Кіріспе

Америкалық суретші (1928–2005)

Ал Хелд (12 қазан 1928 – 27 шілде 2005) – американдық абстрактілі экспрессионист суретші. Ол ірі масштабты «Қатты жиек» суреттерімен кеңінен танымал болды. Суретші ретінде оның мансабында көптеген стильдік өзгерістер болды, алайда олардың ешқайсысы қалыптасқан жаңа стильдермен бір уақытта пайда болған жоқ, немесе белгілі бір өнер түріне қарсы бағытталған жоқ. 1950 жылдары оның стилі абстрактілі экспрессионизмнің сипаттарын көрсетті, ал 1960 жылдары геометриялық стильге көшті. 1980 жылдары суретші шексіз тереңдікті көрсететін жарқын геометриялық кеңістікті баса назардады. 1963 жылдан 1980 жылға дейін Йель университетінде өнер профессоры болып жұмыс істеді.

Өмірбаян және білім

1928 жылы Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында дүниеге келген ол Шығыс Бронкста өсті, кедей еврей отбасының ұлы болды, олар ғана жылдары жәрдемге мұқтаж болған. 1947 жылы әскери қызметтен босағанға дейін Хелд өнерге қызығушылық танытпады. Досы Николас Крушениктің ықпалымен Нью-Йорктегі Өнер студенттері лигасына оқуға түсті. Бастапқыда ол саяси мазмұны бар алып кескіндер жасайтын белгілі фреска суретшісі Дэвид Сикейроспен Мексикада оқуды жоспарлаған. Бірақ, ол саяхатына көмектесетін деп ойлаған әскери аккредитациясы жоспарлаған мектепте қабылданбады. 1951 жылы G.I. Биллінің қолдауымен екі жылға Парижге барып, Академия де ла Гранде Шомиерде оқыды. Парижде ол реализм өзіне сәйкес емес екенін түсініп, абстракцияға көшті. 1950 жылдардың басында АҚШ-тағы авангард суретшілері Джексон Поллок, Марк Ротко және Виллем де Кунинг сияқты абстрактты экспрессионистерден жаңа шабыт алды. Осы суретшілер Хелдке әсер еткен жаңа ойлау жолын әкелді. 1953 жылы Нью-Йоркке қайтып келді.

Мансап

1952 жылы Париждегі «Галері Уїт» галереясында оның алғашқы көрмесі ұйымдастырылды. Алайда, Нью-Йорктегі өнер ортасы жаңа танымалдылыққа ие бола бастады және Хелд қайта сонда қоныстанды. 1959 жылы жеке абстрактілі экспрессионисттік көрмелерінің бірінде Хелдтің түрлі-түсті, қарапайым абстрактілі геометриялық пішіндердегі ірі көлемді суреттері Америка мен Еуропада кеңінен танылды. 1962 жылы ол Йель өнер мектебінің профессоры болып тағайындалды (және 1980 жылға дейін онда сабақ берді). 1965 жылы сыншы Ирвинг Сэндлер Нью-Йорк университетінде өткен, сыншылар тарапынан жоғары бағаланған «Бетон экспрессионизмі» көрмесін ұйымдастырды, онда суретшілер Аль Хелд пен Нокс Мартиннің, сондай-ақ мүсіншілер Рональд Блейден, Джордж Шугерман және Дэвид Вайнрибтің туындылары қойылды. 1964 жылы Хелд Логан өнер медалімен марапатталды және 1966 жылы Гуггенхайм стипендиясын алды. Өзінің стилінің шегіне жеткенін сезіне отырып, 1967 жылы ол күрделі перспективалар мен «кеңістіктік жұмбақтарды» бейнелейтін қара-ақ суреттерге көшті. Кейбір сыншылар бұл жұмысты жай ғана бағдарсыздық тудырады деп есептесе, енді біреулері оны Хелдтің осы күнге дейінгі ең үлкен жетістігі деп мәлімдеді. 1970 жылдардың соңына қарай ол өз туындыларына қайтадан түс енгізді. 1988 жылы ол Ұлттық дизайн академиясының қосымша мүшесі болып сайланды, ал 1994 жылы толыққанды академик атанды. Өмірінің соңғы жылдарында Хелд бір миллион долларға дейін тапсырыс алды. 2005 жылы ол Нью-Йорк метрополитенінің Лексингтон авенюі / 51-ші – 53-ші көшелер стансасындағы қабырғаға үлкен, түрлі-түсті монументалды сурет салды. Хелдтің үш монументалды суреті бастапқы WTC 7 ғимаратында орналасқан еді. 76 жасында Хелд 2005 жылдың 27 шілдесінде Италиядағы Камерата қаласының жанындағы вилласындағы бассейнден өлі күйде табылған. Оның табиғи себептерден қайтыс болғаны болжануда.

Пигмент бояулары

Хелдтің пигменттік суреттерінің ең ерекше бөлігі – абстрактілі экспрессионизмді еске түсіретін, кездейсоқ бағыттағы қалың бояу соққылары еді. Бұл соққылар қысқа, серпінді және көбінесе "әрекет суреті" деп аталады. Түстеріне келсек, бұл жердің төмен тонды, шашыраңқы түстерінің араласуы еді. Көптеген суреттерінде алқы және артқы жоспар болмады, ал бөліктері тамшылармен себілген. 1950-ші жылдардың басында Хелд өзінің серпінділігін ұзарта бастады және соққыларды үшбұрыштарға, шеңберлерге және төртбұрыштарға біріктірді. Бұл 1959 жылдың соңында пайда болған геометриялық абстракцияға жасалған ишара еді.

Қатты жиекті суреттер

1950 жылдардың аяғында Гелдтің ишаралы сурет салуға деген қызығушылығы төмендеді. Ол және Моррис Луис, Кеннет Ноланд сияқты бірнеше суретшілер өсіп келе жатқан мәселеге тап болды. Бұл стиль көптеген қабілетсіз суретшілерді тартты және олар үшін тым көп таралды. 1960 жылға қарай ол "қатаң шекара" деп аталатын балама әдіс тапты. Оны сонымен қатар пост-суретшілік абстракция, жаңа абстракция және салқын өнер деп те сипаттайды. Белгілі көрме ұйымдастырушысы Ирвинг Сэндлер оны нақты экспрессионизм деп атады. Бұл стильдің дамуы Гелдтің майдан суға негізделген акрилге өтуіне де себеп болды. Бұл суреттерде жарқын түстер мен геометриялық құралымдар бар, олар бүкіл канвас бойынша орналасқан және қабырға суретіне ұқсайды. Барлық суреттер бейнелеу емес, яғни олар адамды, жерді немесе затты бейнелемейді. 1964 жылғы "Аталымы жоқ" туындысы, Гонолулу өнер мұражайының қорында сақталып, суретшінің қатаң шекара стиліне мысал болып табылады.

Жеке өмір

1953 жылы Гизел Векслерге үйленді, олардан Мара есімді қызы дүниеге келді. Әйелімен ажырасқан соң Сан-Францискоға кетіп, сол жерде болашақ постмодерн бишісі және хореографы Ивон Рейнермен танысты. Олар 1956 жылы Нью-Йоркке бірге көшіп, 1957 жылы үйленсе, 1959 жылы ажырасты. 1969 жылы мүсінші Сильвия Стоунға үйленді. Кейіннен өнер тарихшысы және мұражай директоры Кэтлин Монаганға үйленді.