Кіріспе

Арий Баррозо жазған және құраған "Акварела до Бразиль" (akwaˈɾɛlɐ du bɾaˈziw, "Бразилияның суреті"), 1939 жылы Арий Баррозо жазған бұл ән ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде жай ғана "Бразилия" деп белгілі және Бразилияның ең танымал әндерінің бірі болып саналады.

Өмірбаян және құрамы

Арий Баррозу 1939 жылдың басында "Акварела до Бразиль" әнін жазды, бір жаңбырлы түні қатты дауылдың кесірінен үйінен шыға алмағанда. Әннің атауы, акварель сурет салуға сілтеме жасайды, бұл жаңбырға айқын сілтеме. Ол сол түні, жаңбыр біткенге дейін "Três lágrimas" (Үш тамшы жас) әнін де жазды. "Диарио де Нотисиас" газетіндегі Мариса Лираға берген сұхбатында Барозу самбаны "өмірдің қайғылы оқиғаларынан, бұрыннан зерттелген сезімтал оқиғалардан босатуды" қалағанын айтты. Композитордың сөзіне қарағанда, ол "ұлттық суреттердің дәстүрін" қайта жаңғыртып, "жеріміздің барлық ұлылығын, құндылығы мен байлығын" сезінген. Оны Араси Кортес те жазған, бірақ сол кезде әншінің үлкен танымалдығына қарамастан, ән сәтті болмады. "Акварела до Бразиль" сәттілікке жету үшін біраз уақыт кетті. 1940 жылы Рио-де-Жанейро карнавалының үздік үш әнінің қатарына ілікпеді. Төрешілер алқасының төрағасы Хейтор Вилла-Лобос болды, Баррозу өзінің шедеврі тізімде болмағандықтан ренжіп, онымен қарым-қатынасын үзді. Екі адам тек он бес жылдан кейін, екеуі де Ұлттық Еңбек орденімен марапатталғанда ғана қайтадан сөйлесті.

Дау

Бұл ән Бразилияның ұлы қасиеттерін дәріптеу арқасында самбаның жаңа жанрын қалыптастырды, ол самба экзальтация (мақтау самбасы) деп аталды. Бұл музыкалық қозғалысты көптеген адамдар Гетулио Варгас диктатурасына ыңғайлы деп санады, бұл Барозудың және оның туындыларына сын тудырды, оны Барозудың режимге мойынұсынуы ретінде қабылдады. Алайда, Баррозу отбасы бұл айыптауларды күшпен жоққа шығарып, ол 1938 жылдың қазан айында Кармен Миранда орындаған "Salada Mista" (Аралас салат) атты нацистерге қарсы ән жазғанын көрсетті. Варгас өзі фашист болмаса да, президенттігінің алғашқы жылдарында сол кездегі Еуропа үкіметтері сияқты осындай режимдерге көңіл білдірді. Режимнің ресми цензура органы – Баспасөз және үгіт департаменті Бразилияның беделін "нашарлатады" деп есептелген "terra do samba e do pandeiro" ("самба мен пандейро елі") деген жолды цензуралауды қалады. Баррозу цензураны өз шешімінде тұруға көндірді. Әнге сол кездегі сын – ол "inzoneiro", "merencória" және "trigueiro" (қызықты, меланхолиялық және күңгірт) сияқты жалпы жұртқа беймәлім сөздерді қолданды, сондай-ақ "meu Brasil brasileiro" ("менің бразилиялық Бразилиям") және "esse coqueiro que dá coco" ("кокос беретін кокос пальмасы") деген жолдарда артық айтты. Композитор өзінің туындысын қорғай отырып, бұл сөздерді поэзиялық әсер ретінде қолданғанын айтты, олар түпнұсқа композициядан ажыратылмайды. Алғашқы жазбада Альвес Баррозудың оқылмайтын жазуына түсініксіздік танытқандықтан "inzoneiro" орнына "mulato risoneiro" (күлкілі мулат) деп ән айтты.