымдар арқылы жоғары деңгейге жіберіледі, онда олар жинақталады, есептеледі және бастапқы комитетке (сол кездегі партияның Орталық комитетіне, қазір Ұлттық Ассамблеяға жақын) тапсырылады". Отбасы кодексі Куба халқына 1975 жылдың 8 наурызында, Кубада Халықаралық әйелдер күнін мерекелеу күні ресми түрде ұсынылды.
The Cuban people began to discuss the Family Code in the early 1974; they wanted it to become law in time for the FMC Congress. The Family Code was so important to the Cuban people that they deemed it vital to have a complete, "far reaching" discussion about it. People as young as junior high school students got enthusiastically interested in the Code, and had debates and discussions about it as the first law to have tremendous importance for their future. The plan for the discussion of the code was announced by Blas Roca at the Women’s Congress. Roca was a very active member of the Orthodox party, and Secretariat and head of the committee to draft new laws. He is now president of the national People’s Assembly. Like all of Cuba’s most important laws, the Family Code had been published in a tabloid edition to reach every Cuban; virtually everyone who wanted to read and study it could do so. Cuban people quickly mastered the new code in meetings through trade unions, CDRs, the FMC, and schools. Most Cubans attend more than one of these meetings, until they digest all the information they need to know. Because the government wanted to ensure the Code favors all and not some, people were encouraged at these meetings to ask questions and suggest additions, amendments, and or deletions. "The way this process works is that a record is kept of each meeting, the results are sent through the respective organizations to their highest level, where they are tabulated, computed, and turned over to the original committee (adjacent, at the time, to the party’s Central Committee, now adjacent to the National Assembly)." The Family Code was officially given to the Cuban people on March 8, 1975, which marks International Women’s Day in Cuba.
Қылмыстық құқық
Кубаның қылмыстық кодексі 1956 жылға дейін испан заңнамасына негізделген. Кубаның қылмыстық кодексінің даулы бөлімдеріне революцияға қарсы әрекеттер жасаған адамдарды қамауға мүмкіндік беретін, нақты емес ережелер кіреді. Кубаның қылмыстық кодексі халықаралық құқықты қамтымайды.
Cuba's criminal code was based on Spanish law until 1956. Controversial portions of Cuba's criminal code include vague provisions providing for the arrest of persons committing anti revolutionary acts. The Cuban criminal code does not cover international law.
Жеке меншік
Куба заңдары жеке меншікті қорғауға шамалы немесе ешқандай мүмкіндік бермейді деп сынға ұшырады. 1992 жылы Ерекше кезеңге жауап ретінде Куба конституциясы бірлескен кәсіпорындар мен корпорациялардың шектеулі түрде болуына рұқсат беру үшін өзгертілді. Куба заңдары сондай-ақ ауыл шаруашылығы кооперативтерінің ұжымдық меншігіне рұқсат береді. 2010 жылы Куба басшылары Фидель мен Рауль Кастро орталықтандырылған жоспарлаудың кеңестік моделінен бас тартты. 2011 жылы жеке меншік құқығын кеңейту мақсатында жаңа заңдар қабылданды. 2019 жылы жеке меншік құқығын мойындайтын, бірақ сонымен бірге өндіріс пен жерді реттеуде орталық үкіметтің билігін бекітетін жаңа конституция бекітілді.
Cuban law has been criticized as offering little to no protection for private property. In 1992, in response to the Special Period, the Cuban constitution was changed to authorize the limited existence of joint ventures and corporations. Cuban law also permits the collective ownership of agricultural cooperatives. In 2010, Cuban leaders Fidel and Raul Castro abandoned the Soviet model of centralized planning. In 2011, new laws where enacted to expand the right to private property. In 2019, a new constitution was approved that recognizes the right to private property, while also asserting the central government's authority over the regulation of production and land.
Экономикалық реттеу
Куба заңдары экономиканың дерлік барлық салаларын қатаң мемлекеттік реттеуге мүмкіндік береді.
Cuba's laws provide for strong government regulation of the economy in almost all of its facets.
1959 жылға дейінгі құқықтық тарих
Куба 1899 жылы АҚШ-тың әскери араласуынан кейін (АҚШ-та испан-американ соғысы ретінде белгілі) тәуелсіздік алғанға дейін Испанияның отаршысы болды. 1902 жылға дейін АҚШ әскери үкіметінің басқаруында болды, содан кейін АҚШ жаңа үкімет құру процесін бақылады. Куба Республикасы Конгресінің күнделікті отырыстарының жазбалары (Diario de sesiones del Congreso de la Republica de Cuba) осы кезеңде кубалық заңның қалыптасу жолын көрсетеді. АҚШ және Испанияның кубалық заңға тигізген әсері ондаған жылдар бойы сақталды. Мысалы, испандық қылмыстық кодекс Кубаның 1936 жылғы азаматтық қорғаныс кодексіне әсер етті, ол 1979 жылға дейін қолданыста болды. 1889 жылғы испандық азаматтық кодекс 1987 жылға дейін қолданыста болды (өзгерістер енгізілгенімен). АҚШ-тың ықпалы жоғары сатыдағы сот және сот қарауы түрінде көрінді.
Cuba was a colony of Spain until its independence was won in 1899, following military intervention by the United States (known in the U. S. as the Spanish–American War). It remained under a U. S. military government until 1902, when the U. S. oversaw the creation of a new government. The Diario de sesiones del Congreso de la Republica de Cuba (Daily sessions of the Congress of the Republic of Cuba) show how Cuban law was shaped during this period. The influence of both U. S. and Spanish rule on Cuban law persisted for decades. For example, the Spanish Penal Code influenced the 1936 Civil Defense Code of Cuba, which remained in effect until 1979. The Spanish Civil Code of 1889 remained in effect (although modified) until 1987. U. S. influence appeared in the form of a supreme court of appeals and judicial review.
Негізгі заңдар мен өзгерістер
Куба революциясынан кейін, 1959 жылдың 1 қаңтарында 1940 жылғы Конституцияның көп бөлігі қайта жаңартылды. Бірақ бұл Монтекристи манифестінде берілген уәделерді орындамады, себебі Кастро үкіметі Конституцияны толығымен қалпына келтірмеді және манифест талап еткен 18 ай ішінде сайлау өткізбеді. Революциядан кейін Конгресс Министрлер Кеңесімен алмастырылды, бұл революциялық үкіметтің билігін күшейтті. Келесі жылдары революциялық үкімет Кубаның әлеуметтік-экономикалық жүйесінде түбірлі өзгерістер жасау үшін жүздеген заңдар мен декреттер қабылдады, мысалы, 1959 жылғы мамырдағы Бірінші аграрлық реформа туралы заң; 1960 жылғы қазандағы Қалалық реформа туралы заң; 1960 жылғы қазандағы Ұлттандыру туралы заң; 1961 жылғы маусымдағы Білім беруді ұлттандыру туралы заң; және 1963 жылғы қазандағы Екінші аграрлық реформа туралы заң. Осы заңдарды тиімді орындау үшін Ұлттық аграрлық реформа институты (INRA) сияқты жаңа институттар құрылды.
After the Cuban Revolution, on January 1, 1959, much of the Constitution of 1940 was reinstated. This did not fulfill the promises in the Manifesto of Montecristi, since Castro's government did not restore the constitution in total and failed to call elections within the 18 month period the manifesto required. In the revolution's aftermath, the Congress was supplanted by a Council of Ministers, consolidating greater power in the revolutionary government. In the following years, the revolutionary government enacted hundreds of laws and decrees to effect basic change in Cuba's socioeconomic system, such as the First Agrarian Reform Law of May 1959; the Urban Reform Law of October 1960; the Nationalization Law of October 1960; the Nationalization of Education Law of June 1961; and the Second Agrarian Reform Law of October 1963. New institutions, such as the National Institute of Agrarian Reform (INRA), were created to carry out these laws more efficiently.
Революциялық соттар
1962 жылдың ақпан айында Кубаның 45 әскери-әуе күштері офицері азаматтық соттарда геноцид қылмысымен айыпталып, ақталды. Кастро бұл ақталуды әділетсіздік деп сынады. Осы үкімге жауап ретінде революциялық үкімет "Революциялық соттарды" құрды. Бұл соттардың мақсаты – құлатылған Батиста режимімен байланыс жасады деп күдіктелгендерді, әсіресе азаптау және кісі өлтіруге қатысқандарды, сондай-ақ контрреволюциялық қызметпен айналысқандарды соттау болды. Бұл соттар қысқа мерзімді сот өткезу тәртібімен, айыпталушының сотқа дайындалу мүмкіндігін шектеуімен және кінәлі деп табылған үкімге шағымдану құқығы сияқты іс жүргізу кепілдіктерінің болмауымен сынға ұшырады. Бұл соттардың тез, нақты және қатаң үкімдер шығарғаны байқалды. Осы сот процестерінде жүздеген адамдар кінәлі деп танылып, атылды. Куба халқы Батиста режиміне деген қарсылығының нәтижесінде бұл соттарды қолдады. Революциялық соттардың қолдаушылары олардың құрылуы басқа революциялар мен әлеуметтік дүрбелеңдерден кейін болған халық соттарының алдын алуға мүмкіндік бергенін айтады.
In February 1962, 45 Cuban Air Force officers were tried for genocide in the civilian courts and acquitted. Castro publicly denounced the acquittal as a miscarriage of justice. In response to the verdict, the Revolutionary Government established "Revolutionary Courts", whose purpose was to try those accused of collaboration with the deposed Batista regime, especially those accused of torture and assassination, and those engaged in counterrevolutionary activity. These courts were criticized for their summary procedures, which limited a defendant's ability to prepare for trial, as well as procedural safeguards, such as the right to appeal a verdict of guilt. It has been noted that these courts produced fast, certain, and severe results. Hundreds of people were found guilty in these proceedings and executed. Hostility toward the Batista regime led to widespread acceptance of these courts among the Cuban people. Supporters of the Revolutionary Courts note that their institution may have prevented "mob justice", as was seen after other periods of revolution and social unrest.
Халықтық соттар
1960 жылдардың басында Халық соты құрылды, Кастроның сөзінше, олардың мақсаты – антиәлеуметтік мінез-құлықты «дәстүрлі үкімдермен емес, терең білім беруші шаралармен» түзету болған. Елдің ауылдық аймақтарында алғаш құрылған бұл соттардың саны 1960 жылдардың соңына қарай 2200-ден асты. Олардың отырыстары максималды тиімділікке жету үшін жұртшылыққа ашық өткізілді. Соттар басқа соттардың қарауына кіретін мәселелермен қабаттасқаны және заңды біркелкі қолданбағаны үшін сынға ұшырады.
In the early 1960s, People's Popular Courts were set up, whose goal, according to Castro, was to correct antisocial behavior "not with sanctions in the traditional style, but rather with measures that would have a profound educational spirit". First established in the rural areas of the country, more than 2,200 such courts existed by the end of the 1960s. These courts' proceedings were opened to the public in an effort to maximize their effect. The courts were criticized for overlapping with the jurisdiction of other courts and for inconsistent application of the law.
Жаңа құқықтық жүйе қажет
1960 жылдардың аяғына қарай революцияның ең тамырлық кезеңі аяқталды және ішкі контрреволюция жаншылды. Куба үкіметі Революцияны қалыптастыруға ұмтылды. Осының кілті – жаңа заң жүйесін құру болды.
As the 1960s drew to a close, the most radical phase of the revolution had passed and internal counter revolution had been suppressed. The Cuban government sought to institutionalize the Revolution. Key to this was the creation of a new legal system.
1973 жылғы реформалар
1973 жылы Куба Министрлер Кеңесі жаңа құқықтық жүйенің құрылымын бекітті, Халық соттары мен Революциялық соттарды таратып жіберді. Ескі құқықтық жүйе орнына төрт деңгейлі сот жүйесі құрылды: негізгі, аудандық, облыстық және ұлттық (Жоғарғы сот). Жоғарғы Сот төрт сала бойынша апелляциялық юрисдикцияға ие болды: азаматтық/әкімшілік, қылмыстық, мемлекеттік қауіпсіздік және әскери. 1973 жылғы реформалар жеке құқық практикасын тоқтатып, құқықтық қызмет көрсетуді жалғастырған барлық адвокаттарды заңгерлік ұжымдарға, яғни «bufetes colectivos» деп аталатын ұйымдарға мүше болуға міндеттеді. Реформаларға сондай-ақ кәсіби судьялармен бірге жұмыс істейтін және Халық соттарының демократиялық дәстүрін сақтайтын «халық судьялары» институтын құру да кірді. Бұл реформалар көптеген судьялардың бұл соттарда жұмыс істеуге тағайындалғанда жеткіліксіз білімі болғаны және соттардың тиімді басқарылмағаны үшін сынға ұшырады.
In 1973, the Cuban Council of Ministers approved a structure for the new legal system, abolishing the People's Popular Courts and the Revolutionary Courts. In the place of the old legal system, a court system was established with four levels of jurisdiction: Base, District, Provincial, and National (Supreme Court). The Supreme Court was given appellate jurisdiction over four distinct areas of law: civil/administrative, criminal, state security, and military. The reforms of 1973 also saw the end of private legal practice, and all lawyers who continued to provide legal services were required to join legal collectives, known as bufetes colectivos. Also included in the reforms was the creation of "lay judges", who served alongside professional judges and kept alive the popular spirit of the People's Courts. These reforms were criticized on the basis that many judges appointed to serve on these courts were incompetent and that the courts were not administered well.
1976 жылғы Конституция және социалистік заңдылық
1976 жылы Куба жаңа конституцияны қабылдап, революцияны ресми түрде бекітті, ол құқықтық жүйені социалистік заңдылық принципіне негізделгенін қамтамасыз етті. Өзінің құқықтық жүйесін құруда Куба социалистік блоктың елдерінен үлгі-нұсқалар алды. Кубалық заңгерлердің түсіндіруінше, социалистік заңдылық принципі заңның рөлі – әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз етумен қатар, Кубаның саяси мәдениетін өзгерту арқылы социалистік қоғамның дамуын ілгерілету болып табылады. Бағыт беруші принцип ретінде социалистік заңдылық ашық түрде трансформациялық: оның жарияланған мақсаты – қоғамды өзгерту. Бұл трансформациялық принцип заңның негізіне еніп, 1970-жылдардың ортасынан бері Куба заңдамасының дамуын басшылыққа алды. Социалистік заңдылықтың ашық трансформациялық принципі оны азаматтық және жалпы құқық жүйелерінен ерекшелендіреді, олардың негізгі принциптері тиісінше қолданыстағы заңдар мен дәстүрлерге негізделген.
In 1976, Cuba formally institutionalized the revolution with the adoption of a new constitution, which provided that the legal system be based on the principle of socialist legality. In constructing its legal system, Cuba looked to the countries of the Socialist Bloc for blueprints. The principle of socialist legality, as articulated by Cuban jurists, is that the role of the law is to create social stability while simultaneously furthering the development of the socialist society through change in Cuban political culture. As a guiding principle, socialist legality is explicitly transformative: its stated purpose is to transform society. This transformative principle penetrates to the heart of the law and has guided the development of Cuban Law since the mid 1970s. The explicit transformative principle of socialist legality sets it apart from the civil law and the common law legal systems, whose underlying principles are based on existing statute and custom, respectively.
Кейінгі реформалар
Келесі 30 жыл бойына коллективтік кеңселер мен соттардың тәуелсіздігін арттыру, соттарды өзгеретін жағдайларға бейімдеу және басқа да әкімшілік мәселелерді жою мақсатында бір-бірінен кейін реформалар енгізілді.
Successive reforms were instituted throughout the next 30 years to increase the autonomy of bufetes colectivos and the courts, adapt the courts to changing circumstances, and remedy other administrative problems.
Шығыс блогының ыдырауы
1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында Кеңес Одағының ыдырауымен Куба заңдары ерекше кезеңнің жаңа жағдайларына бейімделу үшін тағы да өзгертілді. 1992 жылғы конституциялық түзетулер социалистік емес меншік нысандарын (бірлескен кәсіпорындар, корпорациялар, басқа да экономикалық бірлестіктер) мойындады және діни сенім негізінде кемсітушілікке жол бермеуді қамтамасыз етті. Мысалы, дінге сенетін адамдар Куба Коммунистік партиясына қатыса алады, бірақ Кубаның дін қызметкерлері бұл тек қана формалдылық екенін айтады, себебі діншіл адамдар үшін партияға қосылу қиын. Халықтың үкіметке қатысуы Ұлттық және облыстық мәжілістерді тікелей сайлау арқылы кеңейтілді. Бұл өзгерістер Кубаның кеңестік құқықтық үлгісінен бас тартқанын көрсетеді.
In the late 1980s and early 1990s, with the downfall of the Soviet Union, the laws of Cuba changed again to respond to the new conditions of the Special Period. The constitutional amendments of 1992 recognized forms of non socialist property (joint ventures, corporations, other economic associations) and provided for non discrimination based on religious belief. For example, persons with religious belief may now join the Cuban Communist Party, although Cuban priests have called this a token gesture, saying that in fact it is difficult for religious people to join the Party. Popular participation in government was expanded with the direct election of National and Provincial assemblies. These changes signify Cuba's abandonment of the Soviet legal model.
2002 жылғы Конституциялық түзетулер
2002 жылы Конституцияға тағы өзгерістер енгізіліп, социалистік жүйе мәңгі және өзгертілмейтін болып бекітілді. Бұл Варела жобасы Кубада үлкенірек саяси еркіндік талап еткен шақта орын алды.
In 2002, the Constitution was again amended to make the socialist system permanent and irrevocable. This came at a time when the Varela Project called for greater political freedom in Cuba.
Жеке меншік құқықтарын құру
2011 жылдың 18 сәуірінде Кубаның VI съезі ішкі нарықты кеңейту және жаһандық нарықтарға қолжетімділікті арттыру туралы заңдарды бекітті. 2019 жылдың ақпан айында халық жеке меншік құқығын және еркін нарықтарға кеңірек мүмкіндік беруді көздейтін, сонымен бірге Кубаның социалистік мемлекет ретіндегі мәртебесін сақтайтын жаңа Конституцияны мақұлдады.
On April 18, 2011, the Sixth Cuban Congress approved laws expanding the internal market and access to global markets. In February 2019, voters approved a new Constitution granting a right to private property and greater access to free markets, while also maintaining Cuba's status as a socialist state.
Түсініктемелер
Авива Чомски, Барри Карр және Памела Мария Сморкалофф, «Куба оқырманы: тарих, мәдениет, саясат». Дьюк университетінің баспасы, Дарем және Лондон. (2003)
Aviva Chomsky, Barry Carr, and Pamela Maria Smorkaloff, The Cuba Reader: History, Culture, Politics. Duke University Press, Durham and London. (2003)